Capitulum
ita ꝙ ei hoc non debet defacili credi.Primum eſt amor.Secundum eſt odium.Tercium ſtulticia.Quartum incertitudo¶ Primū eſt amor .i. ſi p̄diligit aliā ꝓlē viri ſui. Sꝫcundū eſt odiū vicꝫ ſi p̄ſumit̉ ip̄m vl̓ eiꝰ vxorē odire¶ Terciū eſt ſtulticia qꝛ .ſ. mulier fatua ⁊ leuis eſt veꝑtinacis ſenſꝰ. Quartū ē incertitudo cū nō ꝯſtet eaꝫeſſe vl̓ fuiſſe certā ꝙ hūc ꝯcepit de adulterio nō de viro. Nō em̄ hoc oī pōt adultere eē certū. Sꝫ qd̓ remediū tali mulieri debꝫ exhiberi: Dicēdū ꝙ ei ẜm Sotū vbi ſupra triplex remediū dari pōt. Primū remediū ē ꝙ inducat filiū intrare religionē. et tn̄ talem ꝙpoſſit ꝓfeſſionē ſuā ſeruare ne .ſ. incidat in ſcillā cuiens vitare caribdim. ¶ Secundū ē ꝙ fiat clericꝰ. vvaleat tn̄ ẜm deū eccīaſtica bn̄ficia acceptareꝫ ⁊ hisſi ſufficientibꝰ merito iā ꝯtentꝰ dimittat hereditatialteri fratri laico in ſeculo remanēti. Si tn̄ ꝑ nullaꝑſuaſionē honeſtā cor talis filij mater flectere pōt vihereditatē dimittat. nō vr̄ ꝙ debeat ſe ꝓdere illi cucerta nō ſit ꝙ talis ab ea inꝑſuaſibilis in alijs tā licitis ⁊ honeſtis flecteret̉ ex illo īmo forte tenaciꝰ retīeret ne ſpuriꝰ putaret̉: cū talē notā multū caueāt male nati. ¶ Tuc demū terciū remediū addendū ē .ſ.ſaluo iure humano et abſqꝫ infamia ſua pōt ⁊ dꝫ d̓ſua dote cū eā habebit in ptāte vl̓ de parafernalibusſi habet. ⁊ ceteris bonis ⁊ laboribꝰ ⁊ ſudoribꝰ ſuis indemnē facere viꝝ ⁊ legitimā eiꝰ ꝓlem. Obligat̉ em̄ viro ſatiſfacere de ꝯſumptis ab illegitimo filio ſꝫ tal̓ filius ſatiſfacere nō tenet̉ q̄ ꝯſumpſit qͣꝫdiu in bona fide fuit. de hereditate aūt mulier obligat̉ heredibꝰ viri ab inteſtato. vel heredibꝰ ſcriptis. vel qͥbꝰ veriſil̓rcredit̉ ꝙ reliquiſſet hereditatē. Qd̓ ſi neſcit̉ dꝫ pauꝑibꝰ erogari. Tenet̉ inqͣꝫ ẜm correſpōdentiā iuſticie.Nō em̄ dico ꝙ teneat̉ ad reſtōem equalētis hereditati. qꝛ vt ſuꝑius dictū eſt plurimū qͥdam differt interhr̄e ⁊ ꝓpe eſſe: ſꝫ qꝛ iſte legitimꝰ heres nūꝙͣ habuit hereditatē licet ẜm iuſticia fuerit ꝓpe ꝓpterea minuſqͣꝫeqͥualens hereditati ſibi ſufficit ꝓ hereditate fiēda.Illud aūt minꝰ determinet̉ ẜm arbitriū boni viri. Ꝙſi nec hoc fieri pōt ꝓtunc nō obligat̉: tenebit̉ tn̄ cū ꝑueniet ad pinguiorē fortunā. extra de ſolutōne Odoardus. Si v̓o tal̓ mulier nunꝙͣ hꝫ vn̄ reſtituere poſſittūc ex impotētia excuſat̉ ſi habeat ſatiſfaciendi ꝓpoſitū. xiiij. q. vj. Si res. ¶ De adultero aūt cuiꝰ ē filiꝰdicendū videt̉ ꝙ ſi ſcit vel credit veriſimiliter