Druckschrift 
Summa de casibus conscientiae
Einzelbild herunterladen
 

Tit̉. xxxij.Uiti xxxj

ſpūalem ꝓut .ſ. homodelectat̉ in h̓ ꝙ ſe diuiciarū ꝯſiderat poſſeſſorē rōe tn̄ obiecti qd̓ eſt corꝑale eſt mediū īter pct̄a pure ſpūalia ⁊ pure carnalia quia illa querūt delectationem ſpiritualēcirca obiectū ſpūale. vt ſuꝑbia circa excellentiam. ⁊ intꝑantia delectationem pure corporaleꝫcirca obiectū corꝑale. Vtꝝ auaricia ſit viciūcapitale. ℟º ꝙ ſic vt hītū eſt sͣ. ti. s. Et filie eiꝰſūt ſeptē vt dic̄ g̓go. 31. mora .ſ. ꝓditio. frausfallacia. yiuriū. inquietudo. violentia. ⁊ obduratio contra miſericordiā. Auaricia em̄ excedit in retinendo. et ſic ex ea oritur obduratio.Et in acqͥrendo ſcd̓m qd̓ eſt in affectu. ⁊ ſic oritur inquietudo mentis. vel ſcd̓m qd̓ eſt in effectu et ſic quandoqꝫ vtit̉ violentia. quandoqꝫ dolo qui ſi fiat in verbo ſimplici erit fallacia Si at̄includat iurationē erit ꝑ iuriū. Si vero fiat dolus in oꝑe quātū ad res erit fraus. ſi quātumad ꝑſonas erit ꝓditio Ad h̓ noͣꝙͣ ſic̄ liberalitas eſt circa mediocres pecuīas ita ⁊ illib̓alitasEt iō tirāni qui magna ꝑ violentiā auferuntnon dicunt̉ illiberales ſꝫ iniuſti ꝓpter qd̓ dr̓. 4.ethi. ꝙ tirānos ciuitates deſolantes ⁊ ſacra p̄dantes non dicimus illiberales ſed auaros.Nota inſuꝑ ꝙ auaricia ẜm apl̓m eph̓. q. ē ydoloꝝ ſeruitus qd̓ dicit ꝓtanto quia vtraqꝫ ſubicit̉ quis creature exteriori non tamen eod̓ modo. quia ꝑ ydolatriā ei ſubicit̉ exhibendo cultūd̓inū. ꝑ auariciam vero eā immoderate ꝯcupiylrticꝭ inſcendo ad vſumEquit̉ videre de tercio .ſ. de ꝓdigalitate dequa querunt̉ pl̓a .ſ. vtꝝ opponat̉ auaricie. ℟º ꝙ ſic. vt patꝫ ex 2º ethi. In moralibusem̄ attendit̉ oppoſitio vicioꝝ ad inuicē ⁊ ad virtutes ẜm ſuꝑabūdantiā et defectū. ſic aūt differūt ꝓdigalitas ⁊ auaricia. quia auarꝰ in affectione diuitiaꝝ ſuꝑabūdat eas plꝰ debito diligendo. ꝓdigus aūt deficit minꝰ debite ſolicitudinem eaꝝ gerendo. Circa vero exteriorā ꝓdigus excedit in dando et deficit in retinēdo ⁊ acqͥrendo. Auarꝰ vero ecōtrario d̓ficit in dando ⁊excedit in acqͥrendo et ſic patet ꝙ opponuntur. Vtꝝ ꝓdigalitas ſit peccatū. ℟º ꝙ ſic. cummediū liberalitatis corrumpat. Eſt aūt minuspeccatū qͣꝫ auaricia. vt vvlt ph̓us. 4. ethico. qd̓etiam patet ꝑ hoc ꝙ auaricia magis differt a lberalitate. magis eī ꝑtinꝫ ad largū dare in quoexcedit ꝓdigus. qͣm reciꝑe l̓ retine̓ ī quo excedit auarus.De epikeya.Oſtea conſiderandū eſt de epikeya de qͣhuerunt̉ pl̓a .ſ. vtꝝ ſit v̓tus. ℟º actꝰhumaī de quibus leges dant̉ in cōtingentibus ſingularibus ꝯſiſtunt que modis infinitis variari poſſūt. Et ideo nō poteſt aliqualex inſtitui que ī nullo caū deficiat. ſꝫ legiſlatores ad illd̓ qd̓ in pluribus accidit attendunt ⁊ẜm hoc legem ferūt. quam tn̄ in aliquibus caſibus ſeruare eſt contra equitatem iuſticie et ꝯͣbonum ꝯmune qd̓ lex intendit ſicut lex inſtituit depoſitum reddi et tamē gladius a furioſodepoſitus non eſt ei dū eſt in furia recdendus.

