Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
37r
Einzelbild herunterladen
 

Prima editio in predicamenta

genus aīalis ē ſub̓a: genꝰ ſciētie ē ad aliꝗd. Oīs ſubſtantie a ſe rōne diſcreta ſunt: dr̄ie quoqꝫ ſciētie atqꝫ aīalis oībꝰ qualitatibꝰ diſiungūt̉. Eſt nāqꝫ differētia aīalis bipes quadrupes: aīal enī ab alio aīali differt ſic: qd̓ hoc quidē bipes ſit: vt vel auis: illud vero qͣdrupes: vt equus atqꝫ bos: illud vero multipesvt formica vel apis. Sed ſciētia differētias huiuſmedi hꝫ: neqꝫ .n. ſciētia a ſcīa differt in eo qd̓ bipes ēQuare cōſtat quotiēs diuerſa ſunt genera ſpecierūquoqꝫ differētias diſcretas. Atqꝫ hoc ē qd̓ ait. Diuerſoꝝ generum ſubalternatī poſitoꝝ diuerſasſcd̓m ſpēm differētias eſſe. hoc exēpli adiectiōe firmauit. dicēs. Aīalis ſcīe diuerſas eſſe differentias. ſit bipes animalis differētia: ſcīe ē. Et hocꝗdē de diuerſis generibꝰ dictū ē .i. ſubalterna nonſūt. Qd̓ ſi ſubalterna ſunt genera: nihil ꝓhibet aliaseaſdē eſſe differētias: alias diuerſas: vt auis ē ſpēsaīalis rurſus eſt genus corui: ē ſubalternatū: genꝰ auis. Sꝫ aīalis differētie ſunt rōnalis .ſ. irrationalis: auis vero differētia rōnalis non ē. Nulla enimauis ab alia aui differt qd̓ ſit rōnalis. ergo hoc loco ſunt eedē ſubalternoꝝ geneꝝ differētie. Si ꝗs v̓ohas generis .i. aīalis differētias dicat: vt aīaliū: aliaſunt que paſcāt̉ herbis: alia ſeminibꝰ: alia carnibus. He differentie cōueniunt ī ſubalterno genere.in aui. nāqꝫ auiū ſunt alie que ſeminibꝰ veſcūt̉: alieherbis: alie v̓o que carnibus: vt vultur vel miluꝰ. ergo in ſubalternis generibꝰ nihil ꝓhibet eaſdē differētias iteꝝ diſcrepare: hoc aūt iccirco euenit: qꝛ de p̄dicato dicūt̉: poſſūt de ſubiecto p̄dicari. Quare qd̓ dr̄ de genere: pōt etiā dici de ſpecie. Atqꝫ hoceſt quod ait. Subalternoꝝ v̓o generuꝫ nihil ꝓhibeteaſdē differētias. Suꝑiora .n. de īferioribꝰ generibꝰ p̄dicāt̉: Sed diceret nihil ꝓhibet eaſdē eſſe differētias hoc quodāmō voluit demonſtrare qͣſdaꝫeaſdē differētias. Alias v̓o poſſe diuerſas cui remcōtrariā ītuliſſe videt̉. dicit. Quare quecūqꝫ p̄dicati differētie fuerit: eedē erūt ēt ſubiecti. illicdixiſſet. nihil ꝓhibet eaſdē differētias generū ſubalternoꝝ. Hic oēs eaſdē declarat: dicit .n. Quecūqꝫ fuerīt differētie predicati: eaſdē ēt ſubiecti: atqꝫ hec res plures maximis illigauit erroribꝰ: vt emēdandū crederēt locū vt eēt ita. Quare quecūqꝫdicati differētie fuerīt: eedē erunt ēt ſubiecti. Sꝫ vthoc. Quare quecūqꝫ ſubiecti differētie fuerīt: erunt ēt p̄dicati. Sꝫ hoc abijciendum ē: neqꝫ fieripōt vt in ſuꝑiorē p̄dicatio poſterioris redūdet. dr̄ quecūqꝫ ſubiecti fuerīt differētie. eedē erūtdicati: hoc .ſ. ſignificat̉ vt p̄dicatio ſubiecti redeat īdicatū: qd̓ fieri pōt. Sꝫ dicēdū eſt ſunt alie differētie que dicūt̉ cōpletiue predicati: cuiuſlibet illiꝰſpēm informātes: que cōi noīe ſpecifice noīant̉. Naꝫ dico aīatū ſenſibile: ſi ſubſtantie coniungāt̉: difinitionē ſpēꝫ mox aīalis efficiunt. Animal enim eſtſubſtantia aīata ſenſibilis: atqꝫ he differentie dicuntur ſpecifice cōpletiue. Sunt aūt alie que ipſe quidēnihil cōplent: nec vllā ſpēꝫ reddūt: ſed genꝰ tm̄ ediuidunt: vt rationale irrationale. hec enī diuidūt genus .i. animal. Animal enim rationali differentia irrationaliqꝫ diuidit̉. Ergo ille que ſunt generis diuiſiuedifferētie: poſſunt aliquotiens eedē eſſe: poſſunt aliquotiens eedē: vt animalis qm̄ diuiſibilis eſt differētia que eſt rationale: pōt habere auis queeſt ſubalternū genus. Et rurſus eaſdē diuiſibiles habere pōt: vt eaſdē quas ſuꝑiꝰ diximꝰ. diuidant

