Prima editio in predicamenta

alerri. Surditas enim cum ſit auditus priuatio. ſinepecatione profertur: eodē quoqꝫ modo cecitas: Nuliua enim dicit inauditio: neqꝫ inuiſio: nec aliquid huinſinodi. ſed tm̄ ſurditas cecitaſqꝫ nominantur procuiis nominibus: cum ſint illa ī habitu viſus: auditꝰ:lla in priuatione ponenda. Igitur iuſtitia iniuſtitieantraria eſt. Tradit ergo regulam ea que contrariaſant ſub quo genere conuenienter aptentur: quam reculam his verbis ipſe perſcribit.Amplius ſi ex contrariis vnum fuerit quale: hocpalam eſt quoniam reliquum erit quale proponenti ex ſingulis alia predicamenta vt ſi eſt iuſtitia iniuſtitie contrarium quale autem eſt iuſtitia. qualeicitur eſt iniuſtitia. nullum enim aliorum predicamentorum aptabitur iniuſtitie nec quantitas: necad aliquid: nec vbi: nec omnino aliud quicquid niſi quale. ſic autem ⁊ in alijs que ſunt ſecunduꝫ quale contraria.Si ex duobus inquit contrarijs manifeſtum fueritvnum eorum contrariorum ſub qualitate poni: ſimulmanifeſtum erit quod etiam eius contrariuꝫ conuenienter qualitati ſupponatur: ſimulqꝫ demonſtrat iniuſtitiam eſſe qualitatem. Nam ſi iuſtitia apertiſſimequalitas eſt: iccirco quod neqꝫ quantitas: neqꝫ ad aliquid: neqꝫ vbi: nec quando: nec aliud vllum predicamentum eſt: nec ſub vllo alio genere poni poteſt niſiſub ſola qualitate: cum ei contraria ſit iniuſtitia: noneſt dubium iniuſtitiam quoqꝫ qualitati ſubnecti: qd̓ipſe quoniam planius dixit: ⁊ ipſa exemplorū luce vulgauit: ad aliud nobis eſt tranſeundum.¶ Suſcipit autem qualitas magis ⁊ minus. albuꝫenim magis ⁊ minus alterum altero dicitur. ⁊ iuſtum alterum altero magis ⁊ minus dicitur. ſed ⁊ipſa crementum ſuſcipiunt. cum candidum namqꝫ ſit. amplius contingit candidum fieri. non tam̄oīa ſed plura. Iuſtitia nāqꝫ a iuſtitia ſi dicatur magis ⁊ minus poteſt quilibet ambigere. ſimiliter ⁊ īilijs affectibus. quidam enim de talibus dubitantiuſtitiam namqꝫ a iuſtitia non multū aiunt magis⁊ minus dici. nec ſanitatem a ſanitate. Minus autem alterum altero habere ſanitatem aiunt. ⁊ iuſtitiam minus alterum altero habere ſic autem ⁊ grāmaticam. ⁊ alios affectus. Sed tm̄ ea que ſecūdūeos affectus dicuntur qualia indubitāter recipiūtmagis ⁊ minus. ⁊ grammaticior enim alter alterodicitur. ⁊ iuſtior. ⁊ ſanior ſimiliter ⁊ in alijs¶ Aliud quoqꝫ proprium protulit: quod tracta rationeab integra proprietate qualitatis excluſit. Ait enim qͣlitates poſſe vel intendi vel minui. Poſſe enim dicialterum altero plus album: vt nix argento: ⁊ que candidiora ſunt marmora. ⁊ iuſtum alterum altero magis ⁊ minus dicimus. Namqꝫ iuſtius aliquid factum:nec non iuſtiſſimum eſt. In quibus autem comparationes ſunt: in his magis minuſqꝫ dici manifeſtum ē.hoc quoqꝫ modo ipſum album vel alia qualitas nō ſolum contra alteram eiuſdem ſpeciei comparata ⁊ intenſione creſcit ⁊ relaxatione minuitur: ſed etiam adſeipſam recipit comparationem. Dicitur enim nuncquidem argentum candidius eſſe qͣꝫ antea cum fuerit deterſum. Sed cum hic ita ſit: non eſt magis minuſqꝫ ſuſcipere proprium qualitatis. neqꝫ enim ſola

