Liber

peditis igitur Marci tulli differentiius quibus ipſea ſe maximas propoſitiones: quas locos eſſe diximusſeparauit pertractanda beruiter mihi videtur ſuperius digeſta partitio: vt ea que ſimilia videntur: aſemetipſis ratione congrua ſegregentur. Similiſ enīvidetur locus a toto: ei: qui eſt nota. vterqꝫ enim indiffinitione eſt conſtitutus. Nam interpretatio nominis quedam ipſius nominis diffinitio eſt. Sed illa eorum maxima eſt differentia: qꝛ locus a toto rem diffinit a nota vero rem non diffinit: ſed nomen interpretatur. Diuerſa v̓o ſunt res. ac nomen. Hoc eniꝫ ſignificat illud v̓o ſignificatur. ¶ Item locus a partiū enumeratione conſimilis videtur eſſe ei: qui eſt a formaNam ⁊ forma pars eſt: ⁊ qui genus diuidit: enumerat partes. neqꝫ enim aliter fieri ex forma argumentum poteſt niſi diuidatur a genere ſumi enim omnino forma non poteſt: niſi per diuiſioneꝫ Sed hic quoqꝫ multa eſt differentia. nam partium enumerationeceſſe eſt: ut diuidat totas partes. eaſqꝫ vniuerſasad fidem argumentatiōis aſſumat: ſiue ille ꝑtes: ſiueſpecies ſint. vt genus quidem ſpeciebus. totum veropartibus approbetur. In forma vero ſufficit ad demonſtrandum quod de genere dicitur vna quelibet:¶ Iteꝫ locus. a contrario ⁊ repugnantibus videtur eēconſimilis: ſed habet differentiaꝫ: quia contraria primis ſibimet frontibus opponuntur. Repugnātia v̓oper coniunctionem contrariorum ſibi probantur aduerſa: vt dormire ac vigilare ſtatiꝫ ſibi contraria ſūtStertere vero repugnat vigilatiōi iccirco qꝛ ſomnoconiungitur. ¶ Adiuncta vero ⁊ antecedentia ⁊ conſequentia quaſi finitima ſunt. Sed diſtant. quoniamin adiunctis nulla eſt neceſſitas in antecedentibus vero. et conſequentibus maxima. in adiūctis vero tempora nimium valent. Nam quod adiunctum eſt: id p̄cedere rem ſolet vel cum ea vno eodemqꝫ temporeeſſe vel ſubſequi poſterius. At in antecedentibus nihil horum eſt: ſed non habita temporis ratione moxvt fuerit antecedens: conſequens eſſe neceſſe eſt: ⁊ ſiconſequens non fuerit antecedēs neceſſe eſt interire¶ Ac de Marci Tullii lociſ ſufficienter dictuꝫ eſt. nūcad themiſtii diuiſionem redeamus. et quomodo ſuperius partitiones digeſte ſibi conſentire poſſint breuiter explicemus. ac primum quidem totius partitionis differentias colligamus communiter. Superiorautem diuiſio themiſtii docuit alios eſſe locos: qui inipſis terminis de quibus queritur inſunt alioſ qui extrīſecus aſſumūtur: alios ꝗ inter vtroſqꝫ verſant̉. vthic trina intelligatur diuiſio. At Marci tulli diuiſiolocos bifariam oſtendit: Alios eniꝫ in eo ipſo. de quoagitur herere propōit: alios extrinſecus aſſumi. Hicigitur omnes eos iocos: quos medios themiſtius propoſuit. his applicauit: atqꝫ cōiunxit: qui ſunt in ipſisde quibus agitur: terminis conſtituti: ⁊ communiterquidem talis diuiſionum differentia eſt: que clariusapparebit̉ ſi ſingula perſequamur. ¶ Eos igit̉ locosqui poſiti ſunt in terminis: de quibuſ in queſtione dubitatur. priore partitione Themiſtius: tum in ſubſtātia poſuit: tum in ſubſtantie conſequentia. In ſubſtātia ſunt diffinitio: deſcriptio: nominis interpretatio.Subſtantie vero conſequentia ſunt: genus: totum:pars: ſpecies: cauſa: efficiēs: materia: forma: effectuꝫcorruptio: finis: vſus: communiter accidētia. Eos vero qui extrinſecus aſſumuntur: tum in iudicio: tum inſimilitudine: tum in quantitatis comparatione. tumin oppoſitione: tum in proportione. tum in tranſum-

