Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
28r
Einzelbild herunterladen
 

Secunda editio in porphi.

differentia ſpecies ſi non oēs quot genera. rationale enim ſi non continet irrationabilia quemadmodum animal: ſed continet hominem deum ſūt ſpēs. Et q̄cunqꝫ p̄dicāt̉ de gn̄e genꝰ de hisque ſub ipſo ſunt ſpeciebus predicantur: quecunqꝫ de differentia predicantur vt differentia: dehis que ex ipſa ſunt ſpeciebus predicabūtur.cum genus ſit animal: non ſolum de eo predicabitur ſubſtantia animatum ſenſibile: ſꝫ ēt de hisque ſub animali ſunt ſpeciebus omnibus predicātur hec vſqꝫ ad indiuidua. Cumqꝫ ſit differentiarationale: predicatur de ea vt differentia id eſtratione vti. non ſolum autem de eo quod eſt rationale: ſed etiam de his que ſub rationali ſunt ſpeciebus predicabitur ratione vti. Commune auteꝫ eſt perempto genere vel differentia ſimul perimi que ſunt ſub ipſis: quemadmodum enim ſinon ſit animal: non eſt equus neqꝫ homo. Sic ſinon ſit rationale. nullum erit animal quod vtatur ratione. Poſt eam que cunctis viſa eſt cōmunitatem ſingulorum ſimilitudines ac diſſimilitudines querit. Etquoniam inter quinqꝫ propoſita genus differentiavniuerſalioris predicationis ſunt. Siquidem genusſpecies continet differentias: differentie vero ſpecies continent: neqꝫ ab his vllo modo continentur.Primum generis ac differentiarum ſimilitudines colligit. ac primam quidem ponit hanc. Dicit enim commune eſſe generi ac differentie: vt ſpecies claudant.nam ſicut genus ſub ſe habet ſpecies ita etiam differentie: tamen non tantas quantas habet genus. Etenim quoniam genus differētiam etiam clauditvnam tantum differentiam cohercet ac retinet: plures neceſſe eſt vt habeat ſub ſe ſpecies: qͣꝫ quelibetvna earum quam claudit differentiarum: vt animalpredicatur de rationabili irrationabili: Quod ſiita eſt: predicabitur de his que ſub rationali ſunt poſite ſpeciebus que ſub irrationali. Eſt ergo commune animali rationali ideſt generi differentie.ſicut genus de deo homine predicatur. ita etiaꝫ rationale quidem differentia de deo de homine dicitur. Sed non in tantuꝫ eius predicatio funditur quātum animalis ideſt generis. Animal eniꝫ non de deoſolum atqꝫ homine dicitur: ſed de equo boue predicatur ad que rationalis differentia non peruenit.Sed quandocumqꝫ deum ſupponimus animali ſecūdum eam opinionem facimus: qua ſolem ſtellaſqꝫ atqꝫ cunctum hunc mundum animatum eſſe confirmātquos etiam deorum nomine (vt ſepe dictum eſt) appellauerunt. Secunda item communis eſt generisac differentie: quoniam que predicantur de generevt genera: eadem de his que ſub ipſis ſunt ſpeciebus predicantur ad hanc ſimilitudinem: quecunqꝫpredicantur de differentia: vt differentia. eadem quoqꝫ de his que ſub differentia ſunt vt differentie predicantur Cuius ſententia talis eſt. Sunt plura quede generibus predicantur: vt de animali dicitur animatum ſubſtātia atqꝫ hec vt genera: Hec igiturdicantur de his que ſub animali ſunt: vt rurſus genera: nam hominis animatum ſubſtantia genuseſt: ſicut ante fuerat animalis. Item in ipſis diffe

rentijs quedam differentie inueniuntur: que ipſis dedifferentiis predicantur: vt de rationali due differētie dicuntur. Quod enim rationale eſt vtitur ratiene: vel habet rationem. Aliud eſt autem vti rationealiud eſt habere rationem: vt aliud eſt habere ſenſum aliud vti ſenſu. Habet quippe ſenſuꝫ dormiēsſed non vtitur. Ita quoqꝫ dormiens habet rationemſed minime vtitur. Sed ipſius rationabilitatis quedam differentia eſt ratione vti: ſed ſub rationabilitate homo poſitus eſſe predicatur. Predicatur igiturde homine ratione vti vt quedā differentia: Differtenim a ceteris animalibus homo quia ratione vtiturDemonſtratum eſt igitur ſicut ea que de generepredicantur: dicuntur de ſubiectis generi: ita etiamea que de differentia predicantur dicuntur de hisquoqꝫ que differentiis ſupponuntur. Tertium verocommune eſt: quod ſicut abruptis generibꝰ ſpeciesinterimuntur: ita conſumptis differentijs ſpeciesde quibus differentie predicantur intereunt. Commune enim eſt hoc vniuerſalium in ſubſtantia pereuntium perire ſubiecta. Sed prima cummunio demonſtrauit genera de ſpeciebus predicari: ſicut etiaꝫdifferentias. Propter hanc igitur ſimilitudineꝫ ſi auferantur genera ſpecies pereunt. Sicut etiam ſpecies perire neceſſe eſt que ſub differentiis ſunt. ſi vniuerſales earum differentie conſumantur Cuius exemplum eſt. Si eniꝫ auferas animal: hominē atqꝫ equūſuſtuleris: que ſunt ſub rationali differentia collecta.Et de communitatibus quidem hactenus. nunc degeneris differentie diſſimilitudine perpendit.Roprium autem generis eſt de pluribus predicari ꝙͣ differentia ſpeAcies. proprium accidenſ. animalenim de homine equo aue ſerIFedpente predicatur. quadrupes veroA de ſolis quatuor pedes habentibushomo vero de ſolis īdiuiduis particularibus.hinnibile de ſolo equo de his qui ſunt particulares. accidens ſimiliter de paucioribus. Oportet autem differentias accipere. quibus diuiditurgenus. non eas que complent ſubſtantiam generis. Amplius genus continet differentiam poteſtate. animalis enim hoc quideꝫ rationle eſt. illudvero irrationale. differentie vero non continentgenera. Amplius genera quidem priora ſunt hisque ſub ſe ſunt poſite differentijs. propter hoc quidem ſimul quod eas auferūt. non autem ſimul auferuntur ab eis. ſublato enim animali aufertur rationale irrationale. differentie vero non auferuntgenus. nam ſi omnes interimantur. tuꝫ ſubſtantiaanimata. ſenſibilis ſubintelligi poteſt que eſt animal. Amplius quidem genus in eo quid eſt: differentia vero in eo quale quid eſt predicatur.quemadmodum dictum eſt. Amplius genus vnūquidem eſt ſecundum vnamquamqꝫ ſpeciem. vteſt hominis genus id quod eſt animal. differentievero plurime. vt rationale mortale mentis diſcipline perceptibile. ꝗbus ab alijs differt. genus.quidem conſimile eſt materie. forme quideꝫ differentia. cum autem ſint alia communia ꝓpria