Titꝭ xiij

hec ẜm tho. et alex. an Qūo ꝯueniūt ⁊ differ̄thec tria .ſ. ꝯuiciū imꝓperiū ⁊ ꝯtumielia. ℟e ī hͦꝯueniūt ꝙ in v̓bis pͥncipalit̓ conſiſtūt quia ꝑilla oīa rep̄ſentat̉ aliquis defectꝰ alicuiꝰ in detriinentū honoris eiꝰ. huiōi aūt defectꝰ eſt triplexſcꝫ defectuſ culpe qui repreſentat̉ ꝑ ꝯuiciū. quiaconuiciū dici conſueuit non tantum aīe ſed ec̄coryis. vnde ſiquis inuirioſe dicat alicui eū eēcecum ꝯuiciū dicit. ſꝫ non contumeliā. Si aūtdicat ꝙ ſit fur n̄ tm̄ ꝯuiciū ſꝫ ec̄ ꝯtumeliā īfert.Secūdus defectus eſt minorationis ſue indigēcie qui etiā derogat honori quācūqꝫ excellētiamconſequenti. ⁊ hic rep̄ſentat̉ ꝑ verbū imꝓperijqd̓ ꝓprie eſt quando aliquis iniurioſe reducit alicui ad memoriā auxiliū qd̓ contulit ei neceſſitatem pacienti vnd̓ ecc̄. 20. exigua dabit ⁊ ml̓ta imꝓperabᵗ. quandoqꝫ tn̄ vnū iſtoꝝ poniturꝓ alio ẜm tho. et alex. an. Poteſt etiā 3º dici ꝙꝯuiciū dr rōe materie .ſ. eo ꝙ conuiciū vel quaſi viciū imponit̉. contumelia vero rōe moti eoꝙ cum quodam tumore ꝓgreditur ẜm alexāVtꝝ contumelia vel conuiciū ſit peccatummortale. ℟º verba ẜm eſſentiam. id eſt. inquātū ſunt quidam ſoni audibiles nulli inferuntnocumentum niſi forte grauando auditum.vt cum quis nimis alte loquitur. Inquantū vero ſūt ſigna repreſentantia aliquid in noticiaꝫalioꝝ multa dāna pn̄t inferre inter que ē vnūꝙ homo danificat̉ quātū ad detrimentū ſui honoris vel reuerentie ſibi exhibende ab alijs. hecaūt ſignificatio ex interiori ꝓcedit affectū. Etideo in peccatis verboꝝ maxīe ꝯſiderand̓ videturex quo affectu aliquis ꝓferat verba. Cū igit̉ cōuiciū ſiue ꝯtumelia de ſui rōe importat quādadehonorationē. ſi intentio ꝓferentis ad hoc ferat̉. vt ꝑ verba que ꝓfert honorem alteriꝰ auferat. hoc ꝓprie ⁊ ꝑ ſe eſt dice̓ ꝯuiciū ⁊ ꝯtunielam. Et hoc eſt peccatū mortale nō minꝰ qͣꝫ furtū vel rapina. nō em̄ hō minꝰ amat honorē ſuum qͣm rē poſſeſſā. vn̄ meret̉ penā inferni ẜmilld̓ qdᵗ. q. qui dixerit frat̓ri ſuo fatue reꝰ eritgehenne ignis. Si vero aliquis verbū ꝯuicij vlꝯtumelie dixerit alteri nō tn̄ aīo dehonorādi ſꝫforte ꝓpter correctionē vel ꝓpter aliquid huiōi.nō dic̄ ꝯuiciū vel ꝯtumeliā formalit̓ ꝑ ſe ſꝫ ꝑ acidens ⁊ materialiter. inquantū .ſ. dicit̉ iᵈ qd̓poteſt eſſe ꝯuiciū ⁊ ꝯtumelia. vnde hoc pt̄ quādoqꝫ eſſe abſqꝫ oī peccato. vnde dn̄s dixit apl̓isluc̄. 3. O ſtulti et tardi corde ⁊cͣ. quandoqꝫ veropoteſt eſſe cū peccato veīali vt ſi ſit leue ꝯuiciuꝫnō multū hoīeꝫ dehoneſtās et ꝓferat̉ ex aliqualeuitate aī vel ex ira leui ſine firmo ꝓpoīto aliquē dehonorādi. vt cum aliquis intendit ꝑ huiuſmodi verbū aliqͣꝫ leuiter ꝯtriſtare. vn̄ reqͥrit̉diſcretio. vt homo modeſte vtat̉ huiōi verbis.quia poſſet eſſe ita graue ꝯuiciū ꝙ ꝑ īcautelaꝫꝓlatum honore eius ꝯtra quem diceret auferrꝫ. et tūc homo mortaliter peccare poſſet etiamſi dehonorationem alteriꝰ non intenderet. ſicutetiam ſiquis aliquem incaute ex ludo ꝑcutiensgrauiter ledat culpa non caret. ideo dicit auꝰ.de ſer. do. in mo. raro et ex magna neceſſitaˢ

