Prima editio in predicamenta

cem aut proprio nomine vocamus: aut diffinitiōe ꝗdet oſtendimus. Ut verbi gratia: quandam ſubſtaniam vocamus hominis nomine: ⁊ eiuſdem definitionem damus dicentes: hominem eſſe animal rationale mortale: ergo quoniam omnis res aut diffinitione aut nomine declaratur. ex his duobꝰ nomine .ſ.⁊ diffinitione diuerſitates qͣtuor creantur. ¶ Omnesnāqꝫ res aut eodem nomine ⁊ eadem definitiōe iuncuntur vt homo ⁊ aīal. vtraqꝫ eniꝫ aīalia dici poſſūtvtraqꝫ vna diffinitione iunguntur. Eſt namqꝫ aīaſubſtātia animata ſenſibilis: ⁊ homo rurſuſ ſubſtātiaanimata ſenſibilis: ⁊ hec vocātur vniuoca. ¶ Alia v̓oque neqꝫ nominibus neqꝫ diffinitionibus coniunguntur. vt ignis lapis vel color: vel que ꝓprie ſubſtantienatura diſcreta ſunt. hec autem vocātur diuerſiuoca¶ Alia v̓o que diuerſis nominibus nuncupantur ⁊ vnidiffinitioni deſignationiqꝫ ſubdūtur. vt gladius enſiſhec enim multa ſunt nomina: ſed id quod ſignificant:vna diffinitione declaratur. ⁊ hoc vocatur multiuocum. ¶ Alia v̓o que nomine quidem congruunt diffinitionibus diſcrepant: vt eſt homo verus: hō pictus.nam vtrumqꝫ vel animalia vel homines nuncupant̉.Si v̓o quis velit picturaꝫ hominemqꝫ diffinire. diuerſas vtriſqꝫ diffinitiones coaptabit: ⁊ hec vocant̉ equiuoca. Quare quoniam quid ſint equiuoca dictum eſtSingulas ariſtotelice diffinitionis ſententias perſeqͣmur. ¶ Equiuoca inquit dicuntur. Res per ſe ipſe eꝗnoce non ſunt: niſi vno nomine predicentur. Quarequoniam vt equiuoca ſint: ex communi vocabulo trahunt: recte ait: equiuoca dicuntur. Non enim ſunt eꝗuoca: ſed dicuntur. Fit autem non ſolum in nominibꝰſed etiam in verbis equiuocatio: vt cum dico complector te: ⁊ complector a te. In quibus ſignificationibꝰcum vnum nomen ſit complector alia tamen faciendiratio eſt: alia patiēdi: atqꝫ ideo id quoqꝫ equiuocatioeſt. vnum enim nomen quod eſt complector: diuerſisſaciendi ⁊ patiendi diffinitionibus terminatur. Inprepoſitionibus quoqꝫ ⁊ in coniunctionibus frequenter equiuocatio reperitur. Atqꝫ ideo quod ait. quorūlomen ſolum commūe eſt. nomen accipiendū eſt oīsrerum per uocem ſignificatio ideſt omne vocabulumnon proprium ſolum neqꝫ appellatiuum: quod ad illd̓tantum nomen pertinet quod caſibus inflecti poteſt:ſed ad omnem rerum ſignificationem: qua rebus impoſita vocabula predicamus. Solum autem duobusmodis dicitur. ſemel cum aliquid vnum eſſe dicimꝰ:vt ſi dicamus ſolus eſt mondus: ideſt vnus. Alio veromodo cuꝫ dicimus ad quandā: ab altero diuiſionem:vt ſi dicat quis ſolam me habere tunicam: ideſt nonetiam togam. ad diuiſioneꝫ videlicet toge. Hic ergoAriſtoteles poſuit. dicens. ſolum nomen cōmune. quaſi hoc voluiſſet intelligi non etiam diffinitio. equiuoca enim iunguntur nomine: ſed diffinitiōe diſſentiūtCommune quoqꝫ multis dicitur modis. Dicitur cōmune quod in partes diuiditur: ⁊ non iam totum cōmune eſt: ſed partes eius proprie ſingulorum: vt domus. ¶ Dicitur commune quod in partes non diuiditur: ſed viciſſim ī vſus habentium tranſit: vt ſeruuscommunis. vel equus. ¶ Dicitur etiam commune qd̓vtendo cuiuſqꝫ ſit proprium poſt vſum vero in commune remittitur: vt eſt theatrum naͣm cum eo vtormeum eſt: cum inde diſcēdo. in commune remiſi.¶ Dicitur. quoqꝫ commune: quod ipſum quideꝫ nullisdiuiſum partibus totum vno tempore in ſingulosvenit: vt vox vel ſermo ad multorum aures vno eo-

