Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
175v
Einzelbild herunterladen
 

Liber.

bonū eſt econuerſo. Et cuius vſus bonus eſt: ipſumquoqꝫ bonū eſt: econuerſo. A conmuniter accidētibus argumenta fiunt quotiens ea ſumunt̉ accidentia: que relinquere ſubiectum vl̓ non poſſunt vel nonſolent: vt ſi quis hoc modo dicat. Sapiente non penitebit. penitētia enī malū factū ſequit̉. Quod ꝗa in ſapiēte cōuenit: nec penitētia ꝗdē. Queſtio de accidēti. Maxima ꝓpoſitio cui īeſt aliꝗd ei nec illd̓qd̓ eius ē cōſequēs īeſſe poteſt. Locꝰ a cōmuniter accidētibꝰ. Expeditis igit̉ locis his ab ipſis terminis in q̄ſtione poſitis aſſumunt̉: nūc de his dicēdū ē:qui lꝫ extrinſecus poſiti: argumenta tamē q̄ſtionibꝰſubminiſtrāt. Hi v̓o ſūt vl̓ ex rei iudicio: vl̓ ex ſimilibus: vl̓ ex maiore: vl̓ a minore: vl̓ a ꝓportione: vel exoppoſitis: vl̓ ex trāſumptione. Et ille ꝗdē locus quirei iuditiū tenet: ē huiuſmodi: vt ſi dicamꝰ id eſſe qd̓vl̓ omnes iudicāt vl̓ plures: hi vel ſapiētes: vl̓ ẜmvnamquamqꝫ artiū penitus eruditi. Huius exēplū ēcelū volubile: ita ſapiētes atqꝫ aſtrologi doctiſſimi iudicauerūt. Queſtio de accidēti. Maxima ꝓpoſitio quod omnibus vl̓ pluribꝰ vl̓ ſapiētibꝰ hominibus videt̉: ei cōtradici oportere. Locus a rei iuditio. A ſimilibꝰ v̓o hoc modo. Si dubitet̉ an hominis ſit proprium bipedem eſſe dicimus.Similiter ineſt equo quadrupes: vt homini bipes.Non eſt autem equo quadrupes proprium.Non eſt igitur homini bibes proprium.Queſtio de proprio. Maxima ꝓpoſitio: ſi qd̓ ſimiliterineſt ē ꝓpriū: nec id de quo querit̉ eſſe propriumpoteſt. Locus a ſimilibus. Hic ꝟo ī gemina diuiditurhec .n. ſimilitudo aut ī qͣlitate aut ī quātitate cōſiſtitſed ī quātitate paritas nuncupatur. In qualitate ſimilitudo. Rurſus ab eo qd̓ ē magis. Si q̄ratur anſit aīalis diffinitio: qd̓ ex ſe moueri poſſit: dicimꝰ ſic.Magis oportet animalis diffinitionem eſſe naturaliter viuat quā ex ſe moueri poſſit.Non ē aūt diffinitio aīalis naturaliter viuat.Nec quidem igitur que minus videt̉ diffinitio eſſeex ſe moueri poſſit: aīalis diffinitio putanda eſt.Queſtio de diffinitione. Maxima propoſitio: ſi id qd̓magis videtur ineſſe non ineſt: nec id quod minusvidebitur ineſſe inerit. Locus ab eo magis eſt. A minoribꝰ v̓o conuerſo modo. ſi hominis diffinitio eſt aīal greſſibile bipes: cūqꝫ videat̉ minꝰ eſſediffinitio hominis qͣꝫ aīal ratōale mortale: erit diffinitio hoīs aīal rationale mortale. Queſtio de diffinitione. Maxima propoſitio. ſi id qd̓ minus videt̉ ineſſe: īeſt: id quod magis videbitur īeſſe: īerit. Multeaūt diuerſitates locorū ſūt ab eo quod ē magis minus argumenta miniſtrātiū: qd̓ ī expoſitione topicorum Ariſtotelis diligentius perſequuti ſumus. Itēex ꝓportione vt ſi q̄rat̉: an ſint ſorte eligendi ī ciuitatibus magiſtratus: dicimus minime: qꝛ nec ī nauibusquidem ſorte gubernator preficit̉: eſt enim proportio.Nam vt ſeſe gubernator habet ad nauim: ita magiſtratus ad ciuitatem. Hic aūt locus diſtat ab eo aſil̓ibus ducitur. Ibi enim vna res vnicuilibet alijparatur. In ꝓportiōe ꝟo ē ſimilitudo rerum: ſꝫq̄dā habitudinis cōparatio. Queſtio accidēti. Maxima ꝓpoſitio: quod ī vnaquaqꝫ re euenit id ī eiꝰ proportionali euenire neceſſe ē. Locus a ꝓportiōe. Exoppoſitis ꝟo multiplex ē locus. Quattuor enim ſibimet opponūt̉ modis: aut enī vt cōtraria aduerſo ſeſeloco cōſtituta reſpiciūt: aut vt pͥuatio habitus: autvt relatio: aut vt affirmatio negatio. Quorū diſcre

