manoꝝ appellamꝰ. vel iusˣ q̄ritum quo quirites vtunt̉.Romani .n. a romulo. quirites a quirino appellant̉. Sꝫquotiens n̄ addimus nomencuius ſit ciuitatis nr̄m iusᶜ ſignificamus. ſicuti cuꝫ poetaꝫdicimꝰ nō addimꝰ ei nomenſubaudit̉ apud grecos egregius homerus. apud nos virgilius ¶ Ius autē gentiumomni humanoⁿ generi cōe eſtNam vſu exigente ⁊ hūanisneceſſitatibus gentes humane iura quedā ſibi ꝯſtiteruntbella etenī orta ſunt. et captiuitates ſecute ⁊ ſeruitutes. q̄ſunt naturali iuri cōtrarie.¶ Iure em̄ naturali oēs homines ab initio liberi naſcebant̉. ¶ Et ex hoc iuregentium oēs pene cōtractꝰ introducti ſunt. vt emptio vel venditio. locatio ⁊ cōductio. ſocietas. depoſituꝫ. mutuū. ⁊ alijinnumerabiles. ¶ Conſtatem̄ ius nr̄m quo vtimur aut
exᵖ ſcripto. aut ex non ſcripto. vt apd̓ grecoſfonai monoi. ¶ Scriptum autem iuseſt lex plebiſcita. ſenatuſconſulta. principum placita. magiſtratuū edicta. reſpōſa prudentū. Lexº ē qd̓ populus romanus ſenatorio magiſtratuinterrogante veluti conſuleconſtituebat. Plebiſcitū eſtqd̓ plebs plebeio magiſtratuinterrogante veluti tribunoconſtituebat. Plebs autema populo eo differt quo ſpecies a genere. ¶ Nā appellation populi vniuerſi ciues ſignificāt̉. cōnumeratis etiāᶻ patricijsª ⁊ ſenatoribus. Plebis aūt appellatione ſine patricijs ⁊ ſenatoribus ceteri ciues ſignificant̉. ¶ Sꝫ ⁊ plebiſcita lege ortenſiaᵉ lata nonminꝰ valere qͣꝫ leges ceperūtSenatuſconſultum eſt. qd̓ ſenatꝰᵈ iubet. atqꝫ ꝯſtituit. Nācum auctꝰ eſt ppl̓s romanusin eum modū vt difficile ſit in
g ¶ Solonis. noīa ſunt cōpoſitoꝝ ſtatutoꝝ in illis ciuitatibꝰ. ſic̄ ſi appellat qͥs ius ciuile bonon̄. ſtatutū a ꝯpoſitoribꝰinuētū ⁊ cōcillo ꝯfirmatū. h ¶ Non errauerit. īmo bn̄ dixerit. i ¶ Sic em̄ ius. qd̓ ꝓ ſe tm̄ cōpoſuerūt. al̓s eſſet generalis lex. vt. jͣ. e. §. lex eſt. ⁊ de hoc .ſ. de iure ciuili gūali p̄thic loqui.a ¶ Ius q̄rituꝫ proeodē. lꝫ noīa mutet.b ¶ A quirino. qͥ fuit eoꝝ rex. dictꝰ a qͥris qd̓ ē haſta. quiamagna haſta in bello vtebat̉.c ¶ Ciuitatis. ſꝫ ſimpliciter dicit̉ ius ciuile.d ¶ Noſtrū .ſ. romanoꝝ. ꝑ excellentiā.e ¶ Ius .ſ. ciuile romanoꝝ ꝓpriuꝫ ſi eſtꝓpriū. vel generaleſi eſt factū vt ſit. generale.f ¶ Uirgiliꝰ. Idemin apl̓o. nā paulꝰ indiuina ſcriptura intelligit̉. Itē vbi dicitur ſapiens. intelligitur ſalomon.g ¶ Ius aūt. aūt ꝓſed ⁊ repetit de iuregen. vt aliquid addat.h ¶ Humano. ſꝫ nūquid plura humana genera ſunt. Rn̄. n̄expone ergo .i. oībꝰ hoībꝰ. i ¶ Nā vſu. ab initio em̄ pauci erant homines. ⁊ indiguerūt tn̄ aliqͦ cōi vſu. ⁊ qn̄ pluresfuerūt tūc magis ſuas ꝯſuetudines hēbāt ⁊ ſtatuta. puta vtnullꝰ vineā vel ortū alteriꝰ intraret. ⁊ hͦ ſequit̉. ⁊ ꝓbat̉. ff. d̓iiſti. ⁊ iu. l. ex hoc iure.k ¶ Gella. ſꝫ quō a iure deſcendit bellū cū ſit a inre ꝓhibitūvt. ff. de vſur. l. equiſſimū. Rn̄. loqͥt̉ de eo qd̓ a ppl̓o romanō ē indictū hoſtibꝰ. vt. ff. de cap. ⁊ poſtli. re. l. hoſtes. §. ī bello. Itē pulſare violentiā qd̓ ē licitū. vt. ff. de iuſti. ⁊ iure. l. vtvim. ⁊. ff. de vi ⁊ vi ar. l. j. §. vim vi cū moderamine tn̄. vt. C.vn̄ vi. l. j. ⁊. ff. de iuſti. ⁊ iure. l. iure. Accur.l ¶ Ab initio. Sꝫ nūqͥd hodie. Quidā dicūt ſic. nos ꝯͣ. nā ſeruus naſcit̉. vt. jͣ. de iure ꝑſo. §. ſerui. ⁊ de