Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
27v
Einzelbild herunterladen
 

Secunda editio In porphi.

Omune quidem omnibus eſt de pluriAbus predicari. Sed genus quidem deomnibus ſub ſe ſpeciebus de indiuiduis: de differentia ſimiliter predicatur. Species quidem de his que ſub ipſa ſunt indiuiduis. At vero proprium de ſpecie cuius eſtproprium: de his que ſub ſpecie ſunt indiuiduisAccidens autem et de ſpeciebus de indiuiduisnamqꝫ animal et de equis de bobus predicatur:que ſunt ſpecies: de hoc equo de hoc boue: queſunt indiuidua. Irrationale vero de equis bobꝰ de his qui ſunt particulares. predicatur. Species autem vt homo: de inferioribus de his quiſunt particulares predicatur. Proprium autemquod eſt riſibile: de homine de his qui ſunt particulareſpredicatur. Nigrum auteꝫ de ſpecie coruorum: de his qui ſunt particulares. quod eſt accidens inſeparabile. moueri de homine equo.quod eſt accidens ſeparabile. ſed principaliter quidem de indiuiduis. ſecundario vero de his quecontinent indiuidua. Antequam ſingulorum ad vnumquodqꝫ habitudinetractet: illam prius reſpicit: quam omnes ad ſe inuicēhabere videantur: hec auteꝫ eſt vna communio: quepoſitarum quinqꝫ rerum numerum pluralitate predicationis includit. Omnia enim de pluribus predicantur: in hoc ergo ſibi cuncta communicant: nam genus de pluribus predicatur: itemqꝫ ſpecies ac differētia: proprium: accidens: que cum ita ſint: eſt eoruꝫvna atqꝫ indiſcreta communio de pluribus predicariDeſignat autem Porphyrius ipſam de pluribusdicationem: quemadmodum in ſingulis fiat: vnumquodqꝫ propoſitorum de quibus pluribus prediceturoſtendit. Ait enim genus quidem de pluribus predicari .i. ſpeciebus ac indiuiduis: vt animal predicaturde homine equo: ac de his indiuiduis que ſub homine ſunt atqꝫ equo. Item genus predicatur de differentijs ſpecierum atqꝫ id iure. quoniam eniꝫ ſpeciesdifferentie informant: cum genus de ſpeciebus predicatur conſequens eſt vt etiam de his dicatur que ſpecierum ſubſtantiam formamqꝫ efficiunt: quo ſit vt ētde differentiis predicetur: ac non de vna: ſꝫ pluribꝰdicitur enim quod rationale eſt eſſe animal: rurſusquidem irratiōale eſt eſſe animal. Ita genꝰ de ſpeciebus ac differentijs p̄dicatur: de his ſub ipſiſſunt indiuiduis: differentia vero dicitur de pluribus.ſpeciebus ac de earum indiuiduis: vt irrationale deequo predicatur ac boue: que ſunt plures ſpecies: dehis que ſub ipſis ſunt indiuiduis eodeꝫ modo diciturnam quod de vniuerſali predicatur: predicatur deindiuiduo. Quod differentia de ſpeciebus dicitur: predicabitur etiam de eiuſdeꝫ ſpeciei ſubectis. Speciēsvero de ſuis tantum indiuiduis predicatur: neqꝫ eniꝫfieri p̄t vt ſpēs ē vltīa vere ſpēs ac magiſ ſpēscupat̉: Nec alias deducat̉ in ſpēs. ſi ita ē: ſola poſtſpēm indiuidua reſtāt. iure igit̉ ſpēs de ſuis tm̄ indiuiduis predicatur: vt homo de ſocrate platōne cicerone: ceteris. Proprium item de ſpecie predicaturcuius eſt proprium. neqꝫ enim eſſet proprium alicuiusniſi de aliquo predicaretur. de quo enim vnaqueqꝫres ſoli omni dicitur: ſemper eiuſdem propriumeſſe monſtratur. que cum ita ſint: proprium de ſpecie

