tumelia q̄ a ꝯtēnendo dicta ēquā greciᵐ appellāt. aliasculpa quā greci dicunt ſicut in aquilia dānum iniuriadatuꝫ accipit̉. alias iniquitas⁊ iniuſticiaᶻ quam grecivocāt. Cuꝫ enī p̄tor vel iudexnō iure ꝯtra quē ꝓnunciat: iniuriā accepiſſe d̓r ¶ Iniuriaaūt committit̉ non ſolum cumquis pugno pulſatꝰ aut fuſtibus ceſus: vel etiā verberaterit ſed et cui ꝯuitiumᶻ factumfuerit: ſiue cuius bona quaſiᶻdebitorꝭ qui nhil deberet poſſeſſa fuerint: ab eo qui intelligebat nihil eū ſibi deberi. velſi qͥs ad infamīaꝫ alicuiꝰ libellum aut carmen: aut hiſtoriaꝫſcripſerit. cōpoſuerit: edideritdoloue malo fecerit: ꝙ qͥcqͥdeorū fieretᵉ ſiue quis matremfamilias aūt p̄textatum pretextatāue aſſectatus fuerit: ſiue cuiꝰʳ pudicicia attētata eēdicet̉ ⁊ deniqꝫ alijs plurimisˣmodis admitti iniuriā manifeſtū eſt. ¶ Patit̉ʰ autē quisiniuriā nō ſolum ꝑ ſemetipſūſed etiaꝫ ꝑ liberos ſuos quosin ptāte habet. ¶ Itē ꝑ vxorēſuaꝫ id enī magis p̄ualuit.Itaqꝫ ſi filie alicuiꝰ que titionupta eſt iniuriam feceris nōſolum filie noīe tecum iniuriarum agi pōt: ſed etiam quoqꝫpatris ⁊ mariti nomine. Con

tra aūt ſi viro iniuria facta ſitvxor iniuriaꝝ agere non pōt.Defendi enī vxores a virꝭ nōviros ab vxoribus equum ē.Sꝫ ⁊ ſocer nurus noīe cuiusvir ī eiꝰ poteſtate eſt iniuriarūagere pōt. Seruis aūt ipſisquidē nulla iniuria fieri intelligit̉: ſed dn̄o ꝑ eos fieri videtur. nō tn̄ eiſdē modis quibꝰetiam ꝑʳ liberos et vxores: ſꝫita cum quid atrocius cōmiſſum fuerit. etᵖ qd̓ aꝑte. ad contumeliam dn̄i reſpicit velutiſi quis alienum ſeruum atrociter verberauerit: et in hāc caſum actio ꝓponitur. At ſi qͥsſeruo ꝯuitium fecerit: vel puno eum ꝑcuſſerit: nulla in eumactio dūo cōpetit. ¶ Sꝫ ſi cōiſeruo iniuria facta ſit: equumeſt nō pro ea parte qua dn̄squiſqꝫ eſt extimationē iniuriefieri. ſed ex dn̄orum ꝑſona qͥaipſis fit iniura. Qd̓ ſi vſufructus in ſeruo titij eſt proprietas meuij eſt. magisᶻ meuioiniuria fieri intelligitur. Sedſi libero homini qui tibiᵗ bonaͣ fide ſeruit iniuria facta ſit.nulla tibi actio dabit̉. ſed ſuonoīe is exꝑiri poterit. niſi incontumeliā tuaꝫ pulſatus ſit.tunc enī cōpetit et tibi iniuriarū actio. Item ergo eſt in ſeruo alieno bona fide tibi deſeruiente vt totiens admittatur