na. reſti. l. interduꝫ.m ¶ Pͣene. pene dic̄ ꝓpt̓ qͣttuor ꝯͣctꝰ. vt ſtipulatōeꝫ. vt. jͣ. deact. §. ꝯſtituta. itē lr̄aꝝ obli. vt. jͣ. de lr̄aꝝ obli. Itē ꝓpt̓ ꝯͣctuꝫemphiteoticū. vt. jͣ. lo. §. adeo. itē ꝓpt̓ ſpō. lar. jͣ. de dona. ꝓpter nup. vt in auctē. vt ſpō. lar. §. j. ⁊. ij. coll̓. x. Et no. ꝙ hicd̓r oēs ꝯͣctꝰ eē d̓ iuregētiū. ſꝫ n̄ oēs obligatōes. nā q̄ ex maleficio vel qͣſi ſūt. nō ſūt d̓ iuregētiū. ſꝫ vel a lege. xij. ta. vl̓ alialege. n ¶ Innumerabiles .i. nō facile ad nūerandū abilesvt. jͣ. de rebꝰ corꝑalibꝰ. ⁊ incor. in pͥn. o ¶ Conſtat em̄ iusnr̄m .i. ciuile. ro. de qͦ diximꝰ. sͣ. e. §. ſꝫ ius. Large vocat̉ iuſ ciuile ius ꝗcqͥd ſcriptū habemꝰ de iure naturali vt diximꝰ. sͣ.e. in glo. vt ſunt ſtatuta terraꝝ ⁊cͣ. ibi qͣnto ⁊cͣ. itē qͥcqͥd habemꝰ de maioribꝰ h̓ cōprehendit .ſ. generalibꝰ. vt patet ex infe
rioribus. p ¶ Ex ſcripto. de hoc dicit vſqꝫ ad. §. jͣ. ex nonſcripto. ⁊ de nō ſcripto. ibi dicit Accur.q ¶ At ꝓ ſicut.e ¶ Apud grecos. nā ⁊ greci vtebant̉ iure ſcripto ⁊ nō ſcripto. vt. jͣ. e. §. ⁊ nō ineleganter. s ¶ Lex eſt. hec diffinitio qad ſnīam ꝯcordat cū ea que eſt. ff. de le. ⁊ ſe. con. l. j. lꝫ qͦ ad ꝟba diſſentiat. Diffinit̉ ⁊ alio mō. Lex ēſanctio ſancta. iubēſhoneſta. ꝓhibēs ꝯͣria. q̄ ſumit̉ ex legegreca. ff. de le. ⁊ ſen.cō. l. ij. itē diffinit̉ tertio mō vt ī alia legegreca colligit̉ ī. e. ti.t ¶ Ueluti. exēplificatiue ponit̉. naꝫ facta cōuocatiōe ppl̓iro. magiſtratꝰ .jſ. ſenatꝰ nō totꝰ ſꝫ q̄ maior erat oībꝰ interrogat ppl̓m .ſ. ꝯſul. anſic placeret. ⁊ ſic adlibitū ppl̓i fiebat. vtff. de origꝭ. iu. l. ij.v ¶ Conſule. nā conſul vice ſenatoꝝ int̓rogabat ppl̓m ⁊ ſic ipſi ſenatores vident̉ interrogare. naꝫ qͥꝑ aliū facit ꝑ ſe facere videt̉. vt. ff. de vi ⁊ viar. l. j. §. deieciſſe. ⁊. ff. de admini. tu. l. ita autē. §. geſſiſſeꝫ. nā recte oīa nr̄afacimus qui a nobis auctoritas īpartit̉. vt. C. de ve. iu. enu.l. omnia.x ¶ Plebiſcitū. veluti exēplificatiue ponit̉. vt. sͣ. §. ꝓxi. eratem̄ vnꝰ noīe tribunꝰ qͥ p̄erat plebeioꝝ magiſtratui qͥ interrogauit plebeios. vt. ff. de orig. iu. l. ij. ⁊ multas leges habemꝰ de his. vt de. l. aqui. vt. jͣ. ad. l. agni. §. ceteꝝ. ⁊. §. hͦ tantuꝫ⁊ ne p̄ſides accipiant niſi eſculēta. ⁊. ff. de offi. ꝓcon. l. ſolēt.§. fi. ff. de offi. p̄ſi. l. plebiſcito.¶ Spēs a gn̄e. ē aūt genꝰ qd̓ p̄dicat̉ de pluribꝰ differētibꝰ ſpē. vt aīaliū aliud rōnale. alind irrōnale. ⁊ ſic ſe hꝫ ppl̓svt ſeqͥt̉ ad nobiles ⁊ igͦnobiles. ſpēs aūt q̄ p̄dicat̉ de pl̓ibusdifferentibꝰ nūero. vt hō aliꝰ titiꝰ aliꝰ ſeius. ſic ſe hꝫ plebs.nā miuores tantū cōprehendit. vt ſequit̉.z ¶ Etiā. q. d. nō ſolū plebei appellatōe ppl̓i ꝯnumerant̉ ſꝫa ¶ Patritijs. qui erāt qͣſi patres principis. etiā partitijvt. jͣ. qͥ mo. ius. pa. po. ſol. §. filius.b ¶ Sed ⁊ plebiſcita. videbat̉ minꝰ valere quaſi loco ſūptoab aucͣtate. qꝛ maior ē patricioruꝫ ⁊ ſenatoꝝ auctoritas. vtC. de leg. humanū. ⁊. ff. de eden. l. ſi quis ex ar. §. j. ſꝫ h̓ ſublatū eſt ꝑ legē latā ab ortenſio rege vt ſequit̉. ⁊. ff. de origi. iu.l. ij. §. deinde cum eſſent.c ¶ Ortenſia .ſ. compoſuit inter nobiles ⁊ plebeios. ⁊ intereos ſic ſtatuit ꝙ valet plebiſcitum.d ¶ Senatꝰ cōſtituit. nā poterat facere legē. vt hic. ⁊. ff. de-