Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
41r
Einzelbild herunterladen
 

Prima editio in predicamenta

garia: quod fieri non poteſt: Non eſt igitur cōtrariūaliquid quantitati. ſed ſi quis dicat magnum paruovel multa paucis eſſe contraria: hec quidem etiam ſiquis quantitates eſſe confirmet: tamen diffinite quāritates non ſunt. Quantum enim ſit magnum vel qͣntum paruum non definit qui loquitur. eodem modoetiam in multis atqꝫ paucis. Quare ſi quis hec quātitates eſſe dicat: indeterminatas indefinitaſqꝫ eſſe cōqtebitur. Dicit autem Ariſtoteles terminate quantitati nihil eſſe contrarium: vt duobus vel tribus: velinee vel ſuperficiei. Quod ſi etiam alie quantitateshabent contraria: alie v̓o nō hn̄t: nihil omnino impedit ad hoc quod dicitur proprium non eſſe ſubſtantieidcirco quod conſtat quaſdam quantitates non habere contraria. Quod ſi hoc ⁊ in quantitatibus euenit:non eſſe contrariuꝫ ſubſtantiarum proprium non eſtAtqꝫ hec quidem ſi quis magnum vel paruuꝫ in quātitatibus ponat: manifeſtum eſt (vt ipſe eſt poſteriusmonſtraturus) hec non eſſe quantitatis ſed ad aliꝗd.magnum enim ad paruum dicitur. ſed cū ad ea locavenerimus: ꝓpoſiti ordinem loci diligentius exequemur. Nunc quoniam declaratum eſt ⁊ ſubſtantie nihil eſſe contrarium: ⁊ hoc ei proprium non eſſe: quoniam idem ēt in quantitatibus cōſideratur: ad ſeqͣnsproprium expoſitionis ſemitam conuertamus. Uidetur autem ſubſtantia non ſuſcipere magis⁊ minus. dico autem hoc non ꝙ ſubſtantia a ſubſtintia non ſit magis ⁊ minus ſubſtantia. hoc enimdictuꝫ eſt quia eſt: ſed quoniā vnaqueqꝫ ſubſtantiahoc ipſum quod eſt non dicitur magis ⁊ minus: vtſi eſt hec ſubſtantia homo: non eſt magis aut minꝰhomo: nec ipſe a ſeipſo nec alter ab altero: non eſtenim alter altero magis homo. ſicut eſt album alterum altero magis album: ⁊ bonum alterum altero magis bonuꝫ. Sed ⁊ ipſum a ſe magis ⁊ minusdicitur: vt corpus cum ſit albū: magis album eē dicitur nunc ꝙͣ prius: ⁊ cum calidum ſit magis ⁊ minus calidum dicitur. Subſtantia v̓o non dicitur.nihil enim homo magis nunc homo ꝙͣ prius dicitur: nec aliorum quicquā que ſubſtantie ſunt. quapropter non recipit ſubſtantia magis ⁊ minus.Moc proprium non ſimpliciter dicitur: ſed cum aliqͣdiſtinctione. ait enim ſubſtantiaꝫ neqꝫ magis recipere neqꝫ minus: non hoc dicens: quoniam ſubſtantianon eſt magis ab alia ſubſtantia. Namqꝫ quidam hōcum ſit ſubſtantia magis eſt ſubſtantia ab homine .i.a ſpecie. ⁊ homo ab animali: ideſt a genere. ergo nonhoc dicit: quoniam non inueniuntur ſubſtantie que aſubſtantiis magis ſubſtantie ſint. hoc enim dictum ēquoniam eſt: ideſt quoniam inueniuntur. Ait eniꝫ ſuperius primas ſubſtantias .i. indiuiduas maxime eſſeſubſtantias: in ſecundis v̓o ſubſtantiis magis eē ſubſtantias ſpēs qͣꝫ genera Ergo hic non dicit qm̄ nullaſubſtantia ab alia ſubſtantia magis ſubſtantia eſt: ſꝫhoc ipſum qd̓ eſt quelibet illa ſubſtantia non diciturmagis ⁊ minus: vt ſi eſt ſubſtātia homo nō dicit quoniam homo non eſt magis ⁊ minus ſub̓a. indiuiduusenm hō magis eſt ſub̓a: ſpecies v̓o minus: ſi ad primam .i. iudiuiduam ſubſtantiam referatur. Sed hocdicit hoc ipſum quod eſt .i. hō non erit magis hō velminus homo. quocirca nō dicit: quoniam hō non eſtmagis ſubſtantia vel minus. Sed quoniā homo hocip̄ſum quod eſt: non eſt magis vel minus homo. non