illū eēſuū. vbi mr̄ ipſa ſatiſfacere nō valeat vr̄ ꝙ teneat̉ deexpenſis educationis pr̄i putatiuo. qꝛ cām efficacemdedit tali dāno extra d̓ iniu. ⁊ dā. da. Si culpa. ẜm tn̄poſſibilitatē ſuā. Et ſi mitteret ip̄a adultera ad hoſpitale. vel finxiſſet mortuū peperiſſe vel qꝛ notificauit ſine ſui ꝑiculo tenebit̉ hoſpitali de nutrimento ⁊alijs expenſis. niſi notabilis pauꝑtas excuſet eā. cumde iure naturali ad hoc teneat̉. diſ. j. Ius naturale. ethoſpitalia ꝓpter pauꝑes nutriēdos ſint facta nō ꝓpt̓diuites. Sꝫ de hereditate vl̓ dote ſi dotaret̉ a pr̄e putatiuo teneri videtur ad arbitriū boni viri attentaſua facultate. Que tamen ſatiſfactio occulte fieri dcū ſine periculo maīfeſtari nō poſſit. ar. ij. q. j. Si peccauerit. Si aūt dubitat adulter ex eo qꝛ leuis eſt mulier ⁊ cū alijs adulterat̉. vel etiā qꝛ ipſa adultera dubitat vtrū ſit eius vl̓ mariti. relinquat̉ iudicio dei cuiomnia nuda ſunt et aꝑta: et grauari nō videt̉ d̓ reſtitutione. Indecēs eſt em̄ vt in re dubia: certa det̉ ſnīaait Gregꝰ. diſ. xxxiij. Habuiſſe. In nullo tamen caſuad obuiandum huiuſmodi periculis vel malis debꝫadultera vel adulter querere aborſū vel mortē ꝑuuliar. xxij. q. ij. Faciat.
¶ Capitulū octauū .ſ. Qn̄ fienda ſit reſtitutio.Uantum ad octauūſcꝫ qn̄ dicit beatus tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxij.ſtatim. qꝛ ſicut acciꝑe rem alienā eſt ꝯtraiuſticiā. ita et detinere eam: qꝛ ꝑ hͦ ꝙ aliquis detinetrē alienā inuito dn̄o impedit eū ab vſu rei ſue: ⁊ ſic facit ei iniuriā. Manifeſtū eſt aūt ꝙ nec ꝑ modicū tꝑilicet alicui in pctō morari: ſꝫ qͥlibet tenet̉ pctm̄ ſtatīdeſerere: vn̄ dicit̉ qͣſi a facie colubri fuge pctm̄. ⁊ iō tenetur qͥlibet ſtatim reſtituere vel dilatōeꝫ petere aleo qͥ pōt vſū rei ꝯcedere Et ſi qͥdē teneant̉ de incertiscū illud eſſet erogandū in pias cās cū ꝯſilio eccīe. ſihmōi ꝑſone habentes reſtituere remaneāt ita pauꝑres cū filijs ⁊ familia ꝙ nō habeāt vn̄ viuāt: fiat. dicit Ray. vt dixi in caſu ꝯſilij ſupra. in ti. de deci. Ibiaūt ſic dicit. Si qͥs retinuit decimas longo tꝑe. ⁊ nūvenit ad ſatiſfactōem. et poſtulat intuitu dei ⁊ eccīe⁊ maxime qꝛ hꝫ ꝑuā ſubſtantiā ſibi remitti qd̓ accepit tꝑe p̄terito cū aliter oꝑteret cū ſua familia mēdicare. ꝙͣuis eccīa decimas oēs poſſit petere. ſi videritiſtū ꝯtritū. ⁊ p̄ces eius īniti veritati. debet ei tāꝙͣ pauperi dimittere vn̄ viuatcū hoc eēt datura poſtea. xxq. j. Qm̄ hec Ray. Qd̓ intelligendū