demqꝫ tempore totus atqꝫ integer peruenit. Secundum hanc igitur vltimam communis ſignificationeꝫAriſtoteles putat equiuocis rebus commune eſſe vocabulum Namqꝫ in homine picto et homine viuo invtriſqꝫ totum vocabulum dicitur animalis. ſecundūnomen vero ſubſtantie ratio diuerſa. hoc hac ſignificatione premittit: vt ſi aliter reddantur diffinitionesquā ſcd̓m nomen: ſtatiꝫ tota diffinitio labet ⁊ titubetAc primum de diffinitionis proprietate dicendumeſt. Ille enim certe diffinitiones ſunt. que conuertuntur: vt ſi dicas quid eſt homo. animal rationale mortale veruꝫ eſt. quid eſt animal rationale mortale homo. hoc quoqꝫ veruꝫ eſt: At v̓o ſi ita quis dicat. quid ᵐ 7 vilieſt homo. ſubſtantia animata ſenſibilis veruꝫ eſt. ꝗd ta fſubſtantia animata ſenſibilis. homo. hoc non modisomnibus verum eſt: idcirco ꝙ equus quoqꝫ eſt ſubſtantia animata ſenſibilis: ſed homo non eſt. Ergo illas conſtat eē diffinitioneſ integras que conuerti poſſunt. Sed hoc ſit in his que nō de communi ſed vnotantum: vt cuꝫ de hoīs nomine: redduntur verbi gratia. Animal eſt cōmune nomen: ſi dixerit quis homoeſt ſubſtantia animata ſenſibilis: procedit: ſed non cūuertitur: quia de communi nomine reddita eſt difinitio: ſin v̓o de vno nomine redditur tunc de ip̄o nomine facienda eſt diffinitio. Sed tamen eſt recta facienda vt hominis diffinitio. ſit animal rationale mortale: nō ſubſtātia animata ſenſibilis. hec enī ſcd̓ꝫ hoīsnomen: illa ſcd̓m animalis eſt reddita. Ideꝫ ēt in hisnominibus: que de duabus rebus cōmuniter predicātur: ſi ſcd̓m nomen ſubſtantie ratio non reddatur.¶ Pōt aliquotiens fieri: vt ex vniuocis equiuoca ſint⁊ ex equiuocis vniuoca. namqꝫ homo atqꝫ equus cūſcd̓ꝫ nomē animalis vniuoca ſint poſſunt eē equoca:ſi ſcd̓ꝫ nomē minime diffinita ſint: hō nāqꝫ ⁊ equuscōi nomine animalia nuncupantur. Si ꝗs ergo hoīsreddat diffinitionē dicens animal rationale mortale⁊ equi animal irratiōale hinnibile: diuerſas reddiditdiffinitiones: ⁊ erunt res vniuoce in equiuocas ꝑmutate. Hoc autem idcirco euenit. ꝙ diffinitiōes n̄ ſcd̓ꝫanimalis nomen reddite ſunt: quod eoꝝ cōmūe vocabulū eſt: ſed ſecunduꝫ hominis atqꝫ equi. nā ſi ſcd̓mcōmune nomē diffinitio redderetur: ita fieret. hō eſtſubſtantia animata ſenſibilis ſecunduꝫ nomen .ſ. animalis ⁊ rurſus equus eſt ſubſtantia animata ſenſibilis ſecundum nomen rurſus animalis. Secunduꝫ idēnamqꝫ animalis vocabulum equus atqꝫ homo vniuoce predicātur. Rurſus ex equiuocis vniuoca fiunthoc modo. Si quis pyrrum Achillis filium ⁊ pyrruꝫepyroten dicat eſſe equiuocos: iccirco quod vno nomine ⁊ pyrri dicantur ⁊ ſint animalia rationalia atqꝫ mortalia. Hic ſecundum nomen hominis redditadiffinitio ex equiuocis fecit vniuoca. Quod ſi ſecundum nomen pyrri diffinitionis ratio iungeretur vela parentibꝰ vel a patria: diuerſis oporteret diffinitionibus terminari. Recte igitur additum eſt. ſecunduꝫnomen. iccirco ꝙ ſi aliter facta ſit diffinitio ſtabiliſ eēnon poterit: ⁊ frequenter diuerſos ſecū ducit erroreſ¶ Ratio quoqꝫ multimode dicitur. Eſt enim ratio anime ⁊ eſt ratio computādi. Et ratio nature ipſa nimirum ſimilitudo naſcentium. Eſt ratio que ī diffinitionibus vel deſcriptionibus redditur. Et quoniā genera generaliſſima genere carēt: īdiuidua v̓o nulla ſubſtantiali differētia diſcrepāt: diffinitio v̓o ex genere⁊ differentia trahitur: neqꝫ generaliſſimoꝝ generuꝫneqꝫ indiuiduorum vlla pōt diffinitio reperiri. Sub