Druckschrift 
Summa de casibus conscientiae
Einzelbild herunterladen
 

Titꝭ. xv.Liber ij

ꝯꝑatō in genere meliꝰ eſt ſilere qͣꝫ rn̄dere ad victoriam obtinendam. plꝰ em̄ eſt vincere viciuꝫqͣꝫ ꝑſonam. ẜm illd̓ ꝓuer. 16. melior eſt ſapiēſviro forti ⁊ qui dominat̉ aīo ſuo expug. vrbiūSi vero fiat ꝯꝑatio ẜm conditiones ꝑſone melius poteſt eſſe in caū rn̄dere qͣꝫ ſilere. In iudiceem̄ eſt laudabile ꝙ imponat ſtulto ſilēcium tollit̉ em̄ ſibi aliqn̄ p̄ſūptō ſapīe ꝑ reſponſionemvt .ſ. ſuā ſtulticiā recognoſcat. hec alex. an. Siquiſ tn̄ hoc aīo tacerꝫ vt ꝯtumeliantē ꝓuocarꝫad iracundiam hoc ad vindictam ꝑtinerꝫ ſꝫ ſiquis taceat vt det locū ire h̓ eſt laudabile. vndeecc̄. s. non litiges cū hoīe linguato et non ſtrues in ignem illiꝰ ligna. hec tho. Vtꝝ aliquiſvinci poſſit in ꝯuicijs ab alio ṅ priꝰ vincat̉ a ſeip̄o. ℟º ſimʳ̓ ꝙ nō. vincit̉ eī quis a ſe ml̓tiplicit̓pͥmo cū delinquit ⁊ ꝑ h̓ eſt cā ꝯuīcij. 2º ſi delinqͣt̉ tn̄ dolꝫ d̓ ꝯuīcio ꝓpter ſe n̄ ꝓpter ꝯuīciantē. 3ºcū impotentem eſtimat ſe ad vincendū. ſi veronullo hoꝝ modoꝝ a ſe vincat̉ nō pt̄ ab alio vīcilicet victus eſtimet̉. vn̄ criſoꝰ. ſit aliqͥs vir mirabilis et magnꝰ ⁊ om̄eſ vocent eū fureꝫ ⁊ huiuſ mōi. ille v̓o n̄ moleſtet̉ nec ſit ſibi ꝯſciꝰ alicuiꝰ talis licet multi de eo talē habuerīt opiōꝫ.nō eſt ꝯuiciū paſſꝰ ſꝫ illi ſeip̄os ꝯfuderūt ille aūtnon eſt ꝯfuſꝰ. hec alex. an. Vtꝝ cōtumieliaſit grauior adulatōe. ℟º quātū ad h̓ ꝙ contumelia dicit bonū malū eſt grauior. quātū veroad hoc ꝙ ꝯtumelia magis ordīat cognitiuā inbonū faciend̓ vel ad malū declinand̓. eſt mī­ gͣuis. adu̓ latio eī claudit oculū cordis ne malūvideat̉. ꝯtumelia vero occōnalit̓ aꝑit vt videat̉malū ⁊ caueat̉. hec alex. an. Vtꝝ ꝯtumeliaſit grauior detractōe. ℟ grauior ē qͣntū ad hocꝙ pl̓ibꝰ in ea publicat̉ malū. qͣntū vero ad h̓eſt minꝰ grauis qꝛ magis caueri pt̄ malū qd̓ accidit ex cōtumielia qͣm qd̓ accidit ex detractionehec alex. an. Qua pena puniri dꝫ ꝯuiciatōifr̄is. ℟º pena pecuīaria facta eſtimatōe iniuriearbitrio iudicis ẜm qualitatē ⁊ qͣntitatē īiurie⁊ hoc ſi ciuilit̓ agat̉. ſi at̄ c̓mīaliter exͣordinariapena officio iudicis īfert̉ inſti. de iniur̓. §. ī ſū.Siquis at̄ ꝯtumeliā aūt ꝯuiciū intulerit epiſcopō mox depoſitꝰ curie tradat̉. ii. q. i. ſiquis ſac̓dotū. Id̓ eſt ẜm hoſti. ſi ep̄m dn̄m ſuū publicē d̓negauerit vt ibidē videt̉. vel ſi ei auxiliū nō p̄buerit ⁊ occidi ꝑmiſerit l̓ ī eū māꝰ violētas īiecerit. ff. de re iu. om̄e delictū. §. i. ⁊ fi. h̓ ho. ti.de cle. maledicō.De detractōe ⁊ infamatōe ti. 15ꝰ.Einde ꝯſiderandū eſt de detractōe. Etpͥmo de ip̄a. 2º de eiꝰ pena. Circa pͥmū q̄runt̉ pl̓a .ſ. qͥd eſt detractio. ℟ºdetractio eſt aliene fame ꝑ occl̓ta v̓ba denigͣtioqͥ eī ꝓfert v̓ba ꝯͣ aliquē in occl̓to quātū ī ſe eſtaudientes facit hr̄e malā opīoēꝫ de eo ꝯͣ quē loquit̉. hoc em̄ intendere videt̉ et ad hoc conat̉ det̉hens vt verbis eiꝰ credat̉. vnde dr̓ detrahere qͣſiſubtrahe̓ .ſ. de fama eiꝰ. qd̓ fit qn̄qꝫ directe vt cͦquis fl̓m alij impoīt l̓ pct̄ꝫ augꝫ verb̓. l̓ ruelatoccl̓tū. l̓ iᵈ qd̓ ē boᵐ dic̄ ītētōe mala factū. quādoqꝫ vero īdirc̄e .ſ. cū boᵐ alteriꝰ negatl̓ mali-

