Liber quartus. De ſponſalibus ⁊ matrimonijs.Axconcilio triburienſi.E frācia qͣdānobileꝫ mulierē d̓ ſaxonia leIgeª ſaxonumdduxit in vxorēAverum qꝛ nonhiſdem vtuntur legibusᵇ ſaxones ⁊ francigene cauſatus ēꝙ eā non ſua. id eſt. non francorumᶜ lege deſponſauerat:dimiſſaqꝫᵈ illa aliam ſuperinduxit: diffiniuit ſuper hoc ſancta ſynodus vt ille tranſgreſſor euangeliceᵉ legis ſubijciatur penitentie. ⁊ a ſecundaconiuge ſeperaretur ⁊ ad priorem redire cogatur. Inno-

centius tertius exonen̄. ep̄o.Reterea hī qui de matrimonio contrahendo4pure ⁊ ſine omni conditioneᶠ fidem dederunt cōmonendi ſunt ⁊ modis omnibus inducendiᵍ vt preſtitāfidem obſeruent. Si autemſe ad inuicem admittere noluerintʰ ne forte deterinsⁱ inde contingat vt taleꝫ ſcilicetducat quā odioᵏ habet videtur ꝙ ad inſtar eorū qui ſocietatēˡ interpoſitioneᵐ fideicontrahunt. ⁊ poſtea eandeꝫſibi remittūt hoc poſſit in pacientia tollerariⁿCugenius papa.Uuenis qui puellā nōadum ſeptennem duxit:quāuis etas repugnaret. ex humana tn̄ fragilitateforſan tēptauit quod cōplerenon potuit. Quia igit̉ in hisque dubiaº ſunt quod certieſtimamus. tenere debemusTum propter honeſtatem eocleſie. quia ipſa coniunx ipſius fuiſſe dicitur. Tum propter predictam dubitationem: Mandamus quatenusconſobrina ipſius puelle quā

qꝛ hoc ꝓnomē hoc on̄dit oēs penas ſupͣdictas. Sꝫ hͦ nōcredo ꝙ iſti ꝓpter hͦ ſine diſpenſatōe dn̄i pape ꝓmouerinō poſſint. ⁊ ꝙ dic̄ hͦ extendi ⁊c̄. reſpicit tm̄ qd̓ dixit. sͣ. excōicati. ⁊ ꝙ in nulla cā eoꝝ pr̄ociniū admittat̉. qꝛ ſi hocvoluiſſet hͦ dixiſſet de iſtis qd̓ dixit de illis. ar. s. de trāſſ.int̓ corꝑalia. s. dedeci. ad audiētiaꝫ.⁊ pene nō ſunt ampliāde ſiue odia.ſꝫ potiꝰ reſtringende. de pe. di. i. pene.ff. de libe. ⁊ poſthu.cū q̄dā. ff. de here.inſti. l. i. §. vl. ⁊ illacl̓a niſi forte exm̄iſericordia ⁊c̄. r̄ſpicit tm̄ p̄cedētia ⁊nō ſubſequentia.ar. sͣ. de ap. inqͥſitionē. tutiꝰ ē dicereꝙ incurrat oēs penas p̄dictas cumlr̄a hͦ exp̄ſſe dicatdū dic̄ h̓ extēdi ⁊c̄.⁊ sͣ. duꝫ dic̄. p̄dictꝭpenis obnoxij. b.Efrācia. l.ſuetub ¶ Legibꝰ .i. condine.ſuetudinibꝰc ¶ Frācoꝝ. quaꝫputabat eē d̓ ſubſtātia mr̄ionij. argu. xxx. q. v. al̓r. v.bi vr̄ ꝙ mr̄ioniuꝫomiſſis ſolēnitatibꝰ nō valeat. ſꝫnō ē veꝝ. qꝛ illa q̄dicunt̉ in. c. al̓r potiꝰ ad ſolēnitatesferunt̉ q̄ tn̄ ẜuande ſunt. ſꝫ qͣꝫuis n̄ẜuent̉ tꝫ mr̄ioniūqꝛ ſolus ꝯſenſus facit mr̄imoniū xxvij. q. ij. ſufficiatd ¶ Di miſſaqꝫ. qd̓ facere nō debuit aucͣte ſua. xxxiij. qij. ſeculares. ⁊. xxxv. q. vi. multoꝝ. etiā ſi impedimentumma nifeſtū ſubeſſet. jͣ. de diuor. porro.e ¶ Euāgelice legis. qͣ d̓r. nll̓s dimittat vxorē ſuā excepta cā fornicatōis. xxxij. q. i. dixit dn̄s. jͣ. e. ex ꝑteRet̓ea. ſine ꝯditōe. ꝑ hͦ vr̄ ꝙ ſolui nō poſſit qꝛ q̄ſine ꝯditōe ꝓmittunt̉ ſine ꝯditōe ſoluunt̉. xxxi.4q. vl. c. vl. ⁊. xxij. q. iiij. inter cetera.g ¶ Inducēdi. ⁊ etiā ꝯpellēdi ſi iuraſſent. jͣ. e. ex lr̄is. ꝓpter ꝑiculū iuramenti. ar. ꝯͣ. jͣ. e. reqͥſiuit. ſed illud ſoluit̉ibi. ſed ꝯͣ vr̄. jͣ. e. c. vl.h ¶ Noluerint .i. abſolute reſtiterint.i ¶ Deteriꝰ .ſ. adulteriū cū ſcd̓a. vel ꝙ eam forte interficeret.kL Odio. qꝛ qd̓ qͣs nō diligit facile ꝯtēnit. xx. q. iij. pn̄scl̓icus. ⁊. xxxi. q. ij. §. i. Ber.l ¶ So cietate. ff. ꝓ ſocio. l. veꝝ. §. vl. ⁊. l. actōe. §. diximꝰ.m ¶ Interpoſitōe fidei. ſiue ꝑ iuramentū etiam. quiaequipollent. s. de fideiuſſo. peruenit. ⁊ xxij. q. v. iuramenti.

