In porphi. li. i.Prime editionis
diuinitate cōſiſtens: nullis vnqͣꝫ ſenſibus ſed ſola mēte intellectuqꝫ capitur. Que res ad ſpeculationeꝫ deiatqꝫ ad animi incorporalitatem conſiderationemqꝫvere philoſophie indagatione compōitur. Quaꝫ partem greci theologiam nominant. Secunda v̓o parseſt intelligibilis: que primam intellectibilē cogitatione atqꝫ intelligentiā comprehendit: que ſunt omniūceleſtium ſuperne diuinitatis operū: ⁊ quicquid ſublunari globo beatiore animo atqꝫ puriore ſubſtantiavalet: ⁊ poſtremo humanarum animarum: que oīacum prioris illius intellectibilis ſubſtātie fuiſſent: corporum tactu ab intellectibilibus ad intelligibilia degenerarunt vt non magis ipſa intelligantur: quamintelligant: ⁊ intelligentie puritate tunc beatioraſunt: quotiens ſeſe intellectibilibus applicarint. Tertiā theoretice ſpecies eſt: que circa corpora atqꝫ eorūſcientiam cognitionemqꝫ verſatur: que eſt phyſiologia. que naturas corporum paſſioneſqꝫ declarat: Secunda vero intelligibilium ſubſtantia merito in medio collocata eſt: quod habeat: ⁊ corporuꝫ animationem: ⁊ quodammodo viuificationem: ⁊ intellectibilium conſiderationem cogitationemqꝫ: vt dictum eſtPractice vero philoſophie: quam actiuam ſuperiꝰdici demonſtratum eſt. huiusᵇ quoqꝫ triplex eſt diuiſio. Eſt enim prima que ſui curam gerens cunctisſeſe erigit exornat augetqꝫ virtutibus. Nihil in vitaº admittens: quo non gaudeat: nihil faciens penitendum Secunda vero eſt que reipublice curaꝫ ſuſcipiens cunctorum ſaluti ſue prouidentie ſollertia ⁊iuſtitie libra: ⁊ fortitudinis ſtabilitate: ⁊ temperātie patientiā medetur. Tertia v̓o que familiaris officium mediocri componens diſpoſitione diſtribuit.Sunt harum etiam alie ſubdiuiſiones: qͣs nunc ꝑſequi ſuperſedenduꝫ eſt. Ad hec igitur vt fieri poſſint⁊ vt ſuperiorā intelligi queant: neceſſarius maximevberrimuſqꝫ fructus eſt artis eius quaꝫ greci λ0 γικην nos rationaleꝫ poſſumus dicere: qd̓ recta orationis ratione quid verum. quidqꝫ decens ſit: nullo erroris fluxū diuerticuloue fallatur Quam quidem artem quidam partem philoſophie: quidā non parteꝫſed ferramentum ⁊ quodammodo ſupellectileꝫ: iudicarunt. Qua autem id vtriqꝫ impulſi ratione crediderint: alio erit in opere commemorandum. hec autem generis: ſpeciei: differentie: proprii: atqꝫ accidentis diſputatio in omni nobis philoſophie cognitiōequaſi quandam viam parat. Nan cum quid genus ſitdocemur: quid ſpecies intelligimus genus eſſe philoſophiam: ſpeciēs vero indubitanter theoreticē ⁊ practicem .i. ſpeculatiuaꝫ ⁊ actiuam: de logica vero vtꝝſit ſpeciēs: eadem hac poſſumus ratione perpendereProdeſt nobis differentie cognitio ad ipſarum philoſophie ſpecierum differentias cognoſcēdas. Prodeſt proprij ſcientia ad cognoſcendum quid vnicuiqꝫphiloſophie ſpeciei ſolitaria natura videatur ac ſubſtantie innatum. Prodeſt accidentis cognitio. quidprincipaliter in rebus ſit cernere: ⁊ quid ſecundo proximo contingentiqꝫ loco conuēiat diſcernere. Ita nobis harum quinqꝫ rerum ſcientia: ramoſa quadam⁊ multifida vi in omnes ſeſe philoſophie partes infundit. Ad grammaticam vero non minor huius reivſus eſt: quando per orationem genꝰ: octo vero partes orationis per genera: ſpecies: differentias: ꝓpriāqꝫ metimur. Eſt vero huius rei perquam Rhetorice amica coniunctaqꝫ cognitio. Ita enim rhetoricaꝫin tribus cauſarum poſſumus ſeparare generibus: ⁊
