it excuſat ſoluꝫ a tanto. vel ignorantia eſt comitans actū .ſ. ꝙ etiā ſi ſciret circūſtantiā peccati nihilominus faceret. Et hͨ nō excuſat.Ignorantia craſſa ⁊ ſupina d̓r ꝑ methaphoram hoīs craſſi ⁊ ſupini. qͥ nō videt ec̄ ea q̄ cōram eo ſunt ſic̄ qͥ publica ⁊ manifeſta ſe dicitignorare. Cui nō facili creditur. de poſtu. p̄. c. i.Et vt plene hēatur noticia hͦ materie ſuntaliqͣ notāda. Primo ꝙ quedā eſt ignorantiaiur̄ naturalis ⁊ diuini. Et ignorantia in iſtisnō excuſat. ⁊ ꝑ hͦ pꝫ quid dd̓m de puellis queſe tangunt impudice. nec ꝯfitentur de p̄dictispoſtmodū aſſerentes neſciſſe eſſe peccata. Sꝫdico vt dictū eſt ꝙ talis ignorantia non excuſat. ⁊ iō ſi ꝑ longa tꝑa ſteterūt in hmōi tenēt̉reiterare confeſſionē. p̄ſertim ſi habebant facti memoriā. Sed ſi facti memoriā nō haberent. ⁊ tn̄ diligentiā an̄ fecerunt. vt ad memoriā reducerent ſua peccata ⁊ poſtea ꝯfitenturqd̓ memorant. ⁊ dolent de his. ſic excuſantur.vt nō tenęant̉ iterare ꝯfeſſionē. idē dd̓m in ſimilibꝰ. ¶ Quedā vero eſt ignorantia iur̄ poſitiui. Et hec ē duplex. ſic̄ duplex ē iuſ poſitim̄ſcꝫ vniuerſale ⁊ cōmuue. Et qͦ ad hͦ regularit̓ignorantia nō excuſat. vt eſt gl. ſingularis in.c. vt animaꝝ. de ꝯſti. li. vi. vbi ex illo tex. elicitzignorantia excuſet a ſnīis ꝓlatis ꝑ ſtatuta qͦrucūqꝫ ordinarioꝝ. Secus eſt de ſtatutisgeneralibꝰ canonū vel leguꝫ. q̄ ab oībꝰ ſciri etcuſtodiri debent. Quoddā vero eſt poſitiuumius ꝑticulare ſeu municipale. ⁊ qͦ ad hoc vt ditū eſt regulariter ignorantes excuſat. niſi ſitignorantia craſſa vel ſupina q̄ vocari pōt lataculpa. ¶ Et q̄ ſit lata culpa vide bar. in. l. qd̓nerua. ff. depo. vbi ponit. v. ſpēs cl̓pe. Prima ēlatiſſima. qͥ eſt dolus verus et manifeſtus. ſecunda vocat̉ latior. q̄ eſt dolus p̄ſumptus.Item lata leuis ⁊ leuiſſima. Et ꝙ ſit dare cl̓pā latiſſimā ⁊ latiorē. bar. reduc̄ in praticam.Quidā ſcolaris accepit famulū. ⁊ ꝓ eo accepit expromiſſorē qͥ ꝓmiſit reficere ſcolari oēdamnū qd̓ ei ꝯtinget culpa famuli. Demumfamulus fec̄ furtū. q̄rit̉ vtꝝ expromiſſor teneatur. ⁊ vr̄ ꝙ nō ẜꝫ cōmunē modū loquēdi gloſarū. Nā aliud eſt culpa. aliud dolus. de qͦ dolonō fuit hic ꝓmiſſum. In ꝯͣriū eſt veritas. ſcꝫꝙ expromiſſor tenebit̉. qꝛᶠ dolus eſt culpa latiſſima. vt eē̄ pꝫ ex diffinitiōe culpe latiſſime.quā bar. difiniendo dic̄ ꝙ cū iſta latiſſima tulpa nō ſit aliud. qͣꝫ dolus manifeſtus difinitiōꝫeius habemª ſic̄ de dolo. Dolus aūt eſt machinatio. ad decipiendū fallendūqꝫ alterū. adhibita manifeſte. ⁊ addit̉ manifeſti. ad dr̄aꝫ doli p̄ſumpti. qͥ eſt culpa latior. Culpa aūt latioreſt machinatio ad decipien̄. fallendūqꝫ alterūadhīta p̄ſumptie. ⁊ hͦ ad dr̄am doli manifeſte.