Titulus

debeat haberi reſpectus ne egeat ⁊ dicit. vr̄ ꝙ ſic. ff. d̓iniur̄. l. In ꝯdēpnatōne. ff. d̓ ceſſio. bo. l. is q. Et ſicnotat̉ ꝑ Ber. extra de ſolū. Odoardꝰ. Et facit ad hͦqd̓ habet̉. xvj. q. vij. Quicūqꝫ. Sꝫ inno. in. c. Cuꝫ tuextra de vſuris ſecus credit ẜm canones. Ubi ibi nōtat Ala. ber. et Hoſti. ꝙ inſolidū tenent̉ detentoresvſuraꝝ. et nō ſolū inqͣtū facere pn̄t. Qui hoſti. in ſūdicit ꝙ qͥ hn̄t reſtituere paulatim ſingulis menſibſoluant creditoribꝰ ſi aliter nō pn̄t ſine magno detrimento ꝓut poterūt vel ꝯponant ſe cū ſpoliatis. Ꝙſi nulla poterint inuenire miſcd̓iam apud eos. tuncabſqꝫ dilatione tenent̉ ſatiſfacere vl̓ bonis cedere: q̄peccator ſemꝑ ē in mora. ff. de cōdi. fur. l. in re furtiuaextra de ſimo. Cū in eccīe. Multi tenent dictū precedens tanqͣꝫ equū .ſ. ꝙ tenent̉ ſoluere qͣntū pn̄t retētaſibi vita cōmoda. ar. d̓ ꝯſe. diſt. v. diſcipulos. extra defur. Si qͥs. Sed ar. ꝯtra. ſuꝑ v̓bo reddere. eiuſdeꝫ. qet ibi dicit. Archi. ꝙ ſtatim dꝫ reddere totū qd̓ p̄t. alegans. b. tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxij. qͥ dicit ꝙ ſtatim fiēdareſtitutio eſt. dn̄s Io. dn̄ici in glo. qͣdam. dictū tn̄. bTho. pōt dici nō eſſe ꝯtra ſi ſane intelligat̉. vt infradicetur. Sed in qͣdam ſūma dr̄ ꝙ illi qͥ hn̄t reſtituerevſuras ⁊ male ablata et ꝓponūt firmiter reddere ſednō pn̄t ſtatī: qꝛ nolūt cū familia ſua egere vel mēdicare: tamen incipiūt iuxta poſſe ſatiſfacere. vtꝝ talespoſſint abſolui et cōicari. ℟o. aut ſciunt ꝑſonas certas. aut nō. Etſi ſciunt ipſi male ablata: et etiā ip̄i qͥbus debent̉ hmōi volūt. tutū ē ꝙ de ꝯſcīa eoꝝ ſtēt acterminū ip̄oꝝ ⁊ voluntatē. Si v̓o neſciūt tales dānadata ſibi. ⁊ reuelatio poſſet eē ꝑiculoſa illis qͥ voluntreſtituere: tūc nō eſt reuelandū illis: ſꝫ p̄ſumenduꝫ ꝙꝯfeſſor vtiliter illoꝝ negociū gerat: ⁊ ꝯfitens intendat ⁊ ꝓmittat ſatiſfacere ꝙͣcito pōt: quia hoc hꝫ locūratihabitio d̓ bono et equo: ⁊ tūc ꝯfitens abſolui etcōicari pōt: qꝛ ē in via ſalutis. Si vo oīno neſciant̉ ꝑſone qͥbꝰ reſtō eſt fienda: tūc eſt libere in ptāte p̄lativel diſcreti ꝯfeſſoris dare et ꝯſtituere terminū ꝯfitēti ſicut viderit neceſſitatē ⁊ ꝯtritionē eius ⁊ volūtatē eius paratā ⁊ ꝓmptā reſtituēdi: et infra iſtū terminū talis pōt abſolui ⁊ cōicari. Quid aūt debeat facere vxor et familia raptoris qͥ nō hn̄t niſi de obligatisreſtōni: habes ſupra. ti. j. c. xij. d̓ rapina. §. xviij. ⁊. xix.Nota ꝙ Ray. et Hoſti. circa iſtā materiā reſtōis dicunt: hoc notent ⁊ teneāt ſacerdotes ꝙ ẜm ꝙ maiovel minor fuerit fraus vel dolus vel violentia: maiorvel minor dꝫ eſſe