Secunda editio in porphi.
ribus ſpē differentibus in eo ꝙ quale ſit predicatur.Cuius diffinitionis cauſam rationēqꝫ ꝑtractans ait.¶ Rebus enim ex materia ⁊ forma conſtantibus:vel ad ſimilitudinem proportionemqꝫ materie ⁊forme conſtitutionem habentibus: quemadmodūſtatua ex materia quidem eſt eris forma autem figura: ſic ⁊ homo communis ⁊ ſpecialis. ex materiaquidem ſimiliter proportionabiliterqꝫ conſiſtit exgenere ex forma autem differentia. totum autemhoc ſcilicet animal ratiōale mortale homo eſt. quēadmodum illic ſtatua.¶ Dixit ſuperius differentias eſſe que in qualitate ſpeciei predicarentur. nunc autem cauſas exequitur: cuiꝰſpeciei qualitas differentia ſit. Omnes inquit res velex materia formaqꝫ conſiſtunt: vel ad ſimilitudinemmaterie atqꝫ forme ſubſtantiam ſortiuntur. Ex materia formaqꝫ ſubſiſtunt omnia quecūqꝫ ſunt corporalia. Niſi enim ſit ſubiectum corpus quod ſuſcipiat formam: nihil omnino eſſe poteſt. Si enim lapides nonfuiſſent: muri parieteſqꝫ non eſſent. Si lignum nonfuiſſet omnino: nec menſa quidem que ex ligni materia eſſe potuiſſet. Igitur ſuppoſita materia ac preiacente cum in ipſa figura ſuperuenerit: ſit q̄libet ipſares corporea ex materia formaqꝫ ſubſiſtens: vt Achillis ſtatua ex eris materia: ⁊ ex illius achillis figuraperficitur. Atqꝫ ea quidem que corporea ſunt maniſeſtuꝫ eſt ex materia formaqꝫ ſubſiſtere: Ea v̓o que ſūtincorporalia: ad ſimilitudinem materie atqꝫ forme habent ſuperpoſitas priores antiquioreſqꝫ naturas: ſuꝑquas differentie venientes efficiunt aliquid. quod eodem modo ſicut corpus. tam qͣꝫ ex forma ac figura cōſiſtere videatur: vt in genere ac ſpecie additis generi differentiis ſpecies effecta eſt. Ut igitur ē in Achilis ſtatua es quod materia eſt: forma v̓o Achillis qualitas: ⁊ quedaꝫ figura: ex quibus efficitur achillis ſtatua: que ſubiecta viſibus capitur. ita etiam in ſpecieque eſt homo: materia quidem genus eſt quod ē animal: cui ſuperueniens qualitas ratiōalis: animal rationale .i. ſpeciem fecit. Igitur ſpeciei materia quedāeſt genus: forma v̓o: quaſi qualitas differentia. Qd̓eſt igitur in ſtatua es: hoc eſt in ſpecie genus: quodin ſtatua eſt figura conformans: id in ſpecie differentia. Quod eſt igitur in ſtatua ipſa ſtatua: que ex erefiguraqꝫ conformantur: id in ſpecie ipſa ſpecies queex genere differentiaqꝫ cōiungitur. Quod ſi materiaquidem ſpeciei genus eſt: forma autem differentia:omnis vero forma qualis eſt. iure omnis differentiaqualitas appellatur. Que cum ita ſint: iure in eo ꝙ qͣle ſit interrogantibus reſpondetur.¶ Deſcribunt aūt huiuſmodi differentias. ⁊ hocmodo. Differentia eſt quod eſt aptum natuꝫ diuidere ea que ſub eodem genere ſunt. rationale eniꝫ⁊ irrationale. hominem. ⁊ equum que ſub eodemgenere animali ſunt. diuidunt.¶Hec quidem diffinitio cum ſit vſitata: ⁊ ante oculosdiſpoſita: eam tn̄ exempli inſuper luce reſerauit. Omnes enim differentie idcirco differentie nuncupant̉:ꝙ ſpecies ex ſe differre faciunt: quas vnuꝫ genus includit. vt homo atqꝫ equus propriis diſcrepant diſferentiis. Sed ſicut homo animal eſt. ita etiam equus.ergo ſecundum genus nullo modo diſtant. Que igitur ſecundum genus nullo modo diſcrepant: ea diſſerentiis diſtribuuntur. Additum enim rationale qui
