Secundus.17 5

Locus ideſt maxima ꝓpoſitio eadeꝫ q̄ ſuperius. Cuieniꝫ diffinitio vel deſcriptio ei qd̓ dicit̉ ſpecies eſſenō conuenit id eius qd̓ eē ſpēs perhibet̉ genus non ēDeſcriptio vero ſubſtātie albedini nō cōuenit: albedo igitur ſubſtātia non ē. Loci differētia ſuperior adeſcriptione quā dudū locauimus in ratione ſubſtātie. Sunt etiam diffinitiones que non a rei ſubſtantia: ſed a nominis ſignificatiōe ducuntur: atqꝫ ita reide qua queritur applicantur: vt ſi queratur vtꝝ philoſophie ſtudendum ſit: erit argumentatio talis.Philoſophia amor ſapientie eſt.Huic ſtudendum nemo dubitat.Studendum igitur eſt philoſophie.Hic .n. n̄ diffinitio rei: ſꝫ noīs īterp̄tatio argumētumdedit quo ⁊ Tullius ī Hortēſio ī eiuſdē philoſophievſus ē defēſiōe: ⁊ vocat̉ grece ꝗdē ουο. ματικοσοροσ. Latine āt nominis diffinitio. Ac de his quideꝫargumētis que ex ſubſtātia terminoꝝ ī q̄ſtione poſitorū aſſumūtur claris (vt arbitror) patefecimꝰ exemplis. CNūc de his dicēdū ē ꝗ terminoꝝ ſubſtātiamcōſequūtur. Horū multi faria ē diuiſio: plura ſūt. nque ſingularibꝰ ſubſtātijs adhereſcūt. Ab his igiturque cuiuſlibet ſubſtātiā comitātur argumenta duciſolēt: aut ex toto: aut ex partibꝰ: aut ex cauſis vel efficientibus vel maͣ vel forma vel fine: ⁊ ē efficiēs quidē cauſa que mouet atqꝫ oꝑatur: vt aliꝗd explicet̉.Ma vero ex qua ſit aliꝗd: vel in qua fit. Finis ꝓpterqd̓ fit. Sūt ēt īter eos locos qui ex his ſumūtur queſubſtātiā cōſequūtur: aut ab effectibus: aut a corruptionibus: aut ab vſibus: aut p̄ter hos oēs a cōmuniter accidētibus. Que cū ita ſint eum prius locuꝫ quia toto ſit īſpiciamus. Totum duobus modis dici ſolet: aut vt genus: aut vt id qd̓ ītegrū ex pluribꝰ partibus cōſtat. Et illud quidem quod vt genus totuꝫ ē:hoc modo ſepe queſtionibus argumenta ſuppeditat:vt ſi ſit queſtio: an iuſtitia vtilis ſit: ſit ſyllogiſmus.Omnis virtus vtilis eſt.Hec queſtio de accidēIuſtitia auteꝫ virtus ē.ti: ideſt an accidat iuIuſtitia igitur vtilis ē.ſtitie vtilitas: locꝰ hisqui ī maxima propoſitōe cōſiſtit eſt: que generi adſūt⁊ ſpeciei adſūt: huius ſuperior locus eſt a toto ideſt agenere virtute .ſ. que iuſtitie genus ē. Rurſus ſit queſtio: an humane res prouidentia regant̉. Dicimꝰ ſic.Mundus prouidentia regitur.Hominis autem partes mundi ſunt.Humane igitur res prouidentia reguntur.Queſtio de accidenti: locus quod toti conuenit id cōgruit ēt parti. Supremus locus a toto. .i. ab integroquod ꝑtibꝰ cōſtat. Id ꝟo ē mūdꝰ ꝗ hoībꝰ totū ē. ¶ Aꝑtibus etiā duobꝰ modis argumēta naſcūtur: aut .n.a generis ꝑtibꝰ que ſūt ſpēs: aut ab ītegri ideſt totiusq̄ ꝑtes tm̄ ꝓpo vocabulo nūcupātur: ⁊ de his ꝗdē ꝑtbus q̄ ſpēs ſūt hoc mō ſit q̄ſtio: an virtꝰ mentis beneconſtitute ſit habitus. Queſtio de diffinitione: ideſtan habitus mentis bene conſtitute ſit virtutis diffinitio. Faciemꝰ itaqꝫ a ſpeciebꝰ argumētationem ſic.Si iuſtitia fortitudo: moderatio: atqꝫ prudentia habitus mentis bene conſtitute ſunt.Hec āt qͣtuor vni virtuti velut generi ſubijciuntur.Uirtꝰ ergo mētis bn̄ ꝯſtitute ē hītꝰ: maxīa ꝓpoſitio.Qd̓ enī ſingulis ꝑtibꝰ īeſt: id toti ineſſe neceſſe ē. Argumētū ꝟo a ꝑtibꝰ .i. a generis ꝑtibꝰ que ſpēs nuncupantur. Iuſtitiā eniꝫ fortitudo: modeſtia: ⁊ prudētiaVtutis ſpēs ſūt. Itē ab his ꝑtibꝰ que ītegri partes eēdicūtur ſit queſtio: an ſit vtilis medicina: hec ī accide̓

