Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
25v
Einzelbild herunterladen
 

Secunda editio In porphi.

Que v̓o ſunt inſeparabilia accidentia nullius ſpecieiſubſtantiam informant vnde ſit vt multo minus ſeparabilia accidentia ad diuiſionem generum vel ſpecierum diffinitiones accomodentur. Omnino enimdiſſimiles ſunt ſubſtantialibus differētiis. Nam inſeparabilia accidentia hoc fortaſſe habeant cōe cumſpecificis. hoc eſt cum ſubſtantialibus differentijs:eque ſubiectum non derelinquunt: ſicut nec ſpecificedifferentie. Separabilia autem accidentia: nec hocquidem ſeparari eniꝫ poſſunt: nec tm̄ poteſtatetis ratione: ſed actus etiaꝫ preſentia: omnino veniēdi vel diſcedendi varietatibus permutantur. Quas etiam determinantes dicunt. Differentia eſt qua abundat ſpecies a genere. homo enimab animali plus habet rationale mortale. animalenim ipſum nihil horum eſt. naꝫ vnde habent ſpecies differentias. nec enim omnes oppoſitas habet. namqꝫ idem ſimul habebit oppoſitas ſed quēadmodum probant: poteſtate quidem habet omnes differentias ſub ſe: actu vero nullaꝫ. Et ſic necex his que non ſunt aliquid ſit: nec in eodeꝫ ſimuloppoſita erunt. Specificas differentias diffinitione concludit dicēsſubſtantiales differentias aquibuſdaꝫ tali deſcriptionis ratione diffiniri. Differentia ſpecifica ē qua abūdat ſpecies a genere. ſit enim genus animal: ſpecieshomo. habet igitur homo differentias in ſe: que conſtituunt vt rationale atqꝫ mortale. oīs enim ſpeciesconſtitutiuas forme ſue differentias in ſe retinet: necpreter illas eſſe poteſt quarum congregatione perfecta eſt. Si igitur animal ſolum genus eſt: homo veroanimal rationale mortale: plus habet homo ab animali id quod rationale eſt atqꝫ mortale. Quod igiturabundat ſpecieſ a gnͣe id quod ſuperat genus quodplus habet a genere: hoc eſt ſpecifica differentia. Sꝫhuic diffinitioni quedam queſtio videtur occurrere:habens principium ex duabus per ſe propoſitionibusnotis: vna quidem qm̄ duo contraria in eodem eſſenon poſſunt: alia v̓o quoniam ex nihilo nihil ſit: Naꝫneqꝫ contraria pati ſeſe poſſunt in vnum vt in eodeꝫſimul ſint nec aliquid ex nihilo fieri poteſt. Omne enīquod ſit: habet aliquid vnde effici poſſit atqꝫ formariQue propoſitiones talem faciunt queſtionem. dictuꝫeſt differentiam eſſe id qua plus abūdet ſpecies a genere. Quod igitur dicendum ne eſt: genus eas diſſerentias: quas habet ſpecies non habere: vnde habebit ſpēs differentias quas genus non habet: niſienim ſit vnde veniant differentie in ſpeciem venirenon poſſunt: quod ſi genus quidem has differentiasnon habet: ſpēs autem habet: videtur ex nihilo differentia in ſpeciem conueniſſe: factum aliquid enihilo: fieri non poſſe ſuperius dicta ꝓpoſitioſtrauit: ſi differentias omnes genus continet: Differentie autem in contraria diſſoluunt̉ fiet vt ratiōalitatem atqꝫ irrationalitatem: mortalitatem atqꝫ immortalitatē ſimul habeat aīal: qd̓ ē genus: erunt ineodem bina cōtraria. quod fieri non pōt. Neqꝫ enimſicut in corꝑe ſolet eſſe alia ꝑs alba: alia nigra: ita fieri in genere poteſt. genus enim per ſe conſideratumpartes non hꝫ niſi ad ſpēs referat̉: ꝗcquid igitur hꝫgenus: non partibus ſed tota ſui magnitudine retinebit. Nec illud dubium eſt quin partibꝰ genus habeatcontrarietates. vt animal in hoīe habet irationabili