obiurgatōnes ſunt adhibende in quibus nonnobis ſꝫ vt dn̄o ſeruiat̉ inſtemꝰ. Sed obicit̉quia ꝯuiciari ẜm ph̓m. .4. ethi. eſt actus virtutis ſcꝫ eutrapelie non ergo eſt peccatum. ℟º adeutrapeliam ꝑtinet dicere aliquod conuiciū leuenon ad dehonorationem vel contriſtationemeius ꝯtra quem dicitur ſꝫ magis ad iocum ⁊ d̓lectationeꝫ. Et hoc ſine peccato poteſt eſſe ſi ſeruent̉ debite circumſtantie Si v̓o aliquis nonformidet ꝯtriſtare eum ꝯtra quem ꝓfert̉ huiōiconuiciū iocoſum vt excitet in alijs riſum hoceſt vicioſum vt patet ibidem. hec tho. ⁊ ꝯueītcum eo alex. an. ¶ Vtꝝ aliquis debeat cōtumelias ſibi illatas ſuſtinere. ℟º ꝙ ſic quandoqꝫtenemur em̄ habere paratum aīm ad ꝯtumeliaſto lerandas ſi expediens fuerit. Non tamen tenemur hoc ſemper actu facere vt haberi poteſtex verbis auꝰ. li. de ſer. dn̄i in mō. quandoqꝫoportet iniuriam illatā repellere. tum ꝓpt̓ bonūꝯtumeliantis .ſ. vt eius audacia repͥmat̉ ⁊ d̓ cetero huiōi non attemptꝫ ẜm illd̓ ꝓu̓. 26. rn̄deſtulto iuxͣ ſtulticiā .ſ. ne ſibi. ſa. uii. tū ꝓpter bonū multoꝝ quoꝝ ꝓfectus impedit̉ ꝑ ꝯtumelias nobis illatas. quā rationē tangit gregoꝰ.ſuꝑ eze. omel̓. 9. Et oportet repellere moderate.ſ. ex officio caritatiſ non excupiditate pͥuatihonoris. vnde ꝓu̓. 26. ne rn̄deas ſtulto iuxͣ ſtulticiam ſu. ne ei ſil̓is effi. hec tho. Attendende etiam ſūt ꝯditōneſ ꝯuiciantis ⁊ ꝯuiciati. ⁊ ẜm h̓oꝑtet ꝯuiciū ſuſtinere vel nō ſuſtinere. Si eī ꝯuiciū dicat̉ a ꝓuocato. ꝑſone pari vel inferiori l̓etiā ſuꝑiori vbi n̄ eſt iniuria officij ⁊ p̄ſumiturde medicina morbi ſiue intꝑantie ꝓ ſuſtinentiaſuſtinend̓ eſt et eſt meritoriū. Si vero dicat̉ ſuꝑiori ī iniuriā officij l̓ alij corā ip̄o ⁊ der̓mediotꝑantie nichil p̄ſumat̉ ſi ſuſtineat̉ nō ē ſuſtinēdū. hoc aūt difficile eſt ꝯgnoſcere cū infert̉ ꝯuiciū pari. Quando aūt infert̉ a ſuꝑiori ſiue delinquens ſit inferior ſue non ſuſtinere eſt oportunū. B. aliud eſt arguere vel corriꝑe tempore qͦconuicians eſt in furore quia tūc non competitnō eī eſt tunc aptus ad recipiendum. Et aliudeſt iam ſedato aliquantulū furorē quia tūc eſtſibi ꝓficuū. ẜm illd̓ ecc̄. 20. qͣm bonū arguere qͣꝫiraſci ⁊cͣ. de pͥmo dicit̉ ecc̄. 8. non īcendas carbones peccatoꝝ arguens eos ſcꝫ tempore quoira eis dominat̉. hec alex. an. Vtꝝ contumelia oriat̉ ex ira. ℟º ꝙ ſic vt dic̄ gregoꝰ. 31.mo. ꝯtumelia em̄ magnam habet ꝓpinquitatēad finem ire qui eſt vindicta. Nulla em̄ vindicta eſt irato magis in ꝓmptu qͣm inferre cōtumeliā. Et ideo ꝯtumielia maxīe oritur ex iratanquaꝫ ex principio proximo. Nichilominustamen naſci poteſt ex ſuperbia propter diſpoſitionem ꝯcomitantem. qui eī ſuꝑbi ſūt eſtimātalios inferiores ſe. vnd̓ ex indignatione contumelias infligunt. Sic ergo motiuū contumeliepoteſt eſſe vel appetitus vindicte ſcꝫ cum ſe ꝑ h̓eſtimat vindicari. et ſic reducitur ad iram. vl̓ꝯtēptꝰ īferior̓ l̓ qͣi īferior ⁊ ſic ad ſuꝑbiā. h̓ alex.an. ¶ Vtꝝ meliꝰ fiat vindicca vel ſatiſfactioſilendo vel conuicianti reſpondendo. ℟º ſi fiat