tis dubitatione conſtituta eſt. Dicimus igitur.Si depelli morbos ſalutemqꝫ ſeruari mederiqꝫ vulneribus vtile eſt: vtilis medicina eſt.At depelli morbos: ſalutemqꝫ ſeruari: mederiqꝫ vulneribus vtile eſt.Utilis igitur medicina eſt.Sepe āt ⁊ vna q̄libet ꝑs valet: vt argumētatiōis firmitas cōſtet hoc mō: vt ſi de aliquo dubitet̉: an ſit liber factꝰ. ſi eū vl̓ cēſu vel teſtō vl̓ vīdicta manumiſſū eē mōſtremꝰ: liber factꝰ on̄ſus ē: atqꝫ he ꝑtes erātdāde libertatis. Ul̓ rurſus ſi dubitet̉ an ſit domꝰ: qd̓emimꝰ ꝓſpicit̉. Dicemꝰ qm̄ n̄ ē. Nā vl̓ tectū vl̓ parietes vl̓ fūdamēta ei deſūt ab vna rurſus ꝑte factū eſtargumētū. CLicet āt ī ſubſtātijs nō ſolū: verū ēt inmō tꝑibꝰ qͣntitatibꝰ ī loco totū ꝑteſqꝫ reſpice̓. Id enīqd̓ dicimꝰ ſemꝑ ī tꝑe totū ē. Id qd̓ dicimꝰ aliqn̄: ī tēpore ꝑs ē. Rurſus ſi ſimpl̓r aliꝗd ꝓponamꝰ: ī modototū ē. Si cū adiectiōe aliqͣ pars ſit ī mō. Item ſi oīadicimꝰ ī quātitate totuꝫ dicimꝰ. Si ꝟo aliꝗd quātitatis excerpſimus quātitatis ponimus ꝑtē. Eodē mō⁊ ī loco qd̓ vbiqꝫ ē: totū ē: qd̓ alicubi ꝑs. Horū auteꝫoīum hec cōſequēter dētur exēpla: a toto ad ꝑte̓ ẜmtēpus. Si deus ſemꝑ ē ⁊ nūc ē: a ꝑte ad totū ẜm modu. Si aīa aliquo mō mouet̉: ⁊ ſimpliciter mouetur.Mouet̉ aūt cū iraſcit̉: vniuerſaliter igr̄ ⁊ ſimplicitermouet̉. Rurſum āt a toto ad ꝑtes ī qͣntitate. Si verus ē appollo ī oībꝰ vates: veꝝ erit Pirrhū romanos ſuꝑare. Rurſus ī loco: ſi deꝰ vbiqꝫ ē ⁊ hic ē. ¶ Seꝗtur igit̉ locꝰ ꝗ nūcupat̉ a cauſis: ſūt ꝟo plures cauſe .i. que pͥncipiū motꝰ p̄ſtāt atqꝫ efficiūt: vel ſpērumformas ſubiecte ſuſcipiūt: vel ꝑꝑ eas aliꝗd ſit: vel q̄cuiuſlibet forma ē. Argumētum igit̉ ab efficiēte cauſa: vt ſi ꝗs iuſtitiā naͣlem eſſe velit oſtendere dicat.Congregatio hominum naturalis eſt.Iuſtitiam vero fecit congregatio hominum.Iuſtitia igitur naturalis eſt.Queſtio de accn̄ti: maxima ꝓpoſitio quoꝝ efficiētescauſe ſūt naͣles: ip̄a quoqꝫ ſūt naͣlia: locꝰ ab efficiētibus cauſis. Qd̓ .n. cā vniuſcuiuſqꝫ id efficit eā rē: cuius cauſa ē. Rurſus ſi quis mauros nō habere armacōtēdat: dicet idcirco armis minime eos vti ꝙ ferrūdeeſt illis maxima ꝓpoſitio vbi materia deeſt: ⁊ qd̓ex materia efficit̉ deſit locꝰ a materia. Utrūqꝫ v̓o abefficiētibꝰ ⁊ a materia vno noīe a cauſa nūcupat̉. eq̄enī id qd̓ efficit: atqꝫ id qd̓ operātis actū ſuſcipit: eiꝰrei q̄ efficit̉ cauſe ſūt. Rurſus a fine ſit ꝓpoſitū ſic: aniuſtitia bona ſit: fiet argumētatio talis. ſi beatū eēbonū ē: ⁊ iuſtitia bona ē. hic enī eſt iuſtitie finis: vt ſiquis ẜm iuſtitiā viuat: ad beatitudinē ꝑducatur. maxima ꝓpoſitio cuius finis bonꝰ ē: ipſuꝫ quoqꝫ bonuꝫeſt. locꝰ a fine. Ab eo v̓o qd̓ cuiuſlibet forma ē ita: nōpotuiſſe volare dedalū: quoniā nullas naturali forma pēnas habuiſſꝫ. maxima ꝓpoſitio tātū quēqꝫ poſſe qͣꝫtū forma naͣlis ſua ꝑmiſit locꝰ a forma. ¶ Ab effectibꝰ ꝟo ⁊ corruptionibꝰ ⁊ vſibꝰ hoc modo. Naꝫ ſidomꝰ bonū ē: ⁊ conſtructio domꝰ bonū ē: ⁊ ſi bonū ēcōſtructio domus: bonū eſt domus. Rurſus ſi deſtructio domꝰ maluꝫ eſt: bonuꝫ eſt domus: ⁊ ſi bona ē domus: maluꝫ eſt deſtructio domꝰ. Et ſi bonū equitareeſt: bonus equus eſt. ⁊ ſi bonus eſt equus: bonū ē eꝗtare. Eſt autē primuꝫ quidē exempluꝫ a generationibus: quod idē ab effectibꝰ vocari poteſt. Secūdū acorruptionibus. Tertiuꝫ ab vſibus. omniū auteꝫ maxime ꝓpoſitiones: cuiꝰ effectio bona ē: ipſū quoqꝫ bonuꝫ ē: ⁊ ecōuerſo. Cuiꝰ corruptio mala ē ipſū quoqꝫ