diſcretio iudicantis: ⁊ ẜm hoc in vſuris q̄ fiunt in depoſitis vt dictū eſt ſupra in. c. de vſura: q̄ oīno ſunt reſtituenda: tn̄ qꝛ minor ē ibi violentia qͣꝫ in ceteris. poterit ꝯfeſſor etiā cū ſcit̉ ꝑſona cuifienda eſt reſtō magis moderare tp̄s reſtituēdi retenta ſibi vite commoda ⁊ familie ſue. Quidā circa iſtammateriā dicunt et meo iudicio ſatis rōnabiliter ꝙ incertis caſibꝰ nō tenet̉ qͥs ad ſtatim reſtituendū actuliter: etiā ſi habeat modū aliquē ad reſtituendū ⁊ aleo cui tenet̉ inuenire nō poſſit nec remiſſionē nec dilationē: ſꝫ ſubitam velit ſibi fieri reſtōem qn̄ vicꝫ exreſtituendo ſtatim inde ſequeret̉ euidens vl̓ ꝓbabile damnū ſpūale vl̓ tꝑale notabile ip̄ius reſtituētisvel alioꝝ qd̓ p̄ponderaret dāno eius qͥ debet habereex carentia illius rei. Pōt aūt tale damnū eſſe tripleſcꝫ ꝑiculū mortis. infamia grauis ſeu ſcandalū notabile. vel damnū ⁊ ꝑiculū ꝓbabile mortalis culpe. rehuius eſt .ſ. ꝙ talis reſtō poſſit differri: qꝛ ẜm Sco. ordi. mi. creditor .i. qͥ debet habere magis debet velle inhmōi caſibꝰ vt maximū incōmodū ſeu damnū eiꝰ qͥhabet reſtituere euitet̉ ī modica reſtōis dilatōe ꝙͣ ſuum incōmodū modicū. vel damnū ex carētia ad tp̄sſue rei. Et ſi obijciat̉ ꝙ reſtituere ē actus negatiui p̄cepti: qꝛ reducit̉ ſeu explicat̉ ꝑ hoc qd̓ eſt non retinere alienū: ſꝫ p̄ceptū negatiuū obligat ſemꝑ ⁊ ad ſemꝑ

Rn̄det̉ ẜm Sco. ꝙ alienū iniuſte ⁊ inuito dn̄o retinre ſimpliciter ꝓhibetur: ꝓpterea ſemꝑ ⁊ pro ſemꝑ iſtemō neceſſe eſt ſaluti alienū nō retinere. Sꝫ qn̄ qͥs haꝓpoſitū et volūtatē reſtituēdi alienū ꝓ tꝑe opoextunc tenet̉ dn̄o rei volente .i. velle debēte vultaūt hoc dn̄s rei et ſi nō actu illicito: tn̄ actu debito ēhoneſto: qꝛ velle debet ꝙ qͥ ſuū habet retineat quoupoterit oportune. Et ſi dicat dn̄s rei hoc agit inuiē ⁊ qꝛ non vult ꝙ ꝑ quantūcunqꝫ tp̄s ſuū retineat̉Dicendū ẜm Sco. ꝙ dn̄o inordinate volente ſtatinrehabere ſuū: ⁊ ꝑ ꝯn̄s ꝯtra rectā rōem nolente ꝓximiretinere ſuū: tūc tenens nō eſt detentor iniuſtus. Nāet depoſitū debet redditione ſtrictiſſima cū repetireddi. vt. C. depo. l. fi. et tamen inuito dn̄o volūtateinordinata cū repetit ⁊ cū eo malū faciat ſibi vel alteri pōt retineri. Et Augꝰ dicit ꝙ multa bona ſuntpreſtanda inuitis: dū eoꝝ potius vtilitati qͣꝫ volūtati ꝯſulitur et cetera. diſ. xlv. Et qͥ emendat. Et exemplum pōit. xxiij. q. c. iiij. Ipſa pietas. de eo .