x ¶ Accepiſſe d̓r. ſcꝫ ille ꝯtra quē eſt iudicatum.Iniuria. hic ꝓſequit̉ ꝓut hoc titulo accipit̉.z Conuitiū. qͣſi conuotiū. cū in vnū plures voces ꝓferuntur. vt. ff. e. itē labeonē. §. ꝯuitium. Accurſius.a ¶ Quaſi debitoris. cū non eſſet vt hic. ⁊. ff. e. l. iniurie.b ¶ Qui ītelligebatex affectu enī fit īiuria. vt. ff. e. l. iij. Sꝫquid ſi erat vere debitor. adhuc videt̉idē cū nihil ad̓o durū eſt qͣꝫ familiaritatem pompāqꝫ on̄di.Quid enī tam durūtamqꝫ inhumanumqͣꝫ publicationē pōpamqꝫ rerū famil. etpauꝑtatē detegi etvilitateꝫ ſi eſt. vt. (qn̄ ⁊ quibꝰ debeturquarta p̄s ex bo. del. ij. §. i. ſꝫ dico cōtraſi iure eū ꝓuocaui.vel meū debitoremappellaui cuꝫ eſſet.vt. ar. ff. e. euꝫ qui īprinci.c ¶ Feret. niſi nocēſerat. nā peccata nocentiū nota eſſe expedit. vt. ff. e. l. eumqui in prin.d ¶ Matrēfamililias. matrēfamiliasdicimꝰ q̄ eſt notē auctoritatatis ⁊ honeſte vite in domo ſuavt. ff. de li. exhi. l. ii..§. fi. ⁊. ff. d̓ his quiſunt ſui vel alie. iuris. l. nam ciuiū Ac.e ¶ Pretextatū. p̄texta genꝰ eſt veſtiſqͣ nobiliores ciuesromani ſolebāt vti.vn̄ ſi alius qͣꝫ cui ꝑmiſſuꝫ erat deferrebat in alicuiꝰ ꝑſonecerte ignomiā iniuriarum tenebat̉ illiquē inſectabat̉. Aſſectari eſt frequent̓ſequi. ſic plerumqꝫ.Sed attentare eſt blando ẜmone pudicitiā alicuius impetere. vt. ff. e. itē apud labeonē. §. aliud.f ¶ Cuius. id eſt alicuius.g ¶ Plurimis modis. qͥ notant̉. ff. e. ꝑ totū. ⁊. C. e. ꝑ totū.hͨ ¶ Patit̉. in ptāte habet ſi ille qui iniuriā facit ſcit eos eſſein poteſtate. licet ignoret in cuius ptāte ſint alioquin non ſicut marito. ſi mulierem viduam credat. vt. ff. e. l. eū qui nocentem. §. finali.i ¶ Per vxorē. vel ſponſā. vt. ff. e. itē apd̓. §. ſponſū quoqꝫ.k ¶ Itaqꝫ. ſed etiaꝫ patris. licet in poteſtate patris eius nōeſſet. vt. ff. e. l. i. §. item.l ¶ Cuius. ſcꝫ femine.m Seruis. nulla iniuria. quātū ad hoc vt agāt. ſcꝫ inſpecto iure ciuili. ſꝫ ſi inſpecto iure naturali. vt. ff. e. eum qͥ. §. i.et. ff. de his qui ſunt ſui vel alie. iuris. l. iij. ct. sͣ. de his qui

ſunt ſui vel alie. tur. §. fi. que ſūt contrarie.n ¶ Per liberos. id eſt filios.o ¶ Atrocius. qͣꝫ equum ſit.p ¶ Et qd̓ aperte. repete et cū idem cōmiſſum fuerit qd̓. ⁊cͣſi aūt non in dn̄i contumeliā ſꝫ ſerui tantū tn̄ adhuc non debet multa relinquia p̄tore. vt. ff. e. iteꝫapd̓ labeonem. §. ſiquis ſic fecit.q ¶ Dn̄i reſpicit. hisduobꝰ caſibus dn̄odatur actio. hoc eſtſiue ad eius contumeliā fiat iniuria. ſiue ſeruus atrociterverberet̉ ⁊ tunc dominus aget̉ ꝓpter īiuriā ſeruo factam.non tn̄ ſerui noīe qͣiẜuo cōpetat actio.ſꝫ in primo caſu ſuonoīe ꝓ iniuria ſcilicet ſibi cōmiſſa.r ¶ dunc caſū. nonſoluꝫ in ſuperiori caſu qn̄ ad ꝯtumeliaꝫdn̄i facta eſt iniuriag ¶ Dominus. īmo pro parte domini. vt. ff. e. l. ſed non eſſecontra. So. non contradicit ſi recte intelligatur. nam quilibet agit ratione dimidie. vt ſi duo ſunt vnus nobilis. aliusignobilis. ſi ſeruus eſſet totus nobilis ageret iniurie. in. xxnunc ergo aget in. x. ignobilis autem ageret in. x. ſi eſſet totus ſuus ſeruus. nunc ergo agit in quinqꝫ. et ita quilibet ꝓparte ſua. et ratio dignitatis habetur vel ibi erant pares ꝑomnia domini.t ¶ Sed ex dn̄orum. qͣſi diceret non ex ẜui ꝑſona.v ¶ Magis. qͣꝫ titio.x ¶ Meuio. niſi ad cōtumeliam vſufructu. facta ſit. vt. ff.c. l. item. §. ſi vſuruf. ⁊. §. item ſi liberum.z ¶ In ꝯtumeliā. nec minus ipſe iniuriarū aget. iō in fructax ¶ Tibi. non ſolum ei. Accurſius.ario diſtingui oportet. vt. ff. e. itē liberum.