Secundus
qꝛ ꝑticularis negatio poſſit per contrapoſitioneꝫ ſibiipſa cōuerti. Nūc quoniā oſtenſum generalem affirmatiuā: ⁊ ꝑticularem negatiuam per cōtrapoſitionēpoſſe conuerti. Oſtendamus generalem negatiuam:⁊ particularem affirmatiuam per contrapoſitioneꝫſibi non poſſe conuerti. Et primo de generali negatione dicendum eſt. Nam ſi generalis negatio veraeſt: non neceſſe erit per contrapoſitionem ſibi conuerſam veram eſſe. Sed ſi falſa fuerit ſibi per contrapoſitionem conuerſam falſam eſſe neceſſe eſt.Nam ſi falſa eſt que dicit. Nullus homo animal ē falſa erit fortaſſe eius per cōtrapoſitionem conuerſio: q̄dicit: nullum non animal non homo eſt. Equale eſt .n.ac ſi diceret nulla res eſt que non ſit animal: ⁊ non ſithomo. quod eſt omnis res que animam nō habet: homo eſt qd̓ aperte falſū eſt. Itē ſi vera fuerit generalis negatio. falſa erit eius per contrapoſitionem conuerſio. Nam ſi vera eſt nullus homo ē lapis. falſa eriteius per contrapoſitionem conuerſio que dicit. nulluſnon lapis non homo eſt. Equale eſt enim ac ſi dicat.nulla res eſt que cum non ſit lapis nō homo eſt. quodeſt omnis res quecūqꝫ lapis non fuerit homo eſt. qd̓falſum eſt. Innumerabilia enim inuenies: que nō ſūtlapides: quoniam homines non ſunt ergo qm̄ ſi generalis negatio vera vel falſa fuerit: falſa erit eius ꝑ cōtrapoſitionem conuerſio: non eſt dubium generalemnegationem ſibi non poſſe conuerti. quod enim in aliquo fallit generaliter colligi nō poteſt. Reſtat igiturvt id quod reliquum eſt monſtremus particulareꝫ affirmationem per contrapoſitionem ſibi non poſſe cōuerti. Cum enim fuerit particularis affirmatio veravera erit eius per contrapoſitionē conuerſio. Nam ſivera eſt. que dicit. quidaꝫ hō aīal eſt: vera eſt eiꝰ percontrapoſitionem conuerſio: quoddam nō animal nōhomo eſt. Equale eſt enim ac ſi dicat quedā res: queanimam non habet: homo non eſt: quod verum eſt.Lapis enim animam non habet: ⁊ tamen homo noneſt. Item ſi particularis affirmatio. Que dicit quidālapis homo eſt: falſa eſt: vera erit eius per contrapoſitionem conuerſio: que dicit quidam non hō nō lapiseſt. Equale enim eſt ac ſi diceret quedam res que homo non fuerit lapis non eſt: quod verum eſt. Equusenim hō nō eſt. Et tamen lapis non eſt ergo ſi cum īquibuſdam particularis affirmatio vera fuerit veraerit eius per contrapoſitionem conuerſio: ⁊ ſi cum inquibuſdam falſa fuerit particularis affirmatio. veraerit eius per contrapoſitionem conuerſio non eſt dubium particulares affirmationes per contrapoſitionem non poſſe conuerti. Generalis v̓o negatio ⁊ particularis affirmatio: que contraiacentes ſunt: in percontrapoſitionem conuerſionibus cōtraria patiunt̉.Nam in generalibus negatiuis ſiue generales negatiue vere fuerint ſiue falſe per contrapoſitionem conuerſiones ſemper falſe ſunt. in particularibus autemaffirmatiuis: ſiue particularis affirmatio vera fueritſiue falſa: eius per contrapoſitionem conuerſio veraeſt. Repetendum eſt igitur a ſuperioribus ⁊ confirmandum ꝙ in ſimplicibus terminorum conuerſionibus particularis affirmatio: ⁊ generalis negatio ſibiconuerti poſſunt. Generalis vero affirmatio ⁊ particularis negatio ſibi conuerti non poſſunt. in his veroconuerſionibus: que per contrapoſitionem fiunt contra eſt. Nam generalis affirmatio ⁊ particulariſ affirmatio per contrapoſitionem ſibi ipſis cōuerti poſſūtGeneralis vero negatio: ⁊ particularis affirmatio ꝑ
