De iniurijs.LXXXII.

iniuriaꝝ actio: quotiēs in tuācōtumeliā iniuria ei facta eſt.Pena aūt īiuriaꝝ ex lege. xijta. ītroducta ē. ꝓpter mēbrūqͥdeꝫ ruptū. talio erat propter os vero fractum nūmariepene erāt ꝯſtitute quaſi ī magna veteꝝ pauꝑtate. Sed poſtea p̄tores ꝑmittebant ipſisqui iniuriā paſſi ſunt eā exiſtimare vt iudex vel tanti reumꝯdēnet quanti iniuriā paſſusexiſtimaueritᵉ vel minoris ꝓut ei viſum fuerit. ¶ Sed pena iniurie que ex lege. xij. ta.introducta eſt in deſuetudinēabijt quā aūt p̄tores introduxer̄t que etiā honoraria appellant̉. in iudicijs frequentatur. Nā ẜm gradū dignitatisviteqꝫ honeſtatem creſcit autminuitur extimatio iniurie.Qui gradus ꝯdēnatōis ⁊ inſeruili perſona nō īmerito ſeruatur: vt aliud in ſeruo actore aliud in medij actus hoīealiud in viliſſimo compeditoius eſtimationis conſtituatur¶ Sedᵗ et lex cornelia que deiniurijs loquit̉: et iniuriarumactionē introduxitᵐ. Que cōpetit ob eā rē ꝙ ſe pulſatumquis verberatuue vl̓ domūſuā vi ītroitaꝫ eſſe dicat. Domū aūt accipimꝰ ſiue ī ꝓpriadomo quis habitaret: ſiue inconducta vel gratis ſiue hoſpitio receptus ſit. Atrox iniuria eixſtimat̉ vl̓ ex facto: veluti ſi quis ab aliquo vulnera

tus ſit: vel fuſtibꝰ ceſus. vl̓ exloco veluti ſi cui ī theatro: vl̓in foro vel in cōſpectu p̄torisiniuria facta ſit: vl̓ ex perſonaveluti ſi magiſtratꝰ iniuriampaſſus fuerit: vl̓ ſi ſenatori abhumiliˢ ꝑſona iniuria ſcā ſit.aut parenti pr̄onoqꝫ fiat aᵍ liberis vel libertis. aliter enimſenatoris et parentis. pr̄oniqꝫaliter extranei. et humilis ꝑſone iniuria extimat̉. ¶ Nōnūqͣꝫᵗ ⁊ locꝰ vulnerꝭ atrocē iniuriam facit. veluti ſi inʸ oculoquis ꝑcuſſus fuerit ¶ Paruiautē refert vtrū patrifa. an filioſa talis iniuria facta ſit. nā⁊ hec atrox iniuria exiſtimabitur. In ſumma ſciendū eſt deomni iniuria euꝫ qui paſſus ēpoſſe criminaliter agereᵗ velciuiliter et ſi quidē ciuiliter agitur eſtimatiōe facta ẜm qd̓dictū ē: penaᵉ reo imponitur.Sinauteꝫ criminaliter officioiudicis extraordinaria penareo irrogatur. Hoc videlicetobſeruando qd̓ zenoniana cōſtitutioᶜ introduxit: vt viri illuſtres quiqꝫ ſuper eos ſunt etper procuratores poſſint actionem iniuriarum criminaliter vel perſequi vel ſuſcipereſcd̓m eius rei tenorem qui exipſa manifeſtiꝰ apperetˣ. Nōſolum aūt is iniuriarū tenet̉.qui fecit iniuriam .i. qui ꝑcuſſit: verum ille quoqꝫ cōtinebitur qui dolo fecit iniuriaꝫ velprocurauit: vtᵍ cuī malaᵉ pu-

