cōtrauentione habuit locū. Et facit hoc ꝓ pena appoſita in cōpromiſſis cōtra et aduerſuscōtrauenientē. vt cōmittat̉ pena. licꝫ ꝯtrauētio nō habuerit aliquē effectū. Sil̓r cōmittitur peria ex ꝯtraventōe iuris. ſeu de iure factavt in. l. nuda. C. de cōtrahen. et cōmit. ſti. Ethec nota. ꝙ faciūt ad multa.Utrū qui cōmittit furtū. vel defraudat gabellas vel hmōi. ſuꝑ qͥbus eſt ſtatuta grauis pena pecuniaria vel forte alia. teneat̉ ſoluere penam illā in foro cōſcientie. Rn̄deo ẜm cōmuniter doc. Siue pena illa fuerit ſtatuta ꝑ quācunqꝫ legē. ſiue ꝑ canones. nō eſt in foro penitentiali iniungendū ꝙ ſoluat. niſi fuerit condemnatus ad illā. Alioquin ſufficit ꝙ ſoluatintereſſe. vel ſi fuerit iniuria. ſatiſfaciat ad arbitriū boni viri. vt eſt glo. ſingularis. xij. q. ij.c. fraternitas. Nec obſtat theorica canoniſtaꝝꝙ lex humana non cōtinens in ſe peccatū eſtſeruanda in foro cōſcientie. qꝛ eſt intelligēdaqn̄ nō ceſſat ratio legis in foro aīe. ſeu qn̄ eſteadē ratio in vtroqꝫ foro. Et qd̓ dictuꝫ eſt depena nō ſoluenda niſi poſt cōdemnationē. intellige etiā ſi lex vel ſtatutū imponeret ip̄o facto. vel ip̄o iure penā. qꝛ ẜm doc. adhuc requiritur ſnīa declaratiua vt dictūē ſupra. Abſolutio primo.¶ Querit̉ de. q. notabili. Certū eſt ꝙ vbi duoalternatiue mandant̉. ſufficit alterū adimpleri. Sed nūc querit̉. Cui detur optio ſpecificeqn̄ pena ponit̉ alternatiue ꝑ legē. vel ꝑ ſtatutum. vt ſi dicat̉. ſuſpendat̉ vel excōicet̉. vel puniatur in mille. vel amputet̉ ei pes. vel aliqͥdſimile Rn̄t panor. in. c. inter ceteras. de reſcriptis. de hoc eſſe tres gloſe notabiles. vnā in. c.ſicut. de iudeis. Aliā in. c. a crapula. de vi. et hone. cle. Ailaꝫ in. c. fraternitatꝭ. xxxiiij. di. quecōmuniter dicūt ꝙ optio dat̉ iudici. vnde p̄tiudex imponere penā ex illis quā vult. Sed incōtrariū facit. l. quicūqꝫ. C. de ſer. fugi. et qd̓ibi no. vbi optio dat̉ reo. Sed ꝓ cōcordia diſtingue poſt Cy. ibi. et poſt Gar. in. l. i. ff. de effrac. ꝙ aut verba alternatiua dirigunt̉ ad iudicem. et tūc iudex hꝫ eligere. vt ſi dicat̉. puniat eū iudex tali aūt tali pena. Ad hoc. l. ſi fugitiui. C. de ſer. fugi. Aut verba dirigūtur inreū. vt qꝛ dicit̉ ſoluat. C. vel recedat a ciuitate. et tunc optio dat̉ reo. Et ita loquit̉. d. l. qͥcunqꝫ. Aut verba ſunt imꝑſonaliter ꝓlata.vel aliter dubitat̉. et tunc Bartho. dicit ſe dubitare. videtur tamen inclinari vt optio detur reo. et ſic eligatur ꝑs mitior. vt in regula odia. Cōtrariū arbitrat̉ Panor. in hoc vltīoeſſe verum. Nam iura canonica ſuꝑius allegata cōiter loquunt̉ imꝑſonaliter. Et tn̄ glo.cōmuniter ſentiunt vt optio detur iudici. Etvltra auctoritates glo. ꝓbatur ꝑ. c. qm̄. vt lit̓.nō ꝯte. Nā regulariter iudex tāqͣꝫ mīſter hꝫeligere ⁊ apponere penā ſecundā circūſtātiasloci. temporis. ⁊ ꝑſone vt in. l. reſpitiendumff. depenis. Item reus ſemꝑ eligeret mitiorem penā. ⁊ ſic quaſi fruſtraretur alterna tualegis. Predicta tam̄ limita ſingulariter. niſivna pena eſſet traflata in aliā. qꝛ tunc iudex n̄haberet amplius electōeꝫ. Vone exemplūquotidianū. Dicit ſtatutum. vel ſentētia iudicis. ꝙ pro tali delicto reus ſoluat mille. velſi nō ſoluerit. jͣ. x. dies amputet̉ ſibi pes Queritur nūquid poſt lapſū x. dierū. pena pecuniaria fuerit trāſlata ī corporalē. Et dicit. Bar.ſe cōſuluiſſe in queſtione facti ꝙ ſic in. l. cumduobꝰ. §. idē reſpōdit. ff. pro ſocio. Et ſic poteſtas amplius non poterit facere executionemin bonis cōdemnati. Item quod ſupͣ dictuꝫeſt ꝙ ſi verba dirigātur in reum. ip̄e hꝫ electionem. limita hoc verū qn̄ verba dirigūt̉ ī eūactiue. ut in exemplo p̄allegato. Secus ſi paſſiue. Exēplū. dicit ſtatutū. Patiat̉ penā iſtāvel illā ⁊ de hoc eſt bonus tex. cū glo. in. d. ca.ſicut. Item dubito ſi cōſuetudo habet olimvt imponatur p̄ciſe altera pena. vt puta dictatſtatutū. ꝙ puniat̉ pena pecunſaria vl̓ corporalitamē ſemꝑ eſt obſeruatū vt imponatur penapecuniaria. nūquid ex hoc ſit inducta cōſuetudo. vt iudex nō habeat optionē. De equitatevidet̉ ꝙ cōſuetudo ſit ſeruāda. ar. in. l. hodieiuncta. glo. ff. de penis. vbi dicit̉ ꝙ in impoſition peneiudernō debet venire cōtra cōſuetudinē qd̓ nō. Sed de ſubtilitate poſſet argui inꝯtrariū. Nā in his que ſunt mere facultatisex obſeruātia vnius. nō eſt inducta cōſuetudo. nam forte ſemꝑ placuit iudici eligere alterā. ex quo nihil eſt actum cōtra legē. ergo nōeſt inducta cōſuetudo legis derogatoria.Eriuriū. Utrū ꝑiuriū ſemꝑ ſit peccatum mortale. vide ſupͣ. IurareUtrū omnes ꝑiuri ſint infames. Rn̄deo ẜm. Panor. in. c. teſtimoniū. de. teſti. ꝙtriplex eſt infamia. Quedā iuris. que irrogatur per leges. Quedā canonica. et quedā eſtinfamia facti. que potius dicit̉ infamatio. Prima .ſ. iuris indiſtīcte repellitꝭ ſecūdum oēs ateſtimonio. quia fundamētū teſtimonij eſt fides. ſed iſte caret fide. ergo ⁊cͣ. Et dicūt doct.hoc eſſe verū etiā poſt emēdatiōeꝫ. Secus tn̄in alijs criminibꝰ etiā grauioribꝰ. Sufficit .n.ꝙ de talibꝰ criminibꝰ quis ſit emendatus. vn̄aūt ſit iſta ſpēalitas ī ꝑiurio. dic̄ Io. an. poſt