eas in ſubiectis conſtitutiōibus diſſecare. Definitionum quoqꝫ que ad logicam pertinēt magna atqꝫ vtilis vberrimaqꝫ cognitio eſt. Quas definitiones: niſiper genera: proprietateſqꝫ tractaueris. nullus vnqͣꝫdefinitionibus terminus imponetur. Naꝫ ſi quid deffinis: ex quo ſit genere primum tibi dicendum eſt: atqꝫ in hoc genus ſpecies que cōſumata ſit. Nā cuiuſcūqꝫ rei genꝰ dixeris: ad quā rem illud dixeris: ſpēm facis. Ut ſi ꝗd ſit hō definias: dicas hominē eē anīalIgitur quoniam ad hominem aptaſti animal: genuseē aīal ⁊ hoīeꝫ ſpēꝫ: a te declaratū ē. ſꝫ nō ſufficit ſola generis in definitione monſtratio. Si enim ſoluꝫanimal hominem eſſe dixeris: non potius hominemquam bouem aſinumqꝫ aut equum definitione depꝰxeris. Prodeſt igitur etiam differentias adhibere:per quas id quod definies a ſpeciebus alijs ſeiungatur: vt dicas hominem eſſe animal rationale. Et quoniam ſub eadem differentia plures frequenter ſpecieſ inueniuntur: vt ſub rationale deꝰ atqꝫ homo eſt:vtiliſſimus proprietatis vſus eſt vt id dicas: quod ſola quam definis ſpecies ſuum propriumqꝫ retineat.Fit ergo huiuſmodi hominis definitio. Homo ē animal: ideſt genuſ homo v̓o ſpecies ratiōale quod differentia eſt. riſus capax quod proprium eſt. Accidentiūv̓o in definitionibus nullus vſus eſt. Prodeſt ergoin deffinitionibus haruꝫ quinqꝫ rerum cognitio: vtnec ea que ſunt vtilia pretermittas: nec ea que nihilpreſtant cōmoditatis adiungas. In diuiſione v̓o tantum prodeſt: vt niſi per horum ſcientiam nulla res recte diſtribui ſecariqꝫ poſſit. Nam que generum velſpecierum recta diſtributio diuiſione erit: vbi ipſarūper quas diuiditur rerum nulla ſcientie cognitionedirigimur. Probationum vero veritas in his maxime conſtituta ē: quod per ea q̄ diuidis: id quod diuidis: vel quid illud probas; Naꝫ marcus tulliꝰ in Rhetoricorum primo: quoniam diuiſionem generum cauſarumqꝫ rite atqꝫ ordinate faciebat: eius rei probationem ita eē debere per ſpeciēs generaqꝫ diſpoſuitcum ait eaſdem res alijs ſuperponi: alijs ſupponi poſſe: eiſdem ſubiectas ⁊ ſuperpoſitas eē nō poſſe. Hecfere de vtilitate ad tempusⁱ dicenda credidimꝰ. Tūcfabius demiror inquit cur inchoanti mihi tam ſubtilius inuētas exercitataſqꝫ res edideris. Sꝫ dic queſo: quod naͣm hoc tuum fuit conſilium. Ego inquā tibi quod aſſueſcendus animus auditoris ex mediocriſubtilitate imbuendus eſt: vt cuꝫ ſe ſe hic primū exercuerit: paleſtra ingenii quodammodo prius luctatuſea que ſequentur: quaſi ſine vllo labore conficiat. Sꝫquid reſtat dicas licebit ⁊ fabiꝰ. ordinē īꝗt reſtare atbitror: ſi bene cōmemini. At ꝗ īqͣꝫ. Hic ordo valde īſcriptiōe cōiūctꝰ. Si .n. alterutꝝ noriſ ābo noueriſ. ordo tamen eſt quod omnes poſt porphyriuꝫ ingrediētes ad logicā huiꝰ primuꝫ libelli tractatores fuerūtquod primusº hic ad ſimplicitatem tenuitatis vſqꝫprogreſſus: quo procedentibus viandum ſit preparatAriſtoteles enim quoniam dialetice atqꝫ apodicticediſcipline volebat poſteris ordineꝫ ſcientiamqꝫ cortradere. vidit apodicticam dialecticamqꝫ vim vnoſyllogiſmi ordine contineri. Scribit itaqꝫ primos reſolutorios: quos greci analiticos vocant: qui legendieſſent antequam aliquid dialectice vel apodictice artis attingerent. In primis enim reſolutoriis de ſyllogiſmorum ordine complexioneqꝫ ⁊ figuris tractaturEt quoniaꝫ ſyllogiſmus genus eſt apodictici ⁊ dialectici ſyllogiſmi: dialecticaꝫ v̓o in topicis ſuis exercuitapodicticam