titꝭ. 9
firmatū iuramento. Primo mō ꝑiuriū .ſ. ꝓuteſt falſa iuracō poteſt eſſe tripʳ. aut qꝛ eſt falſitas ex ꝑte iurati tm̄ vt cum quis iurat falſumqd̓ credit eſſe vni. Aut ex ꝑte iurantis tm̄ vtcum quis iurat vni. qd̓ credit eſſe falſū. Autex ꝑte vt̓uſqꝫ. vt cū quis iurat eſſe vni qd̓ ē falſū et credit eſſe falſū. Et ī his duobꝰ mōis vltimis eſt mendaciū firmatum iuram̄to qd̓ eſt4ᵗᵐ membrū pͥme diſtinctōis. Vnde falſa iuracō ꝓut eſt pͥmum membrū pͥme diſtinctōiserit ſolum qn̄ falſitas eſt tm̄ ex ꝑte iurati Primō mō̓ fl̓a iuracō ẜm gof. hoſti. et bnͥ. exͣ. d̓ uireiurā. tua. .i. ſi ignoranter fiat et hīta oī diligencia nullū pc̄t̄m inducit 22. q. 2. hoīes. n̄ adhibita u̓o oī diligētia eſt pc̄t̄m veniale di. 32..§. vni in fi. Ray. u̓o dic̄ ꝙ huiōi fl̓a iuracō ſiſit adhibita diligentiā debita eſt veniale. ſi u̓oꝓueniat ex ignorantia iuris vel facti craſſa etſuppina eſt morle. 22. q. ij. qui ꝑiurat. 2º vero et3º mō iuraº falſa ſi fiat iocōſe vel ſimulatorieẜm gof. eſt pc̄t̄m veniale. 22. q. 2. ꝙ ait et c. vlt̓Scd̓ꝫ vero tho. pe. et ray. eſt pc̄tm̄ moͣre ꝓpterreuerentiā dei. Si aūt fiat ſerioſe eſt pc̄t̄m mortale ẜm gof. et tho. 22. q. 2. hoīes. Sed c̓ca huncmodū vltiꝰ rich̓. diſtīguit ſic .ſ. ꝙ ille qui iurat aut d̓liberat d̓ dicto ꝯfirmādo et de iuratº jquod eſt confirmandū. et ꝑiurat ſolenniter inpn̄tia iudicis. et ſic ꝑiurans nō tm̄ mortaliterpeccat. ſꝫ ec̄ ſi ꝓ tali ꝑiurio feratur ſm̄īa diffinitiua ꝯͣ eū ī cā accuſacōis ē īfāis. 6. q. i. īfamesAut deliberat de dicto ꝯfirmādo et iuramentonō tamē ſolennit̉ ꝑiurat. ⁊ ſic etiā iurās mortaliter peccat cū exp̄ſſe faciat ꝯͣ dei p̄ceptū leui.19. nō iurabis ī nōie meo. Aut deliberat d̓ dicto ſꝫ nō de iuramēto et ſic pt̄ ꝯtingere ꝙ hō viuret ſn̄ mortali pc̄to tn̄ eſt adminꝰ veniale gueAut de neutro deliberat. ſꝫ totū ꝓfert ex ſurreptione. et ſic ꝑiurans peccat etiā venialit̓ minꝰtn̄ qͣꝫ in caū p̄cedenti h̓ rich̓. et ꝯuenit cū eo bon̄.ꝯcordat eciam ſatiſ tho. Vlteriꝰ addit rich̓. ꝙiꝰ qd̓ ex ſurrepcōe ꝓcedit nō eſt ꝑfecte voluntariū. ad hoc aūt ꝙ qͥs moͣrliter peccet requiriturꝙ peccatum ſuū ſit plene voluntariū directe l̓int̓pretatīe qd̓ dico ꝓpter illū qui cum deliberare poſſit et deliberare contenmit. ſi ex tali contemptū ex ſurrepcōe ꝑiurat videt̉ ml̓tis ꝙ nonexcuſetur a mortali. ſecus eſt ſi omittit deliberare ex negligēcia. Periuriū v̓o ſcd̓o mō dictūſcꝫ qd̓ ē trāſgreſſio iuram̄ti ſi ſit trāſgreſſio iuramēti illiciti ſic peccatū eſt in iurando ſꝫ nonin ꝯͣueniendo qnͥ etiā nullo mō eſt ẜuandū. 22.q. 4. c. i. 2. 4. 3. Si vero ſit trāſgreſſio iuramētliciti eſt mortale pc̄t̄m. q. q. i. quecūqꝫ Per iurium aūt 3º mō ſcꝫ ẜm ꝙ eſt iuracio indiſcretaeſt ẜm gof. pct̄m veniale di. 25. §. crimīs in fi.bn̄. u̓o. exͣ. de iureiurā. tua .i. diſtīguit ꝙ ſi fiatex deliberacōne ē pc̄t̄m̄ mortale. exͣ. e. ſic̄ ex lr̄isſi vero iocōſe ⁊ īcaute eſt veniale di. 25. §. al̓sea demum. ⁊ ſatis cōcordāt cū bnͥ. bon̄ rich̓. thoet ray. ¶ Ad hec nota ẜm bon̄. ꝙ ꝑiuriū ē malū n̄ tm̄ in ſe ſꝫ etiam ẜm ſe ita ꝙ nulloº pt̄ fieri bn̄. Rō huiꝰ ē duplex. vna qꝛ ꝑiuriū pleꝝ.