eſt enim aliquis hō magis ⁊ minus homo: ⁊ hoc ideꝫin eiuſdem comparatione conuenit ſpeculari. Namipſe hō a ſeipſo non eſt plus homo. at v̓o nec ſi ad alterum conferat̉: ad alterū v̓o ita vt ſub eadem coniugatione ſint: vt quidam homo indiuiduꝰ ad aliquēindiuiduū hominem comparatus non erit magis ⁊minus homo: vel ipſa ſpēs ſeipſa non erit magis ⁊ minus hō. ſed hoc palam eſt in ſubſtantiis. in qualitatibus v̓o poteſt eſſe magis ⁊ minus. album eniꝫ poteſtfieri magis album ſeipſo: ⁊ ſuſcipere magis ⁊ minusvt ſit magis album ⁊ minꝰ albū. pōt ⁊ alio albo pluseſſe album: vt lilium lana: ⁊ alio albo minus eſſe albūvt lana lilio: vel cignus niue: atqꝫ idem in alijs qualitatibus. vt bono vel calido. Namqꝫ hec poſſunt temporibus permutari: ⁊ in plus minuſue tranſduci. ſitenim aliquotiens bono melius ⁊ deterius: ⁊ calidoferuentius ⁊ tepidius. homo vero quod eſt ſubſtantia neqꝫ nunc plus erit homo quam fuit antea: neqꝫpoſt magis aut minus erit homo quam nunc eſt.Quocirca cum ſubſtantia non ſuſcipiat magis ⁊ minus: tamen proprium eius hoc non erit. Sed cur nonſit proprium ipſe Ariſtoteles velut notum conticuit:nos autem addimus. quoniam non ſolum ſubſtantienon ſuſcipiunt magis ⁊ minus: ſed ⁊ alia multa. circulus enim alio circulo non erit magis circulus autminus. nec duplum magis duplum vel minus. Equaliter enim duplus eſt quaternarius ad binariumvel denarius ad quinariū comparatus: quocirca quouiam etiam ⁊ in alijs idem eſt: hoc ſubſtantie propriūnon eſſe putandm eſt. Sed hec quidem oīa quecūqꝫſint in ſubſtantiis omnibus: propria tamen ſubſtantienon ſunt eo quod etiam in alijs ſunt conſequentia ſubſtantie appellantur. Nec enim omnia ſubſtantias cōſequuntur: vt vbicūqꝫ fuerit ſubſtantia: ea que dictaſunt ſint: illa v̓o que non omnibus ſubſtantuis inſuntaccidentia ſunt ſubſtantiis. quocirca propria non ſuntQd̓ ſi propria non ſunt nondū quale ſit ſubſtātia demonſtrant. Quare vt ſubſtatie qualitatem ꝓprie cognoſcamus: talis eſt huic requirenda proprietas: que⁊ ſolis ſubſtantiis inſit ⁊ omnibus: hec autem huiuſmodi eſt: quam ipſe propoſuit. Maxime vero ſubſtantie proprium eſſe videturcum vnum ⁊ idem numero ſit. contrariorum ſuſceptibileꝫ eſſe. ⁊ in alijs quidem non habebit quiſꝙͣquid proferat quecunqꝫ non ſunt ſubſtantie. ꝙcum ſit vnum numero ſuſceptibile contrariorumſit: velut color quod eſt vnum ⁊ idem numero nonerit album ⁊ nigrum. neqꝫ eadeꝫ actio ⁊ vna nūeroerit praua ⁊ ſtudioſa. Similiter aūt ⁊ in alijs queſubſtantie non ſunt. Subſtantia enim cum vnum⁊ ideꝫ numero ſit. capax contrarioruꝫ eſt. vt homocum vnus ⁊ idem numero ſit. aliquando quidemniger. aliquando autem ſit albus. ⁊ calidus ⁊ frigidus. ⁊ prauus ⁊ ſtudioſus. In nullis auteꝫ alijs aliquid tale videtur. niſi quis forſitan inſtet dicensorationem ⁊ opinationem eiuſmodi eſſe ſuſceptibilia. eadem enim oratio vera ⁊ falſa eſſe videtur. veluti ſi vera ſit oratio ſedere quendam. ſurgente eofalſa erit. ſimiliter auteꝫ ⁊ de opinatione. Si quisenim vere putat ſedere aliquem ſurgente eo falſoputabit. eandem habens de eodem opinionē. ſed⁊ ſi quis hoc ſuſcipiat. tamen modo differt. naꝫ ea