Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
36v
Einzelbild herunterladen
 

Prima editio In predicamenta

catur de quodam hoīe: aīal vero de homine: ergo de quodam homine animal predicabitur. quidāenim homo homo eſt animal. Cum ſuperius de his que in ſub̓o ſunt .i. de. accidentibus loqueretur: diffinitionem conſtitutam in ſub̓orei: preter ſubiectum nullo permanentis in media tractatione diſpoſuit dicens illud eſſe: qd̓ neqꝫ ꝑseſſet alicuius: nec ſine ſub̓o poſſet vllo ꝑmanerePatefacto igitur quid ſit eſſe in ſub̓o: nunc ꝗd ſitdicare de ſub̓o declarat. Duplici enim modo p̄dicationes fiunt Uno ſcd̓m accidens: alio de ſub̓o. de homine namqꝫ predicatur album. dr̄ enim albus. rurſus de eodem hoīe p̄dicatur aīal. dicitur enim homoanimal eſſe. Sed illa prior predicatio que eſt eſt albus. ſecundum accidens eſt. nāqꝫ accidēs qd̓ eſt albūde ſub̓o homine predicatur: ſed non in eo quod quidſit. nam cum albū ſit accidēs homo ſubſtātia: accidēsde ſubſtātia in eo qd̓ ꝗd ſit predicari non poteſt. ergoiſta predicatio ſcd̓m accidens dr̄. de ſub̓o v̓o p̄dicareeſt quotiens altera res de altera in ipſa ſubſtantia predicatur: vt animal de hoīe. nam qm̄ aīal ſubſtātiaeſt: genus eſt hoīs: idcirco in eo qd̓ quid ſit de hoīepredicatur. Quare illa ſola de ſub̓o predicari dicunt̉:quecunqꝫ in cuiuſlibet rei ſubſtantia diffinitiōe ponuntur. ergo quotienſcūqꝫ hmōi fuerit predicatio vtalterum de altero vt de ſub̓o predicetur .i. vt de eiusſubſtantia dicat̉: vt aīal de homine: hanc ꝓprietateꝫeuenire neceſſe eſt: vt ſi de eo qd̓ predicatur: quippiāvt de ſub̓o .i. in eius ſubſtantia p̄dicet̉: neceſſario idēin hoc qd̓ de p̄dicato dicitur: dicatur etiam de p̄dicati ſub̓o vt p̄dicatur quidē de ſocrate in eo qd̓ ꝗdſit. Interrogantibus enī ꝗd ſit ſocrates: hoīeꝫ reſpōdemus. At v̓o de ipſo hoīe in eo quod quid ſit aīal dicitur. in ſubſtantia eniꝫ hoīs aīal predicatur. atqꝫ itaſit vt aīal ꝗdē de hoīe: v̓o ſocrate ī eo qd̓ ꝗd ſitvt de ſub̓o predicentur. Ergo qm̄ iſta eſt cōſequētia: aīal de ſocrate in eo quod ꝗd ſit predicabitur. Pōtenim dici interrogantibus quid eſt ſocrates. aīal. Ergo manifeſtum ē ſi qua res de aliquo vt de ſub̓odicetur: vt de ſocrate. de eadē v̓o re p̄dicaturhoīe .ſ. alia rurſus ſuperior vt de ſub̓o p̄dicet̉: vt aīalneceſſe erit hanc eandē de ſub̓o eiuſ de quo ipſū dr̄p̄dicari: vt aīal de ſocrate. Socrates nāqꝫ ſub̓us eſthoī de quo aīal predicat̉. Ergo conſtat hmōi diffinitio que dicit. quotiēs alterū de altero predicat̉ vt deſub̓o: vt ſi ꝗd ſit quod de eo qd̓ predicatur in eo quodquid ſit dici poſſit: hoc idē ipſum de eo qd̓ priꝰ ſub̓uꝫerat poſſit p̄dicari. Sꝫ fortaſſe quiſqͣꝫ dicat minime verū eſſe qd̓ dictum ē: de Socrate predicet̉. Socrates enim eſt. de hoīe v̓o ſpēs. enīſpēs eſt. ſocrates ſpēs dr̄. Et rurſus animalde hoīe predicetur: de animali v̓o genꝰ. aīal enim genus ē generis vocabulo caret. non enim dr̄genus: enim genus eſt: ſꝫ tm̄ ſpēs. His dice̓dūeſt minus aduerterīt illā eſſe diffinitionē de ſub̓opredicationis in eo qd̓ ꝗd ſit vnūqd̓qꝫ in eiꝰ ſub̓ap̄dicaret̉. nūc aūt ſpēs de hōe non in eo qd̓ ꝗd ſit predicat̉. Neqꝫ enī ſi quis hoīs diffinitionē reddat ſpēmnominauit ſꝫ deſignatiuū nomen eſt tātū: vtrum depluribus ſpē differentibus p̄dicet̉ hoc nomen qd̓ eſthomo: an certe tantū de ſolis īdiuiduis. Nam qm̄ deindiuiduis ſolis p̄dicat̉: idcirco ſpēs dr̄. qm̄ deſpē differentibꝰ aīal dr̄: idcirco aīal genus vocamus