qꝫ claudit in ſe mendaciū qd̓ ē ẜm ſe malū. Secūda aūt rō eſt gen̓al̓ quia oīs ꝑiurās ſūme veritati ꝯtumeliā facit dū eam ad eius ꝯfirmacōꝫinducit ad quod nō d̓be̓t aſſumi ⁊ iō quia nondeordinat hoīeꝫ tm̄ ad ꝓximum ſꝫ etiam ad deūide eſt ꝙ ſemꝑ eſt malū. Sꝫ nūquid ſi qͥs ꝑiuret neceſſitate ꝯpulſus excuſabit̉ a pc̄to ℟º ꝙē ncc̄itas nat̉e et neceſſitas coactōis. Neceſſitas nat̉e nō habet legem de ꝯſecͣ. di. i. ſicut. etexͣ. de ꝯſue. qn̄to. vnde et a tanto et a toto pt̄ excuſare. exͣ. e. querelā. Neceſſitas u̓o coactōnisn̄ excuſat a toto in his q̄ ẜm ſe ſūt mala. ſꝫ excuſat ſolū a tanto. quia voluntas ſufficiēt̓ coginon pt̄. exͣ. de his que vi. ſacris. et ꝓpterea qꝛ ꝑiuriū eſt ẜm ſe malumquātūcūqꝫ quis ad illd̓cogatur nō oīo excuſat̉. h̓ bon̄. et ꝯuenit cū eoGwvil̓. naſo. Petrus aūt diſtinguit. ꝙ duplexē coactō ſcꝫ abſoluta q̄ excuſat a toto et ꝯdicōnata q̄ excuſat a tanto. Prima cadᶜ in corꝑe n̄in aīa iō actus oīo corꝑales pn̄t ꝑ coactionemexcuſari total̓r a pc̓tō Secūdā cadere pt̄ ec̄ ī aīaideo actus aīe vel ſolius vel mediante īſtrumēto corꝑeo excuſari poſſūt a tanto non a toto ethuiōi actus ſūt mendaciū et ꝑiuriū. et ideo percoactōꝫ pn̄t excuſari a tanto nō a toto. Et concordat. g. naſo. et gof. in ſū. ti. de his q̄ vi. probatur pͥmū membꝝ p̄dicte diſtīctōis. 32. q. q.qͣi ꝑ totū. Scd̓m membꝝ. exͣ. de his q̄ vi. ſacris¶ Quod aūt dt̉. exͣ. de iureiurā. vni ꝙ illi qͥ venerūt ꝯtͣ iuramētum vi vl̓ mētu. p̄ſtitum provita ⁊ rebus ẜuādis non ſūt ꝓpter h̓ puniēditanqͣꝫ ꝓ crimine mortali. hoc iō dicit̉ ẜm rich̓. ⁊tho. nō quia nō peccent mortabt̓ ſed quis ſuntpuniendi pena mīori. qꝛ vt dī̉ in glo. ibi metus attenuat culpā vt dt̉ in c. ſacris. Vel etiāẜm rich̓. iᵈ intelligit̉ in iudicō fori.Apecactūqꝫ hoīcidiū ℟º qͥdā dicūt ꝙ ſic ꝓIrca 2ᵐ q̄runt̉ pl̓a ſcꝫ vtꝝ ꝑiuriū ſit maīeo ꝙ ꝑiuriū eſt ꝯtra rōis ordinē directe ⁊ īmediate reſpiciētē deū Et homicidiū ē ꝯtra rōnisordinē directe et īmediate reſpicientē ꝓximūet ꝓ eo ꝙ ꝑiuriū eſt contͣ p̄ceptū pͥme tabule.homicidium vero eſt ꝯͣ p̄ceptum ſcd̓e tabuleSed cōtͣ iſta eſt ꝙ eiſdē rōibus ꝯcludi poſſꝫ ꝙ gͣuiꝰ eſſet in dn̄ica face̓ opus ſeruile qͣm homicidiū. jō alij dicūt vt rich̓. ꝙ grauiꝰ peccatū ē homicidiū qͣm ꝑiuriū quia tanto pc̄t̄m eſt grauiꝰquāto ꝯͣriat̉ directe maiori virtuti et actui digniori. ſꝫ ꝑiuriū ē directe et īmediate ꝯͣ actumveritatis latrie vt patꝫ ex ſuꝑioribꝰ. homicidium aūt eſt directe ⁊ ī mediate ꝯͣ caritatē rōneactus ſcd̓arij qui eſt ꝓximū dilige̓. Certū eſt aūtꝙ nobilior v̓tus eſt caritas qͣm lat̓a. Nobilioretiā eſt actus ꝓximū ex caritate dilige̓. qͣꝫ veꝝex legitima cā iurare. gͣuiꝰ ergo peccatum ē homicidiū qͣm ꝑiuriū. Vtꝝ ꝑiuriū ſit maiuispc̄t̄m qͣm adulteriū. Rn̄det rich̓. ꝙ ſic qꝛ tātopc̄t̄m eſt gͣuius qͣꝫto corrupit ordinē dignioremſi eque ꝑfecte corrupit ip̄m. ſic̄ ordo minus dignꝰ corrūpit̉ ꝑ aliud pct̄m. certū eſt autem ꝙille ordo ē dignior qui debet eſſe hoīs ad deū immediate et directe. qͣm ille qui dꝫ ad eē ꝓximū