Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
95r
Einzelbild herunterladen
 

De interpretatione editionis ſecūde liber. ii.

rn̄dit diſputat ſi cum tota interrogatione iungat̉.pōt habere intellectū veꝝ falſumue ſignificātis orōnis. Sin vero per ſe intelligat̉ diſputat: qͣꝫ qͣꝫ alio interrogante rn̄derit: ſine vero tn̄ falſoqꝫ relinquitur.Siml̓r ēt ſi quis dicat ſocrates vel ambulat nullo interrogante: ſꝫ ipſe ꝓferens: nec veꝝ aliꝗd nec falſuꝫdeſignat. ergo verba noīa dictiones ſolū ſunt: qm̄ ſimplices ſunt. Erant .n. alie quedā dictiones in orationibus noībus v̓biſqꝫ cōpoſitis: ſed nondū perfecteſnīe: qm̄ neqꝫ verū neqꝫ falſum: vel alio interrogātevel quolibet ſponte proferēte ſignificāt. Erūt .n. aliequedā dictiones. alio interrogāte quolibꝫ ſpōteproferente veꝝ falſumve retinerēt. in his .ſ. erāt affirmationes aut negatiōes. Quocirca ſenſus hmōi ē.ordo āt verboꝝ ſic ſe hꝫ. nomen ergo verbū dictioſit ſola: qm̄ non poſſumus dicere ſignificantē aliꝗd ſicvoce .i. verbo vel noīe enūciare. Non .n. poſſumus dicere: qm̄ ꝗſꝗs verbo vel noīe ſignificat aliꝗd: ille enūciat. vel aliquo interrogāte: vel ſed ipſo proferente: tāqͣꝫ ſi ſic diceret. v̓ba ipſa noīa dictiōes ſole ſūtqm̄ verbis noībus ſignificantē hoīem aliquid nonpoſſumus dicere qm̄ enunciat quicqͣꝫ ſiue aliꝗs interroget: ſiue ip̄e ſpōte ꝓferat ſimplicē dictionē. Enūciare āt eſt orationē dicere: veꝝ falſumve deſignat Harum autē hec ſimplex quidē eſt enunciatio:vt aliꝗd de aliquo vel aliꝗd ab aliquo hec auteꝫ exconiuncta: vel vt oratio quedam iam compoſita. Qm̄ ſuperius de vnis orationibus atqꝫ pluribꝰ dixit: vnā quidem poſuit: que aut coniunctione vnaeſſet ſcd̓m plationē: aut ſignificatione ſcd̓m propriaꝫnam: plures vero que aut cōiunctione carerent: autmulta ſignificatione ſua ꝯplecterent̉: qm̄qꝫ alid̓ eratvna oratio: aliud ſimplex: aliud compoſita: aliud plures: poſt illa ad ſimplicē compoſitamqꝫ reuertitur dicēs ſimplicē eſſe orationē enunciatiuaꝫ: duobus terminis continet̉. quoꝝ vnum ſubiectū eſt: alteꝝ predicatū. Qd̓ vero ait. harum aūt enunciatiuaꝝ .ſ. orationum dixit: quaꝝ hec quidē ſimplex eſt enunciatio. etque ſimplex eſt enunciatio: ipſe propoſuit dicens. vtaliquid de aliquo. ſubaudiendū eſt predicemus: vt ſithic ſenſus. Harum aūt enunciatiuaꝝ orationum eſtſimplex enunciatio ſi aliꝗd vnum de vno aliquo predicemus: vt ſi dicā plato diſputat: de aliquo platōnealiꝗd .i. diſputat predicaui. hec ſimplex eſt enunciatio. Idcirco qm̄ duobus terminis partibuſqꝫ cōiungitur. Si qua vero plures habeat terminos: eiustes duoꝝ terminoꝝ multitudinē egrediant̉: ille compoſite orationes dicunt̉. etenim enunciatio cōpoſitahmōi eſt. ſi dies ē lux eſt. dies .n. eſt. lux eſt. due ſūtſimplices enunciationes: coniuncte vnam cōpoſitaꝫꝑfecerunt. atqꝫ hoc eſt qd̓ ait. hec autem .i. alia oratioex his cōiuncta .i. ex ſimplicibus enunciationibus: velut oratio quedā iam cōpoſita eſt. hec .n. ſimplex ēoratio. Simplex .n. oratio ſolas dictiones hꝫ duas inpartibus: cōpoſita vero ēt orationes ſicut hec quā ſupra poſuit. Eſt ergo hic ordo quē ipſe cōfudit. prius.n. de affirmatione negatione: prima eſſet: poſterior: expediuit. dehinc de vnis orationibus pluribus dixit. poſtremo de ſimplicibus atqꝫ cōpoſitisSed qm̄ quedā in medio permiſcuit: ea paululū diſferentes directā ſnīe ſeriem cōtinuauimus. Longunariſt. hyperbaton partiū coniūctione recidentes. neqꝫ.n. ſimile videtur quod ait. Eſt aūt vna prima oratioenunciatiua affirmatio deinde negatio: alie vero cō-