cioſe tacet. vnde patꝫ ꝙ detractio differt a cōtumelia. quia ꝯtumelioſꝰ loquit̉ ꝯͣ aliquē maīfeſte detractor occulte. Et quantū ad finē intētūſiue nocuniētū illatū qꝛ ille derogat honori. dtractor fame. hec tho. et alex. an. pleniꝰ. Vdetractio ſit peccatū mortale. ℟º vt dc̄m eſt speccata verboꝝ maxime ſūt ex intentione dictis iudicanda. detractio aūt ẜm ſui rōem ordīatur ad denigrandū famā alicuiꝰ. vnde ille ꝓ ſeloquendo detrahit qui ad h̓ de aliquo obloquieo abſente vt denigret famā eius auferre autalicui famam eſt valde graue quia inter res tēporales videt̉ fama p̄cioſior eſſe ꝑ cuiꝰ defectuꝫhomo impedit̉ a multis bene agendis. ꝓpter qd̓dicit̉ ecc̄. 41. curā habe de noīe bono hoc emī mngis ꝑmanebit tibi qͣm mille theſauri magni ⁊p̄cioſi. et ideo detractō ꝑ ſe loquendo eſt peccatūmortale vnde ad rō. .i. dr detractores deo odibiles. qd̓ ideo dicit̉ vt dicit glo. ne leue puteturꝓpter hoc ꝙ ꝯſiſtit in verbis Contingit tn̄ qnͥqꝫꝙ aliquis dicit aliqua verba ꝑ que diminuitfama alicuiꝰ non intendens h̓ ſed aliquid alijhoc autem non eſt detrahere ꝑ ſe et formalit̓ loq̄ndo. ſꝫ tm̄ materialiter ⁊ qͣi ꝑ accidens. Et ſidem verba ꝑ que fama alicuiꝰ diminuit̉ ꝓferatpropter aliquod bonū vel neceſſariū. debitis qcū ſtantijs ẜuatis non peccat nec poteſt dici det̉ctio. ſi at̄ ꝓferat ex aī leuitate vel propter alialiud non neceſſariū non peccat mortaliter n̄forte verbū quod dicit notabiliter famam alicledat. ⁊ precipue in honeſtate vite. quia hoc exip̄o genere verboꝝ rationem habet peccati motalis et tenet̉ aliquis ad reſtitutionem faciendāic̄ ad reſtitutionem cuiꝰlibet rei ſb̓tͣcte. hec tho Nota ẜm alex. an̄. ꝙ reuelare malū ꝓxīequi poteſt et vult ꝓdeſſe et eo ordine quo debet ⁊quo fine oportet cum alijs circūſtantijs debitisad eius correctionem vel nocumiēti qd̓ ibideꝫ poteſt accidere vitationē eſt bonū. ſi vero debite ciditiones deſint eſt malū. Et ſiquidē dicat̉ ex leuitate nec ſit volūtaſ nocendi nec aggrauetūex circūſtantis eſt peccatū veīale. ſi aūt ex deliberatōe in nocunientū ꝓxī eſt mortate. Ad h̓ etiānota glo. ſuꝑ iᵈ ꝓuer. 24. cū detractoribꝰ ne cōmiſcearis. h̓ inquit ſpecialiter vicio ꝑiclitat̉ fetotū gn̄ꝰ hūanū. h̓ iō dic̄. tū qꝛ pauci ꝑ viā ſalutis ābulāt. tū qꝛ pauci vel nulli ſūt qͥ n̄ aln̄ex aī leuitate aliquid dicant vnde in aliquo vileuiter fama alteriꝰ minorat̉. Vnde hieroꝰ dicraro inueīes qui ita irrep̄henſibileꝫ velit exhibere vitā ſuā vt non libenter rep̄hendat alienaIcē nota ẜm ray. ꝙ detractio ſiue infamatioquādoqꝫ fit verbis planis. quādoqꝫ verbis artificioſis .i. artificioſe excogitatis ſiue cantilenisqn̄qꝫ nutibꝰ ⁊ ſignis. qn̄qꝫ etiā ſcriptis q̄ dicūtlibelli famoſi vt cū qͥs ſcribit cartā ī iniuriā ⁊ īīfamiā alteriꝰ ⁊ ꝓicit occulte ī eccleſia vel ī piatea vel domo vt inuenta et lecta aliꝰ infametet talis mortaliter peccat. Et ꝯtra ꝯfectores taliū libelloꝝ. necnon et contra inuenientes eoset non ſtatim deſtruentes ſꝫ doloſe maiſtantespene grauiſſime ſūt inſtitute tā ẜm leges qꝫ v