Liber Qn̓tustitꝭ. xxix

accuſacōem ẜm modū iuriſꝑiti. nec ab illa reſponſiōe vult declinare faciat iuidex erga accuſatū qd̓ iuris eſt. Sed ſi non intendens tantūnegare illud vt ꝓpoſitū ē .ſ. vt publicū ſꝫ ſic̄ ſacerdos facit de ꝯfeſſo dicēs. nichil mali ſcio iſtūfeciſſe qꝛ loquit̉ vt in publico ſciuit aut in alioforo. nūquid tenet̉ iſte negans de illa negacōepenitere. ℟º bonaꝝ mentiū ē ibi culpa̓ agnoſcere vbi culpa non eſt. di. q. ad cuiꝰ. ⁊ nntitulat̉ g̓g̓. Et ideo in tali caū tutū eſt poſt talē negacōeꝫ penitere ⁊ hoc indiſtincte tanqͣm de taliqͣle eſt puta ſub tali diſtinctōe. ſi mortale ē tāqm̄ mortale. ſi veniale eſt tanqͣꝫ de veniali. hecomīa ſco. de hoc vide sͣ li. 2. ti. de detractōne ⁊ infamia. ¶ Vtꝝ aliquis debeat recōpenſare dānūqd̓ intulit alicui impediēdo eū ne ꝯſequeret̉ aliqd̓ bonū qd̓ erat in via acquirēdi. ℟º nō tenet̉equale tali damno recōpenſare quia minus eſtaliqͥd hr̄e in potentia qͣm in actu. qui aūt eſt invia adipiſcendi aliquid hꝫ iꝰ tm̄ in v̓tute velpotentia. ⁊ ideo ſi redderet̉ ei vt hͦ hr̄et in actur̓ſti tueret̉ ei illud qd̓ eſt ablatū ml̓tiplicatum.qd̓ non eſt de neceſſitate reſtōnis vt dictū eſt.tenet̉ tamen recōpenſacōem aliquā facere ſcd̓mꝯdicōneꝫ ꝑſonaꝝ ⁊ negocōꝝ. Vnde ẜm hͦ illequi effodit in agro ſemina n̄ tene̓ ſatiſfacere ꝓtota meſſe fut̉a. qꝛ nōdū habet̉ ṅ v̓tute vel potentia. h̓ tho. ¶ Quid de eo qͥ impediuit aliqueꝫa ꝯſeq̄ꝫdo aliqd̓ bn̄ficiū ecc̄iaſticū. ℟º ẜm rich̓.⁊ ſco. hͦ. pt̄ aliq̓s facere triplˣ. vno mō intendens dei honorē l̓ vtilitatē eccl̓ie. vt ſi ꝓpt̓ hͦ ꝓcuret ꝙ det̉ ꝑſone alij digniori ⁊ tūc in nullotenet̉ ad aliqꝫ reſtōeꝫ vel recōpenſacōꝫ. Alio mōintendens ꝓpam vtilitatē ⁊ ſic etiam non tenet̉ad reſtōnem ſi ꝓcuret ꝓ ſe licito mō. 3º mō intendens alteriꝰ dānificacōeꝫ ꝓpter odiū vel vindictam vel aliqͥd huiōi. ⁊ tūc ſi impediat ne digno det̉ an̄qͣꝫ ſit firmatū ꝙ ei det̉. licet nō teneat̄ reſtituere valorē bn̄ficij. eo ꝙ non eſt equal̓valoris hr̄e bonū in actu ⁊ eſſe ꝓpe habere maxime qn̄ pt̄ impediri. tenet̉ tam̄ ad intereſſe dānificato ad arbitriū bonoꝝ. ſi aūt iam ꝯfirmatū ſit ꝙ ei det̉. ideꝫ eſt ac ſi iam habitū ei auferret. ⁊ ideo tenet̉ reſtituere equale ẜm tn̄ ſuamfacultateꝫ. Exᵐ ſi p̄cidā venas in fūdo meo perquas deriuat̉ aqͣ ad puteū alteriꝰ intencōne nōcendi ſibi teneor ei reſtituere damnū. ſi aūt faciā hͦ ſine fraude ꝯſulens vtilitati ꝓpͥe. eo ꝙ .ſ.eſt michi vtile facere muꝝ ⁊ non pt̄ ꝯuenien t̓fundari ſine venaꝝ illaꝝ p̄ciſione non teneoraliqͥd reſtitue̓. qꝛ n̄ dānifico aliū iniuſte. qꝛ iushabeo faciendi bonū meū ī fundo meo. ff. d nōui oꝑis. nūci. l. 2. ⁊ ſic̄ dicitur. ff. d̓ re. iur̓. nemo damnū facit nͥ qui illud facit qd̓ facere iusnon habet ¶ Quid ſi cā̓ mei edificij defendendiedificiū vicini orto incendio diſſipē. nūquid teneor ei reedificare. ℟º ꝙ non vt dicit Vlpianus ⁊ r̓probat labeonē qui dixit ꝯͣriū vt habet̉ff. de incendio ⁊ ruina. l. 3. §. qd̓ ait pretor. veldic labeonis ſn̄iami veram. vbi iuſtꝰ non fuitmetꝰ. puta quia adhuc n̄ ꝑuenerat ignis vſqꝫ addomū vicini quā deſtruxi. tūc em̄ teneor