tiones in eo libro qui de decem predicamētis ſcriptꝰeſt: cōmemorate ſunt: ab his hoc modo argumentanaſcuntur. Acontrarijs ſi queratur an ſit virtutisproprium laudari: dicam non quia nec vitij quidemvituperari. Queſtio de proprio. Maxima propoſitiocontraria contrarijs conueniunt. Locus ab oppoſitisideſt ex contrario. Rurſus in queſtione ſit poſituꝫ:an proprium ſit oculos habentium videre. Dicaꝫeos nāqꝫ qui vident: alias cecos eſſe contingit. Namin quibus eſt habitus: in eiſdem poterit eſſe priuatio quod eſt proprium non poteſt a ſubiecto diſcedere.Et quoniam veniente cecitate viſus abſcedit: nonproprium habentiū oculos videre conuincitur. Queſtio de proprio. Maxima propoſitio vbi priuatio abeſſe poteſt: habitus proprium non eſt. Locus ab oppoſitis ẜm habitum priuationē. Rurſus ſit ī queſtione propoſitum: an patris ſit proprium procreatorem eſſe. Dicam recte videri quia filij eſt propriumprocreatum eſſe: vt enim ſeſe habet pater ad filiuꝫ:ita procreator ad procreatum. Queſtio de proprioMaxima ꝓpoſitio oppoſitorū ad ſe relatiuoruꝫ prpria ipſa ad ſe referunt̉. Locꝰ a relatiuis oppoſitis. Itē ſit ī queſtione propoſitū: an ſit animalis ꝓpͥuꝫmoueri. Neget̉ quia nec īanimati quidē ē propriūmoueri. Queſtio de proprio. Maxima propoſitio: oppoſitoruꝫ propria oppoſita eſſe oportet. Locus ab oppoſitis ẜm affirmationē negationē. Moueri enī et moueri ẜm affirmationē negationē ſibimet opponuntur. Ex trāſumptione ꝟo argumentuꝫ hocmodo ſit: ex his terminis ī ꝗbus queſtio cōſtitutaē: ad aliud ꝗddā notius dubitatio tranſfert̉: ex eiꝰꝓbatione ea que in queſtione ſunt poſita cōfirmant̉:vt Socrates quia poſſet ī vnoquoqꝫ iuſtitia q̄reret omnē tractatū ad reipublice trāſtulit magnitudi: atqꝫ ex eo qd̓ illic efficeret: in ſingulis etiā valerecōfirmauit. Qui locus a toto forſitā eſſe videt̉. Sedquoniā non inheret his de ꝗbus proponit̉ terminisſꝫ extra poſita res hoc tātū: ꝗa notior videt̉ aſſumit̉Idcirco ex tranſūptione locꝰ hic cōueniēti vocabulonuncupatus eſt. Fit v̓o hec trāſūptio ī nomine: quotiēs ab obſcuro vocabulo ad notiꝰ argumētatio trāſfert̉ hoc modo: vt ſi q̄ratur an philoſophus īuideatſitqꝫ īcognitū: ꝗd philoſophi ſignificet nomen. Dicimus ad vocabuluꝫ trāſferentes notiꝰ non inuiderequia ſapiens ſit. Notiꝰ v̓o eſt ſapientis vocabuluꝫ qͣꝫphiloſophi. Ac de his ꝗdem locis qui extrīſecꝰ aſſumuntur: id dictuꝫ eſt. Nunc de medijs diſputabitur Medij auteꝫ loci ſumunt̉ vel ex caſu: vel ex coniugatis: vel ex diuiſione naſcētes. Caſus ē alicuiꝰ nominis pͥncipalis inflexio in aduerbiuꝫ: vt a iuſtitia inflectit̉ iuſte. Caſus eſt igit̉ a iuſtitia id quod dicimusiuſte. Coniugata vero dicunt̉ que ab eodē diuerſomodo deducta fluxerunt: vt a iuſtitia iuſtū iuſtꝰ. hecigit̉ inter ſe ipſa iuſtitia cōiugata dicuntur: ex cbus omnibꝰ prompta ſūt argumēta. Nam ſi id quociuſte eſt bonū eſt: quod iuſtū eſt bonū eſt: ſi qui iuſtus eſt bonus eſt: iuſtitia bonū eſt. Hec igit̉ ẜmprij nominis ſimilitudinē cōſequunt̉. Medij veroloci appellant̉: quoniā ſi de iuſtitia querit̉: a caſu:vel a cōiugatis argumēta ducunt̉: neqꝫ ab ipſa ſubſtātia ꝓprie atqꝫ cōiuncte: neqꝫ ab his ſunt extrinſecꝰ poſita vident̉ tradi: ſed ex ipſorū caſibꝰ ideſt q̄dāex ipſis leui mutatiōe deductis. Iure igit̉ hi locidij inter illos ab ipſis eos ſunt extrinſecus collocant̉. Reſtat locꝰ a diuiſiōe tractat̉ hoc modo.Omnis