deꝫ homini irrationale vero equo: equus atqꝫ homoque ſub eodem fuerant genere. diſtribuūtur ⁊ diſcrepant: additis .ſ. differentiis.¶ Aſſignant etiam hoc modo. differentia eſt: quadifferunt a ſe ſingula. namqꝫ homo ⁊ equus ſecundum genus non differunt. Sumus enim animalia nos ⁊ irrationabilia. ſed additum rationale diſiunxit nos ab illis. ⁊ rationales ſumus ⁊ nos ⁊ dii:ſed mortale appoſitum diſiunxit nos ab illis.¶ Uicioſa ratione ⁊ nō ſana ꝙ vult explicat diffinitioquorundam. Id enim dicunt eſſe differentiam: quavnaqueqꝫ res ab alia diſtat. in qua diffinitione nihilintereſt ꝙ quod ita dixit: an ita concludat. Differentia eſt id quod eſt differentia. etenim differentie nomine in eiuſdem differentie eſt vſus diffinitione dicenſ. Diſferētia ē qͣ differūta ſe ſingula. Qd̓ ſi adhucdifferētia n̄ ſcitur. niſi diffinitiōe clareſcat: differētiaquoqꝫ ꝗd. ſit: ꝗp̄t agnoſcere: ita nihil āpliꝰ attullit adagnitionē: qui differentie noīe in eiuſdem vſus eſtdiffinitione. Eſt auteꝫ cōmunis ⁊ vaga nec includēsſubſtantiales differentias ſed quaſlibet etiam accidentales hoc mō. Differentia eſt qua a ſe differuntſingula. Que enim genere ſunt eadem: eadem differentia diſcreꝑant vt cum homo atqꝫ equus idem ſūtin animalis genere vtraqꝫ ſunt anmalia. differunttamē differentia rationali: vt cū dii atqꝫ hōines ſubrationalitate ſunt poſiti differunt tamen mortalitateRationabile igitur ad equum hominis differentiaeſt mortale hominis ad deum atqꝫ hoc quidem modo ſubſtantiales differentie colligūtur. Qd̓ ſi ſocrates ſedeat: plato v̓o ambulet. erit differentia ſeſſiovel ambulatio: que ſubſtantialis nō eſt. Namqꝫ. iſtā.quoqꝫ differentiā diffinitio videt̉ includere: cū dicitdifferentia eſt qua differunt a ſe ſingula. Cūqꝫ enimſocrates a platōne diſtiterit. nullo autem modo diſtare ab alio niſi accidentibus poteſt id erit differentia ſecundum ſuperioris terminum diffinitionis. quārem .ſ. viderunt etiam hi qui diffinitionis huius vagum communemqꝫ finem reprehendentes certe concluſionis terminum ſubiecerunt.¶ Interius autem perſcrutantes differentiam. dicunt non quodlibet eoꝝ que ſub eodem ſunt genere diuidentiuꝫ eſſe differentiam. ſed quod ad eſſeconducit. ⁊ quod eſt pars eius. quod eſt eſſe rei. neqꝫ enim quod aptum natum eſt nauigare. erit hominis differentia. ⁊ ſi proprium ſit hominis. Dicimus enim animalium hec quidem apta nata eēad nauigandum. illa vero minime. diuidentes hominem ab alijs. ſed natum eſſe ⁊ aptum ad nauigādum. non erat completiuum ſubſtantie. nec eiuspars. ſed aptitudo quedam ſolum. Iccirco non ētalis. quales ſunt differentie. que ſpecifice dicunt̉Erunt ergo ſpecifice differentie. quecūqꝫ alteramfaciūt ſpēꝫ. ⁊ quecūqꝫ ī eo ꝙ quale ē accipiunt̉: ⁊ dedifferentiis quidem iſta ſufficiunt.¶ Senſus ꝓpoſitionis huiuſmodi eſt. Quoniam ſuperius dixit determinaſſe quoſdam differentiam eſſe:qua a ſe ſingula diſcreparēt. Ait alios diligentius diſferentiam perſcrutantes non fuiſſe arbitratos recteeſſe ſuperius propoſitam diffinitionem. Neqꝫ enimomnia quecūqꝫ ſub eodem poſita ſunt genere que faciunt differre differentie de quibus nunc tractatur.