dicitur: vt riſibile de homine. Omnis enim homo riſibilis eſt. Dicitur etiam de indiuiduis ſpeciei de quapredicatur. Eſt enim plato ſocrates riſibilis. accidēſvero de ſpeciebus pluribus dicitur: de diuerſarumſpecierum indiuiduis. Dicuntur enim coruus atqꝫethiops nigri. et hic ethiops atqꝫ coruus qui ſunt indiuidui: nigri ſecundum nigredinis qualitatem vocātur: atqꝫ hoc eſt quidem accidens inſeparabile. Sedmultomagis ſeparabilia accidentia pluribus inhereſcunt: vt moueri homini boui. vterqꝫ enim mouetur. Et rurſus ea que ſunt ſub homine atqꝫ boue indiuidua moueri ſemper predicantur. Sed aduertendum eſt auctore Porphyrio: ea que accidentiaſunt principaliter quidem de his dicuntur: in quibusindiuiduis ſunt. Secundo vero loco ad vniuerſalia indiuiduorum reſeruntur: atqꝫ ita predicatio ſuperioribus redditur: vt quoniam nigredo ſingulis coruis adeſt: dicitur adeſſe coruo. Nam quia omnia perticularia qualitas iſta accidentis nigredinis inficit: iccircoeam de ſpecie quoqꝫ predicamus dicentes coruumipſam ſpeciem nigrum eſſe. In quibus omnibus mirum videri poteſt: cur genus de proprio predicaridixerit: nec vero ſpeciem de eodem proprio: nec differentiam de proprio: ſed tantum genus quidem de ſpeciebus de indiuiduis. Differentiam vero de ſpeciebus atqꝫ indiuiduis. Speciem de indiuiduis. Proprium de ſpecie atqꝫ indiuiduis. Accidens de ſpeciebus atqꝫ indiuiduis. Fieri enim poteſt vt que maiorispredicationis ſint: ea de cunctis maioribus predicent̉ que equalia ſunt ſibimet conuertantur. Eoqꝫ ſit vtgenus de differentiis de ſpeciebus de proprijsde accidentibus predicetur. vt cum dicimus rationale eſt animal genus de differentia quod homo eſtanimal genus de ſpecie. Rurſus riſibile eſt: animal eſt genus de proprio. Quod niger eſt ſi forte coruum vel ethiopeꝫ demonſtremus: animal eſt. genusde accidenti predicamꝰ. Rurſus homo rationale.diſſerentiam de ſpecie. Quod riſibile eſt rationale:differentiam de proprio. Quod nigruꝫ eſt rationale.ſi ethiopem demonſtremus: differentiam de accidēte. Item quod riſibile ē ē ſpēs de ꝓprio. Quod nigrū ē. ſi ethiopē deſignemꝰ: ē ſpēs accidēti. quaī re quod nigrū ē etiā riſibile eſt in ethiopis demonſtratione. vt proprium etiam predicetur. conuerti ātad totum accidens poteſt: vt quoniam indiuiduis ſingulorum. eſſe pręponitur. idcirco de ſuperioribus etiāpredicatur: vt quoniam ſocrates animal eſt: rationale eſt: riſibile ē: homo ē. Cumqꝫ in ſocrate ſit caluitium predicatur idem accidens de animali: de rationali: de riſibili: de homine: vt accidens de quattuor reliquis predicetur. Sed horum profundiorqueſtio eſt: nec ad ſoluendum eſt ſatis temporis. hoctantum ingredientium intelligentia expectet. aliaquidem recto ordine predicantur. alia vero obliquoQuoniam moueri hominem rectum eſt: id quod mouetur hominem eſſe conuerſa locutione proponitur.Quocirca rectam Porphyrius in omnibus proportionem ſumpſit. Quod ſi vim quis predicationis ſolutioniſqꝫ attenderit in ſingulis comparans predicationibus: eas quidem prolationes que recte ſūt: inuenieta Porphyrio eſſe numeratas: eas vero que conuerſo ordine predicantur: fuiſſe ſepoſitas.Ommune eſt autem generi. differeni tie continentia ſpecierum continet enim differentia