contrapoſitionem ſibi ipſis conuerti non poſſunt. Etgeneralis negatio ⁊ particulariſ affirmatio: que ſuntcontraiacentes in veri falſiqꝫ diſtantia (vt demōſtratum eſt) ſibiipſis inuicem contraria patiuntur hec decathegoricorum ſyllogiſmorum cathegoricis propofitionibus dicta ſufficiant. Si qua vero his pretermiſſa ſunt in periermenias. Ariſtotelis commentario diligentius ſubtiliuſqꝫ tractata ſunt.¶ De ſyllogiſmo cathegorico. Liber SecundusUperioris ſeries voluminis quod adcathegoricorum ſyllogiſmorum propoſitiones attinebat explicuit. Nunc autēquantum introductionis patitur temperamentum de ipſa cathegoricorumſyllogiſmorum ratione tractabitur. ⁊quoniam omnium compoſitorum firmitudo vel vititium: aut in his maxime reperitur ex quibus eſt compoſitum: aut penes bonam malam compoſitionē eiuſlaus vituperatioqꝫ tenetur. Namqꝫ domꝰ ſi ſit fortibus lapidibꝰ debilibus ue ꝯſtructa: ipſa quoqꝫ ē fortis aut debilis. Porro autem ſi artificis compoſitionem equabilem ſolertemqꝫ fuerit nacta: ipſa quoqꝫconſtructio merito ſtabilis erit: ⁊ laudabile fundamētuꝫ. Si vero inſolertior cōpoſitio fiat: tota quoqꝫ quāuis ex bonis ordinata lapidibus: nulla ſeſe gerens fabrica ſtabilitate nutabit. Nos quoqꝫ hanc eandē imaginem ſecuti prius de his quibus ipſe ſyllogiſmus cōſtat ideſt propoſitionibus explicuimus. Nunc de ipſainter ſe ſyllogiſmorum coniunctione oppoſitiōeqꝫ tractabimus. Illud vero meminiſſe debebis introducendis hic me preſtitiſſe inchoantibus non introductis.Et primum quid ſit eſſe in omni vel non eſſe paucisoſtendam. Si qua enim res alterius generis fuerit:omnem intra ſe ſpeciem continebit: ⁊ in toto ſpeciesgenere illa eſſe dicetur. Sit enim genus animal. homo vero ſpecies. homo ergo quoniā minus ē quā animal: in toto animali eſſe dicitur. Omnis enim homoanimal eſt: Si quis ergo ſic dicat aliquam rem de oīalia re predicari. conuerſa vice nihil intereſt. Nam ſicut in toto animali homo eſt: ſic etiam animal de oīhomine predicatur. in toto vero non eſſe eſt. quotiēsalia res ab alia re omni diſiuncta eſt. vt ſi dicas animal in nullo lapide eſt. nullus enim lapis animal eſt: ⁊ſi dicas animal de nullo lapide predicat̉. de nullo .n.lapide animal dicitur. Diffinimuſ ergo in toto eē velin toto nō eē ſic in toto eſſe: vel de toto p̄dicari dicit̉quotiens non poteſt inueniri aliquid ſubiecti: ad ꝙ illud ꝙ predicatur dici non poſſit. Nam nihil hominisinuenitur: ad quod animal dici non poſſit. In toto vero non eſſe: vel de nullo predicari dicitur: quotiens nihil ſubiecti poterit inueniri ad ꝙ illud quod predicatur dici poſſit. Nihil enim lapidis inueniri poteſt: depoſſit animal predicari. Illud ſane notandum eſt ꝙeſſe in toto verſa vice dicitur. Nam ſi aliquid de aliquo omni predicatur: illud de quo illud predicatur intoto illo eſſe dicitur quod predicatur: vt animal de oīhomine dicitur. Homo non in toto eſt animali velutquedā pars intra totum animal latet. ſi quid in alioomni fuerit: in eo toto illa res de qua ſuperius dicebat̉ eē dr̄: vt idē aīal cū ī oī ſit homine: ⁊ de eo omnipredicetur. Homo eſt in toto animali. His igitur poſitis quotiēſcūqꝫ ita dicimꝰ: vt litteras pro terminisdiſponamꝰ: pro breuitate hoc. ⁊ pro cōpēdio facimꝰ:id ꝙ per litteras d̓mōſtrare volumꝰ vniuerſaliter demōſtramꝰ. Nā fortaſſe ī terminis aliquibꝰ falſum in