ſ. qͥ contr.voluntatē ſuā extrahit̉ de domo ruitura qd̓ laudabiliter fit. Eſt ergo vnꝰ caſꝰ cū īminet ex hmōi reſtōnſubita ꝑiculū dāni incōꝑabiliter p̄ualentis dāno qd̓inde habet creditor ex carentia rei ſue: puta cū ijcreditor habendo illā rem ſeu pecuniā quā qͥs deſretinet magis poſſet repugnare et p̄ualere ꝯtra bonū cōmune. Nā tunc ẜm Ricar. in. iiij. nō tenet̉ illd̓reſtituere illi: ſed fideliter reſeruare vt reſtituat ſibivel heredibus ſuis qn̄ hoc fieri poterit ſine p̄iudicitboni cōmunis. vel depoſitare illud ita ordinādo ⁊uidendo ꝙ tꝑe ſuo reſtituat̉. Idē vr̄ dicendū cuꝫ qͥmale vteretur re ſua rehabita: puta gladio ad occidendū ſe vel alium hmōi. Idem videtur dicenducū ex ſubita reſtitutione ille qͥ reſtitueret rem ablatam ꝑ furtum vel aliud vitiū: detegeret̉ ⁊ inde infamaret̉: cū fama ſit qͥd nobilius qͣꝫ ſubſtantia tꝑal̓. vn̄grauius reputatur peccatū detractōis ꝙͣ furtu (cetris paribꝰ) ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxxiij. Et. vj. q. j. Deteriores. Cū gͦ quilibet debeat prouidere ꝯſeruationi fame ſue. ar. xij. q. j. Nolo. Pōt talis differre reſtitutionē vſqꝫ ad tempꝰ quo nō dep̄hendat̉ in crimine⁊ diffametur ſi aliter ꝓuideri nō pōt. Idem dicendūcū id qd̓ debet reſtitui nō poſſit illi reſtitui niſi facido magnas expenſas ad mittendū ſibi qꝛ in remotieſt creditor. Tunc em̄ qͥd agendū eſt habes ſupra. ineo. ti. c. iij. Et idem dicendū qn̄ mulier habet filiuꝫ ꝑadulterium neſciente viro vel ſuppoſuit ſibi alienuꝫꝑtum qui nutritur de bonis viri: vel heres etiam dimittitur vt filius ꝓprius: cū teneat̉ mater talis d̓ omnibꝰ que ꝑcepit filiꝰ ille .ſ. putatiui patris. nō tn̄ debreuelare factū qn̄ ex hoc ſequeret̉ ſeu ſequi ꝓbabilitpoſſet mors ſua. vel ꝓlis talis. vel etiam notabilis infamia. vel alia grauia ſcandala ẜm Ray. et Io. neapol̓. in quolibet. de quo habes ſupra plene eo. li. ti. j.c. De furto. ibi vide. ¶ Alius caſus eſt qn̄ ex hmōi reſtitutione ſubita ſequi poſſet mors ſpūalis ſeu pctīmortale ꝓbabiliter in reſtituendo vel familie eiꝰ. puta reſtituendo q̄ habet aliena ad tantam venit paupertatem vel miſeriam ꝙ nō poteſt viuere vel ꝓuidere filijs de victu et veſtitu. et cū ſint alicuius nobilieꝯditionis mendicare nimis erubeſcunt. ab amicꝭ adſufficientiam nō inueniunt. laborare neſciunt. vl̓ nōpoſſunt. quia ꝑuuli vel infirmi. et ſic reſtituendo exponitur periculo ipſe cum familia ſua furandi vel ꝓſtituendi filias vel deſꝑationis vbi retinendo alienum cum ipſo ex induſtria ſua prouidet et parce ſibiet familie. et diſponitur ad ſatiſfaciendum paulatihoc ſentire videtur Sco. in. iiij. Hen. in vj. quolibet.q. xxiiij. Et idem videtur dicendū cū quis habet inſtrumenta artis ſue vnde ex labore ſuo gubernat ſeſuos. et vendendo vel tradendo ea vt reſtituat ſuis