Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
178r
Einzelbild herunterladen
 

Tertius

1 78

M. Tulli diuiſio.Roci. jExtrinſecusIn ipſoA totoAb adiunctisA iudicioA partibusAb antecedentibusauctoritateA totaA conſequentibus.Ab affectis. i. A repugnantibusA coniugatis A cauſisA genereAb effectisA formaA comparationeA ſil̓itudineUel maiorum.A differētiaUel minorumA contrario Uel parium. Quibus ita deſcriptis nunc quemadmoduꝫ Marcitullii diuiſio themiſtii partitiōi conueniat explicemꝰcum igitur locum quem cicero dixit a toto: a ſubſtantia Themiſtius eſſe propoſuit. Uterqꝫ eniꝫ in diffinitione conſiſtit: ſiue illa ſubſtantialis ſit: ſiue deſcriptioA partium enumeratione locus ex Ciceroniſ. topicispoſitus idem eſt: qui in themiſtii diuiſione inter medios a diuiſione nominatus eſt. Quotiens eniꝫ aliꝗdeſſe vel non eſſe monſtrare contendimus: ſi fidem apartium enumeratione capiamus id ex diuiſione neceſſario faciendum eſt. Diuiſio v̓o aut formarumceſſit. aut partiuꝫ. Locus quoqꝫ qui ex diuiſione a themiſtio inter medios collocatus eſt: a cicerone in generis tractatione ponitur. ait enim tullius cuꝫ de genere loqueretur. hoc modo. Commode etiam tractaturhec argumentatio. que ex genere ſumitur: cum ex toeo partes perſequare. hoc modo: ſi dolus malus eſt:cum aliud agitur: aliud ſimulatur. enumerare licetquibus modis id fiat: deinde in eorum aliquem id qd̓arguas dolo malo factuꝫ includere. Quod genusargumenti in primis firmum videri ſolet. A notatione tullii locus is qui themiſtii eſt a nominis interp̄tatione. A coniugatis communis eſt locus: cum themiſtius in medios collocauit. A genere. M. Tul. poſuit a toto themiſtius. A forma cicę. a parte .i. ſpeciethemi. a ſimilitudine cōis quidem eſt: niſi Marcꝰtullius ſub ea proportioneꝫ ꝯprehendit. A differētiatullii: vela gn̄e: vel a toto in themiſtii diuiſiōe: vel aparte intelligi poteſt. A genere vel a toto quidem: ſiſit conſtitutiua differentia de qua ſumitur argumentum a parte v̓o ſi ſit diuiſibilis. A contrario ideꝫ locꝰeſt: qui a themiſtio ab oppoſitis dictus eſt extrinſecus conſtitutus. ab adiunctis ille eſt: qui in themiſtiipertitione a cōiter accidentibus dicitur inter conſequentia ſb̓e noīatus Ab antecedentibus: conſequentibus locus multifariam ſpargitur. Nam diffinitio deſcriptio et antecedere rem cōſequi poſſunt. itēqꝫ nominis interpretatio. Item ſpecies antecedit: genus ſequit̉. Cauſa ēt efficiēs antecedit: ſeꝗt̉ effectꝰmaꝫ v̓o ſeꝗt̉ effectꝰ: Cōiter accidētia quoqꝫ ſi inſeꝑarabilia ſint: neceſſe eſt: vt conſequantur. Coniungata

autē ſeſe vel antecedunt: vel conſequuntur. itaqꝫ hiclocus pluribus mixtus eſt: non tam in rebus ab alijsomnibus. quam tractatione diuerſus. ipſa enim conditio conſequentie locum alium facit: cum ipſa conditio cōſequentie vel in diffinitione: vel in deſcriptione: vel in forma: vel ī vel in ceteris poſita ſit. Repugnātia v̓o oppoſitiſ aggregāt̉ efficiētia cauſis efficientibus vel materia. effecta illi ſunt conſimilia locoquem Themiſtius poſuit a fine Nam cauſarum effectus finis eſt. A comparatiōe maioris vel minorꝭ idēlocus eſt: qui apud Themiſtium inter extrinſecus locos ponitur vel minore. vel a comparatione pariuminter eos a ſimili ducuntur eſſe putandus eſt. Dictum eſt enim in quantitate ſimilitudinem eſſe paritatem. Reſtat locus vtriſqꝫ communis: qui extrinſecus collocatus eſt: quem Cicero: ſicut Themiſtiusrei iudicio eſſe propoſuit. Et Mar. Tullii quidem diuiſio ſuperiori Themiſtii partitioni tali modo poterit includi: qd̓ licet in ſubiecta deſcriptione ꝓſpicereTulliana diuiſio.Themiſtii diuiſio.A totoA ſubſtantia.A partiū enumerationeA diuiſione.A notationeA noīs īterp̄tatiōeA coniugatis.A coniugatis.A genereA genere vl̓ a totoA formaA ꝑte vel ſpecie.A ſimilitudineA ſimili.A differentiaA toto vel a parte.A contrarioAb oppoſitis.Ab adiunctisA cōiter accidētibꝰAb antecedentibus velA diffinitione velA conſequentibusdeſcriptiōe: vel interpretatione: velſpecie: vel cauſa: vl̓materia: vel communiter accidentibus vel cōiugatis.

Ab oppoſitis.A repugnantibusA cauſis.Ab efficientibusA fine.Ab effectisa comparatione.Uel maiorumUel minorumUel parium

a maiore.a minore.a ſimilibus. Omnis quidem. M. Tulli partitio locoruꝫ in Themiſtii diuiſione ſuperioris deſcriptiōis formula videtur concluſa. Nunc Themiſtii duiſio ad marci Tulliidiuiſionē reducenda eſt. Cuius quidem multa ꝑs Ciceroni conuenit: ſicut prior etiam deſcriptio docet.Quod vero ex Themiſtii ſupereſt diuiſione: id ſi adTulli partitionis ordinem reſeratur: facili compendio quemadmodum ad ſeinuicem partitiones reducantur oſtenditur. Nam continue marci Tullii diuiſioni ex themiſtii locis hi ſuperiore deſcriptione conuenerant Ciceronis quidem a toto themiſtij a ſubſtantia. a partiuꝫ enūeratione Cicerōis diuiſiōe themiſtij. A notatōe Cicerōis ab interp̄tatiōe themiſtija coniugatis vtrorumqꝫ cōmunis. a genere Cicero. atoto themiſt. a forma Cicero. a parte .i. ſpē Themiſ.a ſimilitudine communis a differentia Cicero. a toto