ſed bar. arguit ꝯͣ. Nā cū dolus ꝯſiſtat ex aīo.nō p̄t: ꝓbari. ſed indicijs p̄ſumit. vt. C. de dolo.l. dolū. Oīs gͦ dolus eſt p̄ſumptus nullꝰ manifeſtus Rn̄. ꝙ quedā ſunt indicia manifeſta ⁊illa probata inducūt dolū manifeſtuꝫ. vt. d. l.dolum. Quedā ſunt inditia nō manifeſta. ſeup̄ſumptōes nō ita manifeſte nec omnino dolum concludunt. Et iſta de neceſſitate nō īducunt dolū. ſed p̄ſumptiue. Et dr̄ia eſt inter dolum verū ⁊ p̄ſumptū. Nā primo dn̄t. qꝛ minor a vero dolo nō excuſatur. A dolo p̄ſumptoſic. Itē a vero dolo nulla eſt excuſatio. A preſumpto fic. Itē qꝛ in cāis criminalibꝰ reqͥruntur ꝓbatōes luce meridiana clariores. vt. l. ſciant. C. de ꝓbatōibꝰ. Preſumptus vero doluſnō ſuffici:. qꝛ nō dꝫ qͥs e xp̄ſumptōibꝰ damnari. niſi hoc exprimeretur. forte ex aliqua cā. vt.C. de adul. l. ſi qui adulterij ⁊ in autent. ſi qͥsei. Lata culpa eſt deuiatio incircūſpecta ab eadiligentia. quā cōiter hn̄t hoīes qͥ ſunt euiſdēprofeſſionis. Et d̓r incircūſpecta. ad dr̄am doli veri ⁊ p̄ſumpti. hͦ eſt ad dr̄aꝫ cl̓pe latiſſime etlatōris. q̄ veniunt ex aīo manifeſte ⁊ p̄ſumptiue. Et ex hoc pꝫ qͥd dd̓m. An lata cuipa ſit dolus ſaltē preſumptus. ⁊ ꝯcludit bar. ꝙ nō. qͥadifinitōes doli veri ⁊ p̄ſumpti ⁊ late culpe ſuntdiſtincte. gͦ ⁊ difinita erunt diſtincta ⁊ diſꝑata. ⁊ ſic vnū nō p̄dicabit̉ de alio. Itē hͦ pꝫ ex alia difinitōe late culpe. q̄ ponit̉ in. l. late de. ꝟ.ſig. vbi ſic difinit̉. ꝙ lata culpa eſt nō intelligere quod omnes intelligunt. Et ſi ſic ergo lataculpa venit ex ignorantia. gͦ neceſſario ſequit̉ꝙ lata culpa nō eſt fraus preſumpta ſeu dolpreſumptus qͥ ꝓuenit ex aīo. tertia. rō ẜm barto. Nullū ſimile eſt idē. ⁊ allegat philo. ad hocſed lata culpa equiꝑatur dolo p̄ſumpto. gͦ nōeſt dolus preſumptus. ¶ An aūt hͦ verū ſit ꝙlata culpa equiꝑetur dolo. glo. in. l. in actōibꝰ.ff. de in lit. iu. facit regulam. ꝙ regulariter lata cl̓pa equiperatur dolo. Fallit vbi pena corporaliter affictiua eſſet imponenda. Itē bar.in. d. l. in actōibo. d̓t ꝙ vbi requiritur verꝰ dolnunqͣꝫ lata culpa equiꝑat̉ dolo. idē vult bal. ī.l. ſi quis. ff. de iur̄. o. iudi. vbi d̓t ꝙ quando delictū circumſcribitur ꝑ dolū. nō ſufficit culpa.Secus in his vbi venit culpa punienda.¶Sed dices tu. quando fiatutum vel lex requirit dolū. Rn̄. panor. in. c. cognoſcentes deconſti. ꝙ aliqn̄ lex vel ſtatutū requirit dolū expreſſe. Aliqn̄ tacite. Dicitur requirere dolumexpreſſe. quando verba ſtatuti hoc importantvt in. ca. ſi quis ſuadente dyabolo. xvij. q. iiij