et ad hoc ordinat̉ epikeya que dicit̉ apud nositas. vnde patet ꝙ ē v̓tꝰ vt vvlt ph̓ꝰ. q. ethi. Vtꝝ epikeya ſit ꝑs iuſticie. ℟º ꝙ ſic. vt eīdic̄ ph̓us ibi aut eſt ꝑs ſubiectīa iuſticie cōindicte et ꝓprie correſpōdet iuſticie legali. ⁊ qd̓ammodo continet̉ ſub ea ⁊ qd̓āmō excedit eā. Sieī iuſticia legal̓ dicat̉ quia obtemꝑat legi ſuequantū ad verba legis ſiue quantū ad intentionē latoris que eſt potior. ſic epikeya eſt parspotior iuſticie legalis. Si vero iuſticia legal̓ dicat̉ tantum que obedit verbiſ legis ſic epikeyanon eſt ꝑs eius ſꝫ eſt ꝑs iuſticie coīr dc̄e ꝯtra iuſticiam legalē diuiſa ſic̄ excedens ip̄am. vnde ꝑprius dicitur iuſticia de ea qͣm de iuſticia legaliquia iuſticia legalis dirigit̉ ẜm epi heyam. vn̄epikeya ē qͣi ſuꝑior regl̓a actuū humanorum De paſſioibꝰ aīe ti. xxo.Onſequent̓ ꝯſiderand̓ ē de fortitudīe ⁊tꝑantia. He aūt v̓tutes ⁊ eaꝝ ꝑtes hn̄teſſe circa paſſiones aīe. Et iō p̄mittenda ſūt breuit̓ quedā de paſſionibꝰ aīe magis neceſſaria. Et pͥmo quot et q̄ ſūt paſſiōes aīe Sciendū igit̉ ꝙ in vi ꝯcupiſcibili aīe ſūt tres cōiugatiōes paſſionū .ſ. amor ⁊ odiū deſideriū ⁊ fuga gaudiū ⁊ triſticia. Similiter in iraſcibili ſt̄tres ſcꝫ ſpes ⁊ deſperatio. timor ⁊ audacia ⁊ iracui nulla paſſio opponit̉. Sūt ergo onīes paſſiones aīe. 1i. ſex in ꝯcupiſcibili et qnͥqꝫ ī iraſcibili ſub quibus om̄es paſſiōes anime continētur. Paſſiones tn̄ pnͥcipales cōir dicunt̉ eſſe qͣtuor .ſ. gaudiū ⁊ triſticia. ſpes ⁊ timor. vt vltboeciꝰ in fi. i. li. de conſolatione. Quaꝝ primedue dicunt̉ principales quia ſunt completiueet finales ſimpliciter reſpectu oīm paſſionum.vnde ſequūtur ad om̄es paſſiones Timor aūtet ſpes ſūt pnͥcipales n̄ quidem quaſi cōpletiue⁊ vltime ſimpliciter ſed tantū in genere motꝰappetitiui ad aliquid. vnde ſūt aliquo modo termini paſſionū ꝯcupiſcibilis que ꝯſiſtūt in motū. Nā reſpectu boī incipit motꝰ in amore etꝓcedit in deſideriū et terminat̉ in ſpe. reſpectuvero mali incipic in odio et ꝓcedit ad fugaꝫ ett̓mīat̉ ī timore. Inter paſſiōes at̄ iraſcibil̓ ſpeseſt pͥma reſpectu boī. timor reſpectu mali. ſpesem̄ ꝑ ſe ē r̓ſpectu boī. deſperatio aūt ꝑ accidēs. ⁊ꝓpter aliquid ānexū in ratione mali apprehēſūSimiliter et timor eſt ꝑ ſe reſpectu mali. audacia aūt ꝑ accidens .ſ. ꝓpter victoriā vel aliquidaliud apprehenſū in ratione boni. Ira aūt ē r̓ſpectu boni ⁊ mali ſimul. Obiectū aūt eiꝰ eſt vīdicta de iniuriatione. appetit em̄ iratus vindictāvt bonum et hoc de iniuriante quem apprehendit vt ſibi malū. p̄ſupponit aūt audaciam ⁊ ſpēvindicte cū nullꝰ iraſcat̉ ꝓpter iniuriā illatāṅ ſperans vindictā ⁊ audens iniurianti reſiſte̓.vt dic̄ auic̄. 6. de naturalibus. Cū igit̉ qd̓ eſt ꝑaccidenſ non poſſit dici pnͥcipale ſed potius illd̓qd̓ eſt ꝑ ſe deſperatioet audacia non poſſunt dici paſſiones principales nec etiam ira que eſtquidam effectus audacie. vnde reſtat̉ ꝙ int̓ paſſiones iraſcibiliſ ſpes ⁊ timor ſunt principaleſ