ptiōe ſeparauit. Quoſ vero inter vtroſqꝫ poſuit: hosin caſibus et coniugatis: ⁊ diuiſione conſtituit. SecMarcus tullius eos: qui in ipſo ſunt: de quo queriturtum ex toto: tum ex partibus eius: tum ex nota: tumex his rebus: que quodammodo affecte ſunt ad id dequo queritur poſuit. ipſa v̓o que affecta ſunt multifaria diuiſione partitus eſt. ſolum vero iudicium extrinſecus ſegregauit. plureſqꝫ partes eorum: que in diuiſione themiſtii poſita ſunt ſubſtantie conſequentia.Itemqꝫ locos medios inter affecta numerauit. In tāvero varia diuiſiōe neceſſe eſt. vt vtreqꝫ ſibi non eadem parte conueniant. Id vero in cunctis multipliciter diuiſis fieri poteſt: velut ſi quis diuidat triangulorum formas ſic. Triangulorum alie ſunt equilatereforme: alie duo tantuꝫ latera habentes equalia: alievero totis ī equalibꝰ lateribus iuncte. Rurſus ſit iſtadiuiſio vt alias dicat aliquis rectum habentes angulum. que ortogonie nuncupantur. alias dicat tribusacutis angulis contineri: que ſunt oxigonie: alias inobtuſum angulum tendi: que ſunt abligonie. Neceſſeeſt igitur: vt vtreqꝫ ſibi diuerſa partium ratione conueniant. Nam quod eſt ortogonium: id ſemꝑ vel duobus lateribus equalibus continetur: vel tribꝰ inequalibus. Sed quod non eſt abligonium: id vel duobuslateribus continetur: equalibus vel tribus inequalibus. Sed quod eſt exigonium: id vel tribus lateribꝰequalibus: vel duobus: continetur. Rurſus id quodeſt equilaterum ſemper eſt exigonium. id vero quodduobus lateribus equalibus continetur: vel ortogonium vel abligonium vel exigonium eſſe poteſt. Qd̓vero tribus inequalibus continetur lateribus: vel ortogonium: vel abligonium eſſe neceſſe eſt. Secundūigitur hunc modum cunctam Marci tulli atqꝫ themiſtij diuiſionem a principio pariter ordientes: inuicem ſibimet clauſam eſſe monſtremuſ: inquibꝰ omnibus ⁊ exemplorum: ⁊ intelligentie ſuperius expeditepreſens debet eſſe memoria. Diſponamꝰ igitur oēmthemiſtij diuiſionem: ⁊ poſt hanc ſubijciatur Tulliana partitio: vt ea que dicēda ſūt: apertius oculis ſubecta clareſcant:Themiſtij diuiſio.CoriIn ipſo Extrīſecus MedijAꝯſequētibꝰ A rei iudicio A caſibꝰA ſub̓aA definitōe A toto vl̓ gene A ſimilibꝰ AꝯiugatA deſcpͥtiōe nere vl̓ ītegro A maiore. A diuiſiōeA noīs in A ꝑtibꝰ generꝭ A minore.Ex oppoſitis velvel integri.terp̄tatiōeA cauſis effi contrariis vel relatiuis vel ſecunciētibus

dum priuatioA materianem ⁊ habitumA formavel per affirmaA fineA gnͣatiōibus tionem ⁊ negaA corruptōibꝰ tionemA proportione.