genus de aīali: neqꝫ ſpēs de hoīe in eo qd̓ ꝗd ſit predicatur. ſed tantū deſignatiua ē illa: quō animal̓de ſubiectis (vt dictum ē) predicentur ꝓprijs. Ergonon eſt mirandum ſi ad eoꝝ ſubiectum que de ſubiecto dicuntur: eius predicati quod de ſubiecto non dicitur pradicatio peruenire non poteſt. Diuerſoruꝫ geneꝝ non ſubalternatim poſitorum diuerſe ſunt ſpecię differentie: vt animalisſcientie: animalis quidē differentie ſunt: vt greſſibꝰle volatile bipes aquātile. ſcientie v̓o nulla harum eſt: neqꝫ enim ſcientia a ſcientia differt in eo eſt bipes. Subalternorum vero generum nihilprohibet eaſdem eſſe differentias: ſuperiora enimde inferioribus predicantur. quare quecūqꝫ fuerītpredicati differentie: erunt eedem ſubiecti. Cum multis modis genus dicatur: ſolum qd̓ nūc tractari conuenit aſſumamus. Dicit̉ .n. genus qd̓ de pluribus ſpē differentibus in eo qd̓ ꝗd ſit predicatur: vtanima predicat̉ de hoīe de equo: de cane: de boue: de ceteris: oīa ſpē a ſeipſa diſcreta ſūt. Spēsv̓o eſt qd̓ de pluribus numero differētibus in eo qd̓quid ſit predicatur: vt predicatur de catōne ſocrate platōne virgilio cicerone: de ſingulis hominibꝰ:qui ſpecie ipſa non differunt: ſed tm̄ a ſe numero diſtant: Differētia v̓o eſt: ſub eodē genere poſitasſpēs propria qualitate diſterminat. cum equus quantum ad genus vnum ſint. (vterqꝫ .n. aīal eſt)Differentia rōnalis irrationalis vtroſqꝫ diſiungitat diſcernit. Qualitate eniꝫ quadā rōnalitatis: irrationalitatis vterqꝫ a proprie ſubſtantie diffinitionediſſentiunt. Ergo differentia eſt que de pluribus ſpēdifferentibus in eo quod quale ſit p̄dicatur. Namqꝫhec ipſa differentia que eſt irrationalitas de multisſpecie differentibus predicatur: vt de cigno. equovel piſce: que omnia a ſe ſpē ipſa diſſentiunt: irrationalitatis tn̄ qualitate cōiuncta ſunt. Sed non ībus differentia de pluribus ſpecie differentibus predicat̉. Sunt enī qͥdā que niſi de vna ſpecie predicantur: vt grauitas de ſola terra: leuitas de ſolo igneproprie dicitur. At vero nec ſpecies ſemper de pluribus numero differentibus predicatur. mundi enimſpecies de vno ſolo mundo dicitur. phenicis ſpeciesde vna tantū phenice. Sed iccirco ita diffinita ē: qd̓frequentius differentia de pluribus ſpecie differentibus predicatur: qͣꝫ de vno. Eodemqꝫ modo ſpeciesfrequentius inuenitur de pluribus numero differentibus p̄dicari: qͣꝫ de vna tm̄ re ac ſingulari. His itapoſitis ſunt q̄dā genera: que generaliſſima nūcupāt̉.quibꝰ genꝰ inueniri poſſit. Sunt ſpēs quibus aliasſubiectas ſpēſ nullus inueniet. Inter vtraqꝫ autē ſūtalia que ſubalterna genera nominantur: que ſuꝑiorūquidē ſpecies ſunt: poſteriorū v̓o genera: vt ſubſtantia genus quidem eſt generaliſſimū: vt eius genꝰ inueniri non pioſſit homo vero ſpecies eſt: vt eius ſpēsalia reperiri non valeat. Animal v̓o ad ſubſtātiamdem ſpecies eſt: ad hominē v̓o genus. Decē igiturdicamētorū ſignificatio nihil aliud demōſtrat niſi rerum decē gn̄a que gnͣaliſſima nominamus. Ergo quotiens genera generaliſſima diſcrepant eorumqꝫ ſpēsdiſcrepabunt: quotiens ſpecies diſcrepant: quoniādifferentiis diſiunguntur atqꝫ informant̉: Differentie quoqꝫ diuerſaꝝ ſpecieꝝ diſcrepabūt. Aīal nāqꝫſciētia qm̄ ē aīal ſub̓a: ſciētia v̓o ad aliꝗd. Quoniāqꝫgenus