n ¶ Collerari. Hoc ideo dicit. quia exquo non ē ꝓceſſum ad matrimonium contraria voluntate accedentepoſſunt ſe inuicem abſoluere vt videtur. qꝛ omnis resper quaſcunqꝫ cauſas naſcitur ⁊c̄. jͣ. de re. iur. omnis res⁊. ff. de reg. iu. nihil tam naͣle. qꝛ in tali caſu fide p̄ſtita ſine iuramento ſubintelligenda ē cōditio .ſ. ſi in eadeꝫvolūtate ꝑmanſerint. ar. s. de iur̄iū.quēadmodū. ⁊. xxij. q. ij. ne qͥs arbitret̉. Hec fuit opi.T. dicentis ꝙ hecdecr. ꝯtinebat iuscommune. H. dicebat ⁊ bene ꝙ loquitur de comꝑatiua permiſſione.vt. jͣ. qui cleri. velvo. c. veniens. qd̓⁊ mihi vr̄. ⁊ loquitur diſpenſatiue.⁊ hoc aperte indicant iſta verba. h̓poſſit in paciētiatolerari ne deteriꝰinde cōtingat. nāmulta per pacientiam tolerāt̉ ⁊c̄.sͣde p̄ben. cuꝫ iā dudum. al̓s de iuremero debent compelli vt fidem ſiueiuramentū ſeruafren. de hoc d̓r. jͣ. e.liexts. ij. Ber.Uueīs. dubia. Sic etIgo patet ꝙin dubijs ſempercertius eſt tenendum. de pe. di. vijc. ij. §. item ſi. vbid̓r. tene certum ⁊dimitte incertum⁊. jͣ. de homi. ad audientiam. ⁊. xiiij. di. ſicut. ⁊ in re dubia certa nō p̄t ferriſententia. xi. q. iij. graue. ⁊. xxxiij. di. habuiſſe. ⁊ xxxij. qvl. §. vl. ⁊ inſti. de reꝝ diui. §. illud queſitum. inſti. de act.§. curare. Qn̄qꝫ tamen cum obſcura ſunt iura ꝑtiū certafertur ſententia. s. de fi. inſtru. inter dilectos. in fi. ſꝫ nōd̓r dubia res ibi. qꝛ actor nō ꝓbauit clare. ⁊ ita ꝓ poſſelſore iudicari dꝫ. Sꝫ qͣre dic̄ in his q̄ dubia ſunt. qꝛ ſi extoto an̄ ſeptenniū ducta fuit ⁊ poſt ſeptem annos nonꝯſenſit vel an̄ receſſit. res nō eſt dubia ſed certa. qꝛ nonimpedit̉ mr̄imoniū cū ꝯſanguinea etiā cū mr̄e. jͣ. ti. px.lr̄as acceſſit ſi poſt ſeptimū annū ꝯſenſit ſpōſalia tenuerūt. ⁊ ita nō ē res dubia. jͣ. e. ſponſam. ⁊. jͣ. ti. ꝓx. ꝯtinebatur. §. ſi ꝟo. So. ſic intellige. puella illa poſt. vij. an. nonꝯſenſit vl̓ nō ꝯſtabat de ꝯſenſu. qꝛ ſtatī receſſit ab eo vlmortua ē. veꝝ tn̄ qꝛ tētauit forſitā qd̓ ꝯplere nō potuit ꝑſumit̉ ꝙ erat doli capax ſiue qꝛ malicia ſupplebat etateqͦ ad ſponſalia ſicut ſupplet malicia q̄ ad matrimoniuꝫjͣ. ti. ꝓx. de illis. ⁊. c. vl. vn̄ ꝓpter hoc dubium qꝛ hoc plenenō conſtabat. tn̄ etiam ꝓpter honeſtatem eccleſie nonp̄t hr̄e ꝯſobrinam illius. jͣ. c. ꝓxi. ar. al̓s non videtur ꝙpoſſet ſtare illa littera. ſi diceremus ꝙ poſt. vij. annos