iunctione vne: rurſus dicit. Eſt vna oratio enunciatiua vnū ſignificat: vel cōiunctione vna. Plureſaūt plura non vnū vel inconiūcte: vel rurſus addit. harum aūt hec ſimplex quidē eſt enunciatio: vtaliquid de aliquo vel aliquid ab aliquo: hec aūt exhis ꝯiuncta velut oratio compoſita. Sed illud quidem qd̓ prius dixit. eſt aūt vna prima oratio enunciatiua affirmatio: deinde negatio. ad hoc retulit: vt priorem affirmationē eſſe monſtraret: poſteriorem veronegationē. ait .n. deinde negatio. vn̄ ait prima ad affirmationē ponendū eſt. quod vero ſecutus eſt paulopoſt. Eſt autem oratio vna enunciatiua que vnū ſignificat vel cōiunctione vna. Plures autē pluranon vnū vel incōiuncte ad hoc retulit: vt doceret qͣsvnas eſſe orōnes putari opꝫ: expediens aut vnuꝫ ſignificarēt aut quas cōiūctio vnas faceret: vel quasplures: aut multa in ſignificatione retinerēt: autrum corpus nulla eſſet cōiunctione cōpoſitū. Qd̓ vero poſtremo addidit: haꝝ aūt hec quidē ſimplex eſtenūciatio: ut aliꝗd de aliquo vel aliquid ab aliquo.hec āt ex his cōiuncta velut oratio quedā iam cōpoſita. ad ſimplices orōnes retulit atqꝫ compoſitas. Siplices dicens duobus ſolis terminis iūctas: cōpoſitas ex ſimplicibꝰ orōnibus enunciatiuis cōiungerēt̉: vtſit totus ordo hoc. Eſt aūt vna prima oratio enūciatiua affirmatio: deinde negatio. rurſus intermiſſis ſequunt̉ hoc ſubiiciat̉. Eſt aūt vna oratio enunciatiua vnū ſignificat: vel cōiunctiōe vna. Pluresāt que plurima non vnū vel incōiuncte. poſt hocintermiſſis quoqꝫ ſequentibus hoc ſequatur. haruꝫaūt hec quidē eſt ſimplex enūciatio: vt aliquid de aliquo vel aliquid ab aliquo: hec autem ex his coniuncta: velut oratio quedā iam compoſita. tanqͣꝫ ſi ſic diceret. Prima quidē inter enunciationes oratio affirmatiua eſt: ſecunda vero negatio. affirmationum āt negationum vna oratio eſt. que vnū ſignificat velque coniunctione vna eſt. Multiplex aūt vel cuiustes coniunctione copulātur: que multa ſignificat: velque coniunctione non iungitur. Haꝝ aūt ſimplex eſtque duobus terminis conſtat: vt aliꝗd de aliquo velaliquid ab aliquo: alia vero compoſita: que ex ſimplicibus affirmationibus iungit̉. Quod autem dicit aliquid de aliquo: vel aliquid ab aliquo tale eſt: aliꝗd.ii. de aliquo affirmationē ſignificat: vt cum dico ſocrates diſputat: de aliquo ſocrate aliquid .i. diſputatpredicaui: ſit affirmatio. Si aūt dico ſocrates diſputat. a ſocrate diſpetationē ſeiunxi: ab eo abſtuli. hec negatio eſt. Affirmatio .n. aliā rem de alia predicat: eiqꝫ cōiungit. Negatio vero a qualibet re quālibet rem p̄dicando tollit. ergo hoc quod ait aliquidde aliquo: affirmationem ſimplicem ſignificauit. qd̓dixit aliquid ab aliquo. negationem ſimplicem. Eſt aūt ſimplex enūciatio vox ſignificatiua de eoquod eſt aliquid vel eſt: quemadmoduꝫ tēporadiuiſa ſunt affirmatio vero eſt enūciatio alicuiꝰ dealiquo. negatio vero ē enunciatio alicuiꝰ ab aliquo. Poſtqͣꝫ de multis atqꝫ vnis necnon ſimplicibuscompoſitiſqꝫ enunciationibus expediuit: enunciationem ſimplicem tractat: eam diffinitione concluditdicens vocem eam eſſe ſignificantem aliquid eſſe velnon eſſe. Qd̓ ergo ait vocem eſſe: ad genus retulit ſignificatiuam: ad ipſius differentiaꝫ vocis. Quodde eo eſſet aut eſſet aliquid: ad ſignificatarū rerum rurſus differentiā retulit. habet .n. ſecum ipſam