aīal differētie: que carnibꝰ herbis ſeminibꝰ veſcuntur eedē pn̄t ſabalterni generis .i. auis. ergo he diuiſibiles pn̄t ēt diuerſe. Ille v̓o que cōpletiue ſpecifice ſunt: aliqn̄ p̄dicari ſubiecto pn̄t. Ut qm̄aīal hꝫ differētias cōpletiuas ſue ſpēi effectiuas: ſēſibile .ſ. animatū. He differētie de hoīe qd̓ eſt ſubiectū animalis predicari poſſunt. Oēs .n. ſpecifice differentie de his predicāt̉: quoꝝ ſpēm cōplent: vtde aīali p̄dicat̉ ſenſibile aīatū: hoc vt de ſubiectoIn ſb̓a enī aīalis vtraqꝫ p̄dicāt̉: ſꝫ aīal p̄dicat̉ de homine vt de ſubiecto: neceſſe ē ergo animatū atqꝫ ſenſibile de homīe p̄dicari vt de ſubiecto. Hoc eſt eniꝫqd̓ ſuperius premiſit diceret quādo alterū de altero predicat̉ vt de ſubiecto. quecūqꝫ de eo qd̓ predicat̉dicuntur: oīa etiā de ſubiecto dicūt̉: atqꝫ hoc in oībgeneribꝰ recte conſtat intelligi. Ergo diuiſibiles differētie poſſunt aliquando ſubiectis eſſe cōmūes:aliquando diuerſe. Specifice vero completiue cumſubiectis cōes eſſe non poſſunt. Qd̓ ergo Ariſtoteles ait ſubalternoꝝ geneꝝ nihil prohibere eaſdē eſſedifferentias: diuiſibiles differētias eaſdē nihil prohibere putandū eſt: que poſſunt eſſe ēt diuerſe. Qd̓ait. vero quecūqꝫ predicati differētie fuerint eedemerūt etiā ſubiecti: de ſpecificis intelligendū ē. Que ſpeciem cuiuſlibet informēt: de eo qd̓ informāt:vt de ſubiecto p̄dicent̉: ad qd̓cūqꝫ vt de ſubiecto p̄dicat̉ illud qd̓ ipſe dr̄ie īformāt: de eo vt de ſubiectodicabūt̉: de eo p̄dicari pn̄t. Quare nihil ē inhuiuſmodi theoremate qd̓ vllo debeat emēdari. Eoꝝ quidē ſecundum nullam complexionemdicuntur: ſingulum aut ſubſtantiam ſignificat: autquātitatē: aut qualitatē. aut ad aliquid. aut vbi. autquando. aut ſitum: aut habere: aut facere aut pati.Eſt autem ſubſtantia vt figuraliter dicatur. vtequus. quantitas vt bicubitum tricubitum. qualitas vt album. grammaticum. ad aliquid vt duplū.dimidium. maius. vbi vt in lycio in foro. quandoautem. vt heri. ſuperiori anno. ſitum v̓o vt ſedet.iacet. habere. vt calciatus. armatus facere vt ſecare vrere. pati. vt ſecari. vri. Singula igitur eorumque dicta ſunt. ipſa quidem ſecundum ſe in nullaaffirmatione dicuntur. Horum autem ad ſe inuicēaffirmatio ſit complexione. Uidetur autem omniſaffirmatio vel vera vel falſa eſſe. eorum autem queſcd̓m nullam complexioneꝫ dicūt̉ ſingula neqꝫ vera neqꝫ falſa ſunt. vt albū. currit vincit. Poſt paruiſſimā enumerationē in quatuor .i. in ſubſtantiā: accidēs: vniuerſalitatē: particularitatē. Nūc̄eſt de partitione maxima tractaturus: que ſit in decēhac enim enumeratione maior pōt inueniri. Neqꝫeniꝫ vndecim p̄dicamēta poterūt inueniri: nec vltradecem vllo modo aliquod genus recte excogitari. poteſt. Quare huiuſmodi facit enumerationem: ſeddiuiſionem. Diuiſio nāqꝫ fere eſt generis in ſpecies.predicamētoꝝ vero qm̄ genus vnū hn̄t: diuiſio pōt: ſed potius enumeratio eſt. Sunt v̓o ꝗdācontendunt recte enumerationē non eſſe diſpoſitam.alij nāqꝫ vt ſuperuacua quedā demunt. alij vt curtooperi addunt alij vero permutant: quos nimirū nonrecte ſentire alio nobis opere dicendū eſt ait. aūt. eo que ſcd̓m nullā cōplexionē dicunt̉. Adeo de rebus: ſed de vocibus tractaturꝰ eſt. vt diceret. Res .n.