vr̄ vbi dant̉ ⁊cime de more ꝓut eſt de iure cōi. Nā vbi de more nondant̉ decime vel valde diminute. vident̉ excuſariꝓut plene habes in prima ꝑte. ti. j. Et dicit ibi gl̓. ppꝙ illi qͥ reaſſignant in manu pnīarij qͥ hoc nō facerētniſi pnīarij reſtituerent eis ꝓ ꝑte vl̓ ꝓ toto qn̄ neſcit̉cui facienda eſt reſtitutio. ꝙ nō credit eos eē in ſtatīſalutis. Dicit etiam paulo poſt ꝙ non eſt neceſſe ꝙ ſat hmōi reaſſignatio in manibꝰ pnīarij dūmō tal̓ paratus ſit ad arbitriū eius vel alteriꝰ boni viri ſatiſfacere. Dicit etiā ꝙ in hoc caſu ep̄us qui ē diſpenſatorpauꝑū p̄t dilationē dare vel ꝑtē dimittere ac etiā totū ſi viderit expedire ad neceſſariā ſuſtentatōeꝫ illiꝰtanꝙͣ alicꝰ alteriꝰ pauꝑis. ita tn̄ ꝙ ꝙͣto vtiliꝰ pōt gerat negociū illius cui fiēda ē reſto ſi ꝑſona eiꝰ fuiſſetnota vicꝫ exponēdo illa q̄ eſſent ei reſtituēda in vſustales qͥ pn̄t ei magis ꝓficere qͦ ad deū. hec ibi. Si tenetur certis ꝑſonis q̄ nolunt dare certā dilatōem dꝫad petitōem ip̄oꝝ abſqꝫ dilatione ſatiſfacere vel cedere bonis. qꝛ fur vel raptor ſemꝑ ſunt in mora. et iōſemꝑ augent pctm̄. ff. de ꝯdi. fur. l. In re furtiua vbleſi egent et fame pereūt ne interueniēte paululuimora inueniri nō valeant qͥ redimant̉. Semꝑ vitāda ē mora vbi eſt ꝑiculū. diſ. xxviij. d̓ Siracuſane. Ethoc etiā ſi oꝑtet ip̄m mēdicare. vn̄ nō dico habito reſpectu ne egeat. Nā ꝯtra hoc notat̉ extra de vſu. Cūtu. Tn̄ Ul. addit. ſine culpa p̄t acciꝑe vite neceſſariaſcꝫ extreme Ray. moderate ſibi vita retēta qͦuſqꝫ plene ſatiſfaciat. Hoſti. v̓o ſic dic̄. Sꝫ qͥd ſi non īmineattale ꝑiculū neceſſitatis. ⁊ is qͥ reſtituere tenet̉ nō pōtinduci ad reſtōem ſtatī faciendā: puto ꝙ diſcretꝰ ſacerdos pōt ſuā ꝯſcīam informare ex eo ꝙ intēdit gerere vtiliter negociū creditoris. Nā ſi videt ꝙ aliternō pōt recuꝑare īꝑpetuū vel nō ita cito vel nō ita cōmode. pōt recepto iuramento vel alia ſufficienti cartione ſi hr̄e pōt cautōem. dilatōnē ꝯcedere ⁊ ſub haꝯditione ſi adimpleuerit hoc infra talem diē pctōrēabſoluere. vt ſic creditor qd̓ ei debetur recuꝑet. ⁊ peccator non recedat a p̄ſbytero deſꝑatus. hec ille. Sedꝙ in fine huius. § .ſ. ꝙ abſoluat. ſub ꝯditione. ꝯtrarium aſſenſerit Ul. dicens ꝙ abſolutio a peccatis nūꝙͣ fieri debet ſub ꝯditiōe. et ideo pōt dici ꝙ abſoluatſimpliciter ſi eſt abſoluendus: ſed declararet ꝙ nō valebit abſolutio niſi adimpleat ꝓmiſſuꝫ Ul archi. ſuper. c. Si res. xiiij. q. vj. querit. Utrū hn̄ti reſtituere