Druckschrift 
Summa casuum conscientiae
Einzelbild herunterladen
 

omnino facturus in breui. In dando aūt huiuſmodi dilatōem. dꝫ attendi modus illicite acceptōis rei aliene. vt qͣꝫto fuerit turpior obnoxior. reſtōi tanto tp̄s breuietur. Maior em̄ violentia eſt in furto rapīa fraudeet damno illato qͣꝫ in vſura. Et maior obligatio in vſura reſtituenda qͣꝫ in pecunia ſymoniace accepta. vel corruptōem iudicis. magis in p̄dictis cāibꝰ. qͣꝫ acqͥſitis ludū Debetetiā attendi familie eius ꝯditio. Caueat tam̄ſūmoꝑe ꝯfeſſor. ſi ip̄e ſe impedit de hmōi diſtributōibus incertis. vt tali ter ſe hēat euitet oēm notā cupiditatis. Item que pauperibus debent dari. faciat ex eis ꝑamēta fieri calices. vel edificia niſi in magna neceſſitate. moderatōe. ad auidi ſunt religioſi fame ſue ꝓuidebit. ſi aliqͥ ſciant vt teſtes huimodi exogatōem. In tertio. ſi nihil pōt.ſufficit ꝓponat poterit erogare. Et ſi creditur poſſe etiā in futurū. p̄t ſibi remittiqͣꝫ pauꝑi. Quo vero ad tertiū principale .ſ. reſtōem certoꝝ incertoꝝ diſtinguendū ē quiaaut vtraqꝫ p̄t reſtituere. aut neutra p̄t. Aut vnum p̄t reſtituere. alteꝝ. Primo cāu to dꝫ reſtituere. Scd̓o cāu excuſatur ab vtraqꝫ reſtitutōe. Tertio cāu .ſ. p̄t vtrunqꝫreſtituere. ſed alterū eoꝝ. tunc reſtituat potiꝰcerta. qͣꝫ incerta. retinēdo certa. iniuriamfacit illis ꝑſonis quarū ſunt illa bona. detinēdo vero incerta. facit iniuriā alicui Et infrequenter delinquūt vſurarij. hēant reſtituere certa incerta. prius ſe ꝯponunt cuꝫep̄is de incertis. poſtmodū certa reſtituūt detꝑe in tp̄s. diminute querentes diligenter libros ꝯputatorij. nec querentes eos qͥbuſſunt caligati. vt tenent̉. In qͦlꝫ aūt cāu reſtitutōis fiende. queri p̄t. Utrū ſufficiat reſtituere illud tm̄ qd̓ iniuſte accepit. aut etiā teneat̉ad amplius. Ad qd̓ rn̄detur. aut res īiuſteac cepta. puta rapinā vſurā. hmōi eſt resex ſe fructificans. ſiue immobilis. vt ager huiuſmodi. aut mobilis vt bos equꝰ veſtꝭ et huiuſmōi. aut eſt res ex ſe fructificās. vt pecunia. frumētū vinū. hmōi. In primo cāu tenet̉ de rebus fructibꝰ ꝑceptis. potuiſſentꝑcipi a dn̄o. deductis e xpenſis debite factꝭ ẜmRay. Nec ſufficit reſtituat rem ip̄am iniuſte acceptā. ſi ē deteriorata. tēt̉ ec̄ ſi ꝑijt.An aūt moroſus teneat̉ de re ꝑdita. ſi eodēmodo fuiſſet ꝑitura apud cui debebat̉. Poteſt dici lꝫ in foro contentioſo iſte teneaturtn̄ in foro aīe debemus inſpicere intereē ip̄icreditoris. Et ſi apud eum eodē fuiſſetꝑitura. debitor in ꝯſcīa teneret̉. Et. hec theorica facit ad totam materiā reſtōum. In ſecundo vero cāu principali .ſ. qn̄ res eſt fructificans eſt triplex opinio. Alij dicunt tenetur reſtituere pecuniā. oīa iniuſte acquiſita.. qꝛ ex radice infecta ꝓuenerunt. alij dicunt dꝫ ꝑtem retinere. partem dare illi cuius eſt pecunia. partem pauꝑibus. Tertij dicunt. vt tho. richar. in quarto. tenet̉ tantuꝫreſtituere ip̄am pecuniam. ſeu frumentū huiuſmodi. niſi creditor incurriſſet damnum.tunc ad arbitriū boni viri ſatiſfiat. Ale. tamenlom. clarius declarat hoc intereſſe dicēsnum quod accidit iniuriam paſſo duplicitereuenire p̄t. ſe directe. ſcd̓o accidens indirecte. Prio. ſe directe datur ab vſurario iniuriam paſſo. tunc vſurarius ſatiſfacereobligatur. verbi gr̄a paſſus eſt aliqͥs damnuꝫꝓpter pecuniā ſibi vſuram ablataꝫ. qꝛ ex eavolebat emere ſibi neceſſaria ſuſtentōe nature. ſoluere debita. ine xpoliatōe talis pecunie incurrit damnū. qꝛ neceſſe fuit. ſibi vēdere poſſeſſionē. vel acciꝑe ab alio pecuniam ſubvſuris. vel qꝛ domū ſuā ꝓpter hoc minus vendidit. aut aliā ꝯduxit ſimilia. tunc in tali cāuhoc damnum vſurarins reſtituere obligat̉. qͥadat cām efficacem. Scd̓o modo dat vſuraridamnū iniuriā paſſo accidens indirecte.ſcꝫ qꝛ non eſt ꝯſecutus homo lucrum. qd̓ ex pecunia intendebat. vel conſequi potuiſſet. tale damnū reſtituere tenet̉. Et hec diſtinctio fieri p̄t in omnibꝰ habitis vſuram. ſiueſint res ex ſe fructificantes. ſiue non. maxīeapud illos tenēt in vſura tranſferatur dominiū. Adde tn̄ p̄dictis qd̓ notat. S. Ber. ẜꝫquoſdā de fructibꝰ reſtituendis intereſſe vꝫ. talia reſpectu vſurarū hn̄t locū. Primorōe voluntarij. qꝛ ſi ſit voluntarium ſimpliciter eſt ſaltē voluntariū mixtū ꝯditionatum ex parte mutuuꝫ accipientis. Proptereaad nullū damnū inde ſibi ꝓueniens preterqͣꝫad ſolā vſurā reddendā. ẜm eos tenet̉. Scd̓orōe dn̄ij. Nam vt dicunt dn̄ium vſurariaruꝫrerum vſurarij eſt. vn̄ tenet̉ ad idē numero ſatiſfaciendū. ſed ad equiualens ſolū. Furvero vel raptor. aut mutui retentor. ex trāſit tp̄s ſibi ꝯceſſum. hꝫ dn̄ium in re quamdꝫ tenet inuito dn̄o. Et tenetur ad intereſſe. qꝛ dn̄m vere damnificat in re ſua. incomoditatibꝰ qͦs ex re ſua traxiſſet. Tertio ratione ꝯſueti modi .ſ. cōiter obſeruatur in vſurarum ſatiſfactiōe. qꝛ nūqͣꝫ vidimus vſurariosꝯpl̓imos ad reſtituendū. niſi ſolū certū vſurehec. S. Ber. Qd̓ vr̄ valde notabile. qͣꝫqͣꝫ. diſtīctio Ale. lom. ſit valde rationabilis. vſurariN ij