tatem: in boue v̓o contrarium. Sed nunc non de ſpeciebus querimus: de quibus genus conſtat: ſed an ipſum per ſe genus eas differētias: quas habet ſpecieshabere poſſit atqꝫ intra ſue ſubſtantie ambitum continere poſſit. hanc igitur queſtioneꝫ tali rōne diſſoluimus. poteſt quilibet id quod eſt: non eſſe: ſed aliomodo eſſe: alio vero non eſſe: vt Socrates ſtat:ſedet non: ſedet: ſedet quidē poteſtate: actu v̓o nonſedet. Cum enim ſtat: manifeſtū eſt eum non agereſeſſionem: ſed potius ſtandi īmobilitatē. Sed rurſus ſtat: ſedet: non qꝛ iaꝫ ſedet: ſed qꝛ ſedere poteſt. itaactu quidem non ſedet: poteſtate v̓o ſedet: ouū aīaleſt: non ē aīal: non eſt quideꝫ aīal actu: adhuc namqꝫ ouū eſt. nec aīalis quidē ꝓceſſit viuificatio: ſed idēeſt tm̄ aīal poteſtate: qꝛ pōt effici animal: cum formam ac ſpeciem viuificationis acceperit. Ita igiturgenus habet has differētias non habet: non habꝫquideꝫ actu: ſed habet poteſtate. Si enim ipſum perſe animal conſideret̉: differentias non habet: Si aūtad ſpecies reducatur: habere poteſt ſed diſtribute. atqꝫ vt eius ſpeciebꝰ ſeparatim nihil poteſt eueniretrarium. Ita ipſum genus ſi per ſe conſideretur: differentijs caret: Quod ſi ad ſpecies referat̉: per diſtributas ſpecies in partibus ſuis contraria retinebit: atqꝫ ita nec ex nihilo venerunt differentie: quas genusretinet poteſtate: nec vtraqꝫ contraria in eodeꝫ ſuntcum contrarias differentias in eo dicitur genus:actu non habet: impoſſibilitas enim eiꝰ propoſitiōisque dicit contraria in eodem eſſe non poſſe: in eo conſiſtit contraria actu in eodem eſſe non poſſunt.poteſtate actu duo contraria in eodem eſſe nihil impedit. Que vero nos contraria diximus. Porphyriꝰoppoſita nuncupauit. Eſt enim genus contrarijs oppoſitū. oīa .n. ꝯͣria ſibimetipſis cōſiderāt̉ oppoſita. Definiunt autem hoc modo. Differentia ēde pluribus differentibus ſpecie ī eo quale ſitpredicatur. rationale enim mortale de hominepredicatum in eo quale eſt. homo dicitur. ſꝫin eo quid ē. quid quidem enī ē homo interrogatis nobis conueniens ē dicere animal. quale auteꝫinquiſiti. quoniam rationale mortale. conuenienter aſſignabimus. Tres ſunt interrogationes ad quas genus: ſpeciesdifferentia: proprium: atqꝫ accidens reſpondetur. heautem ſunt. Quid ſit: quale ſit: quomō ſe habet. Naꝫſi quis interroget quid eſt Socrates. reſponderi pergenus ac ſpecieꝫ poterit cōuenienter: vt animal: authomo. Si quis quomodo ſe habeat Socrates interroget iure accidens reſpondetur .i. aut ſedet. aut legit ⁊cͣ. Si ꝗs v̓o qualis ſit Socrates interroget: autdifferentia. aut proprium: aut accidens rn̄detur .i. rationalis. vel riſibilis: vel caluus. Sed in proprio quidem illa eſt obſeruatio illud propriuꝫ dicitur quodde vna ſola ſpecie dici pōt. accidens v̓o tale eſt quodqualitatem deſignat que non ſubſtantiam ſignificatDifferentia vero talis eſt que ſubſtantiam demonſtrat. Interrogāti igitur qualis vna queqꝫ res. ſit ſivolumus reddere ſubſtantie qualitatem diſſerentiāpredicamus. Que differentia nunqͣꝫ de vna tantumſpecie predicatur: vt mortale vel ratiōale: ſed de pluribus. Quod igitur de pluribus ſpeciebꝰ inter ſe diſferentibus predicatur ad eam interrogationem: quequale ſit id de quo querit̉ interrogat: ea ē differētia.cuiꝰ talē poſuit diffinitionē. Differētia eſt qd̓ de pluribus