a ¶ Mambrū. puta manum vel pedem.b ¶ Quidem ruptū .i. detruncatum.c ¶ Calio .i. ſimilitudo ſupplicij vt mēbrū ꝓ membro.d ¶ Magna. hec eſt ratio nō ad ꝓximum. ſed ad illud qd̓erit pena talionis.e ¶ Exiſtimauerit.ſacr̄m taxatōe iudicis.f ¶ Ponoraria. fac̄sͣ. de iu. na. gē. §. ꝓponebant.g ¶ Eſtimatio. ꝓpoſita actiōe iniuriarūp̄toria q̄ anno cōtinuo tollit̉. vt. C. e. l.ſi n̄ ꝯuitij. niſi in caſu. vbi āno vtili datur. vt. ff. ꝙ mētuscā. l. ſi cū exceptis..§. poſt annū.h ¶ Actore .i. caſtaldo.i ¶ Hoīe. qui moleſtinꝰ vel mediaſtinal̓s meſo nauta d̓r.ut. ff. nau. ca. ſta. l. i..§. ij.k ¶ Ul̓ cōpedito .i.in eo ẜuo qͥ nullā aliam affert vtilitateꝫſed tm̄ ligatus ſtat.l ¶ Sꝫ ⁊ lex cornelia. iō ſic dicta quiacorneliꝰ ſilla p̄fectprnus eā fecit. vt. ff.de accu. l. hos accuſare in fi. l.m ¶ Introduxit .ſ.dicta. l. corne. in qͣactōne ꝯdēnatio fiteſtimatione iudicisiureiurā. in liteꝫ. vtff. e. in ꝯſtitutionibꝰSꝫ nunqͥd his caſiqͥ tres ſūt ex. l. cor.eſt ꝑpetua hec actōdicūt quidā vt. Mꝙ ſic. cum oīs actioex. l. deſcendēs ſit ꝑpetua. vt. jͣ. de ꝑpetu. ⁊ tem. act. in pͥn.Sed Io. cōtra. dicit enī ſemꝑ eam annō cōtinuo tolli. vtC. e. l. ſi non cōuitij.Et nota ꝙ his tribꝰcaſibus eſt ciuilis alias eſt vbiqꝫ p̄toria cum a pretore ſit inducta. vt. ff. e. l. pretor.n ¶ Pulſatum. ſine dolore.o ¶ Uerberatū .ſ. cum dolore. vt. ff. c. l. cor. §. i.p ¶ Domū. facit. ff. de his qui deie. vel effu. l. i. §. habitareq ¶ Atrox. ideo atrox iniuria ab alia ſeparat̉ que fit minorvt per hoc magis puniat̉. vt. ff. e. §. pena aūt. et facit. ff. e. l.p̄tor edicit. §. atrocē. ⁊. §. pe. ⁊. l. vulneris. et. l. ſe. Ex factomagiſqͣꝫ ex p̄cio rei. vt. ff. de incen. ru. nau. l. pedius. §. i.r ¶ Humili. q̄ ſit humilis dic̄. vt. C. de inceſt. nup. l. hūileꝫg ¶ Aliberis. quibus aduerſus parentes et pr̄onos agereꝑmittitur ſi ſit atrox iniuria facta eis apparētibus et patro

nis. vt. ff. e. l. pretor edic. §. preterea illo.t ¶ Non nunqͣꝫ .i. aliqn̄ et ſic due negationes faciunt vnamaffirmationem.v ¶ In oculo vel in ore. vt. ff. e. l. p̄tor. §. fi. ⁊. l. ſe.x ¶ Filiofa. niſi qꝛ facta iniuria a filio due actiones naſcuntur. et vtriuſqꝫ exercitium competit pr̄ivt. ff. e. ſi vnus. §. fili ofa. ⁊. l. pater. ſedfacta iniuria patri n̄ideo filius aget.y ¶ Agere. ⁊ ſic tollitur vnū iudicium ꝑaliū. cuꝫ tamē vtrūqꝫ ſit ꝓductū ad vīdictam. vt. ff. e. pretor. §. i. ⁊. l. ꝙ ſenatꝰſecus ſi altera eſſetd̓ re familiari. vt. Cquando ciui. actiocri. p̄iu. l. i. ⁊ ideo ſide iniuria atroci actum eſt in iure nihilominus poteſt agi.l. aqui. ad damnumet ecōuerſo. nec enīin actione iniuriarūagitur ad damnumvt ad damnum. ſedad contumeliam. vtff. e. l. item labeo. §.ſi quis verberato.z ¶ Qd̓ dictum eſt.vt. sͣ. e. §. pena in fi.a ¶ Pena. pecuniaria actori dandab ¶ Extraordinariaſcꝫ capitis vl̓ ſtatusſi iudici ſedeat l̓ pecuniariam inferendam fiſco non actori. vt. ff. e. l. fi.c ¶ Conſtitutio. vtC. e. l. fi.d ¶ Illuſtreſ. hi ſūtqui tantū nomine illuſtres ſunt et nō dignitate. illi autē ſūtſupra eos qui et dignitatem et adminiſtrationem habent.ſupra quos nemo ēniſi īperator quoddic vt notaui ī aucͣ.vt ab illū. et qui ſupra eos ſint col. v.e ¶ Actionem .i. accuſationem et eſt ſpeciale alias contra.vt. ff. de procu. l. licet. §. ad actioues. et. ff. de pub. iud. l. penul. §. ad crimen.f ¶ Apparet. dic ergo hic caſum eius legis ſi vis.g ¶ Ut cui. id eſt alicui.h ¶ Mala. id eſt maxilla.i ¶ Percuteretur. ſed videtur ꝙ ex tali conſilio non teneatur. vt. sͣ. de obli. que ex deli. naſcun. §. ope. in fi. §. ſed dicvt ibi diximus. item ar. ꝯtra. sͣ. man. §. tua tantū ibi quia nemo ex conſilio.k ¶ Diſſimulatione. vt ſi riſi vl̓ luſi vl̓ comedi cum eo poſtea. item tollit̉ nudo pacto ipſo iure. vt. ff. de pac. ſi tibi. §.

li 3