qualitas magis minuſqꝫ ſuſcipit. hec enim intenſio ⁊relaxatio in his quoqꝫ que ſunt ad aliquid inuenitur:vt in eo quod eſt equale ⁊ inequale poſſumus dicereplus equale vel minus: ⁊ in ceteriſ huiuſmodi. nec voomnes qualitates ſuſcipiunt magis ⁊ minus quod ip̄eſic ponit. Non autem in omnibus hoc eſt ſed in pluribus. Dubitabit enim quis an iuſtitia magis eſſe iuſtitia dicatur: ſimiliter autem ⁊ in alijs affectionibus.quidam vero in hoc dubitant. dicunt enim iuſtitiamiuſtitia non magis vel minus dici: nec ſanitatem ſanitate. minus autem habere alterum altero ſanitatemdicunt: ⁊ iuſtitiam minus alterum altero habere. Inhoc tres fuere ſententie. Quedam namqꝫ dicebant īomnibus ſecundum materie habitudinem reperiripoſſe magis ⁊ minus. Proprium namqꝫ eſſe materiecorporumqꝫ intenſione creſcere ⁊ minus relaxatione:que quorundam platonicorum ſententia fuit. Alia v̓oque ſecundum certiſſimas veriſſimaſqꝫ artes atqꝫ virtutes non diceret eſſe magis ⁊ minus. Secundum autem medias dici poſſe: vt hec ipſa grammatica atqꝫiuſtitia non dicitur magis grammatica neqꝫ magisiuſtititia. Eſſe autem quaſdam alias mediocres arteſin quibus idipſum poſſet euenire. Tertia eſt de quaariſtoteles loquitur ꝙ ipſas quidem habitudines nulla intenſione creſcere: nec diminutiōe decreſcere putat: ſed eorum participantes poſſe ſub examine comparationis venire vt de his magis minuſue dicatur.Sanitatem namqꝫ ipſam ⁊ iuſtitiam alteram alteramagis minuſue non eſſe. Neqꝫ enim quiſqͣꝫ dicit magis eſſe ſanitatem alia ſanitate. Sed hoc ſolum dicere poſſumus magis ſanitatem habere aliquem .i. eſſeſaniorem: ⁊ magis ſanum ⁊ minus ſanum. Dicimusergo ꝙ ipſe quidem qualitates non ſuſcipiunt magis⁊ minus. Qui vero ſecundum eas quales dicuntur:ipſi ſub comparatione cadūt: vt iuſtior ⁊ ſanior ⁊ grāmaticior. Namqꝫ ipſa grammatica .i. litteratura nonſuſcipit magis ⁊ minus. nullus enim dicit alteram altera magis eſſe grammaticam: ſed eum qui grammatica ipſa participat. Dicimus litteratum quem a litteratura ſcilicet denominamus: litteratus autem ſuſcipit magis ⁊ minus: vt dōatus grāmaticꝰ plꝰ erat etate iam prouecta grammaticus .i. litteratus: quam cūprimū ad huiuſmodi ſtudia deueniſſet: ⁊ qͣꝫqͣꝫ ſe hecita habeant: tamen inuenimus aliquas qualitates: inquibus indubitate comparatio inueniri non poſſit vtſunt quas ipſe ſuppoſuit.¶ Triangulus vero ⁊ quadrangulus non videturmagis ⁊ minus ſuſcipere. nec aliqua aliaꝝ figuraꝝ¶ Hec enim que ex quarta ſpecie qualitatis dicta ſunt:magis minuſue nulla ratione ſuſcipiunt: nullus enimdicit plus eē alium circulum qͣꝫ alium: nec magis eſſeillud triangulum qͣꝫ illud dicitqꝫ fortaſſe maior ē: magis autem non dicit. Huius autem rei hec ratio eſt:vt cum ſit trianguli diffinitio: figura que ſub tribusrectis lineis continetur: ſi qua ſunt que hanc diffinitionem in ſe ſuſcipiant: vt ⁊ ipſa tribꝰ rectis lineis cōtineāt̉: ꝓprie triāgule forme ſunt. eodē quoqꝫ modo⁊ circulꝰ ita diffinitur. Circulus eſt figura plana. queſub vna linea cōtinet̉: ad quā ex vno puncto qui intraip̄aꝫ ē oēs que exeūt linee eq̄ ſibi ſunt. Rurſus qͣdrati diffinitio talis eſt. Quadratū eſt quod quatuor eqͣlibus lineis ⁊ quatuor rectis angulis cōtinetur. Quecunqꝫ igitur vel circuli diffinitionem ſuſcipiunt: vel qͣdrati: equaliter vel circuli vel quadrate forme ſunt. ſi