in ſimplū act̓. legis acqͥl̓. Sed ſi ꝑuenerat vl̓ inſte dubitabā an ꝑueniret qꝛ forte tūc tꝑs ventoſū erat tūc habꝫ locū qd̓ Vpianus dixit. neqꝫ em̄ damnū dare videor eque ꝑituris edibꝰ.vt dicit̉. ff. qd̓ vi aūt clam. ſi aliꝰ qͥd. ē ⁊ alia excepcō. qͣꝫuis etiam non ꝑuenerit ſi iuſte tamenputabā ignem ꝑuentuꝝ adhuc ceſſat actō ſic ītelligitur. ff. ad. l. acqui. quid fumo. §. qd̓ dicit̉.Sic etiam ꝑcit̉ ei qui gr̄a merciū ſuaꝝ ſeruādarū alienas ꝓicit in mare vt habetur. ff. de preſcrip. v̓b̓. qui ẜuādaꝝ. reſpōſo 1. Sed nūquida ciuitate dꝫ emendari domꝰ vicim in p̄cedenticaū. ℟º in ſūma equitate conſulo iudici vt hͦofficō ſuo fieri faciat. ar. ff. ad l. ro. de iactu. l.i. §. equiſſimū. hec hoſt. ¶ Ad huiꝰ euidentiaꝫnota. ꝙ ad hͦ ꝙ teneat̉ qui dānū dederit vel iniuriaꝫ irrogauerit reſtituere. neceſſe ē culpā interuenire alias non tenet̉. Vn̄ infantes ⁊ furioſi non tenent̉ ſi dānum dederīt. impubes tn̄dolicapax tenet̉. non etiā de culpa qui ad ſui d̓fenſionē ⁊ incōtinenti ⁊ eodem mō dānū deditexcuſat̉ etiā a culpa qͥ alteriꝰ impulſu vel violencia venti damnū dedit. Non tm̄ aūt qui dānum dedit vel in iuriami irrogauit ſꝫ etiā qui openitulit̓ tenet̉. Item ſi ſine culpa ſū imꝑiciavel negligentiā dānū qͥs dederit l̓ īiuriā irrogauerit tenet̉. Siqͥs ec̄ aliqͥd ex negligētia minusfecit ⁊ ad hoc daninū datū ſit tenet̉. Iteꝫ nō excuſat̉ quis ꝑ ignoranciā ſi ſcire potuit ex factoſuo ꝯtingere iacturā l̓ iniuriā. puta cū vellemꝑcutere me ꝑcuſſi aliū. imputat̉ michi qꝛ diligentiā debitā non adhibui. hec omīa exͣde iniurijs. ſi in culpa. in tex. ⁊ glo. Itē ſiquis iumētūalteriꝰ occiderit foueā in quā cecidit faciēdo qd̓mortuū eſt erit ſuū ſed eſtimacōeꝫ dabit. exͣ deinuirijs. c. 2. quia qui dat occaſionē damni tenet̉. ff. ad. l. cor. nichil int̓eſt. hͦ aūt ē ẜm bn̄.in glo. Item ſi fecerit ī manifeſto loco. ſed ſi īpͥuato vbi talia fieri ſolent. nō tenet̉. ff. ad. l.acqui. qui foueas. Itē ſi bos meꝰ cornupeta eſtqꝛ non cuſtodiui eū bn̄ occiderit tuū. reddaꝫ bouem ꝓ boue ſed mortuꝰ meus erit. e. ti. ſi bosSed et ſi in agꝝ vel vineam tuā ego vel aīaliamea damnū dederimꝰ eſtimacōeꝫ dabo etſi leſerit. hoc aūt intelligit̉ ẜm hoſt̓. ſi aīal meū ꝯtranat̉am ſui generis damnū dedit. puta bos cornupeta eſt qui ꝯſueuit domeſticꝰ eſſe tūc reddāeſtimacōeꝫ vel animal ꝓ noxa tradā. e. c. fi. §.ꝙſi aīalia. In aīalibꝰ tamē feris hoc non habetlocū qꝛ tale alias dando lib̓aris ſed nichiloīnusteneris ſi diligētiā debitā non adhibuiſti. ſecꝰeſt ſi nichil de ꝯtingentibꝰ omiſiſti vt ibideꝫ dicit̉ ¶ Quid de eo qui damnificat aliquā religionem retrahendo ab ingreſſu eiꝰ aliquā ꝑſonaꝫeideꝫ vtilem. ℟º ẜm ſco. ꝙ talis ſi traxit aliqͣꝫde r̄ligione iam obligatū ad religionē obligacōe ꝓfeſſionis tenet̉ agere ad reſtōeꝫ vt ſcꝫ illeredeat ad religionē. Sed ſi aliqͣꝫ diſpoſitū ad intrandū retraxit ne intraret. quia int̓eſt interhabere ⁊ ꝓpe eſſe non tenet̉ ad tantā reſtōnemreligioni ad qͣntā teneret̉ ſi fuiſſet in religiōeſed ad aliqualē. puta ad inductōnem alteriꝰ et