Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
21r
Einzelbild herunterladen
 

Secunda editio in porphi.

mortalis. Nos vero diffinitionem hominis reddimus dicentes. animal rationale mortale. in animali ſcilicet includentes ſubſtantiam corporeumanimatum atqꝫ ſenſibile. in ceteris quidem ſpeciebus atqꝫ generibus ad hunc modum vel diuidūt̉ genera: vel ſpecies deſcribuntur. Quemadmodum igitur ſubſtantia cum ſuprema ſit eo quod nihil ſupra eam ſit genus eſt generaliſſimum: ſic homo cum ſit ſpecies. poſt quamnon eſt alia ſpecies: neqꝫ aliud eorum que poſſuntdiuidi in ſpecies ſed ſolum indiuidua. indiuiduūenim eſt ſocrates plato: ſpecies erit ſolum. vltima ſpecies. vt dictum eſt: ſpecialiſſima. que v̓o ſūtin medio. eorum quidem que ſupra ipſa ſunt ſpecies erunt. eorum vero que poſt ipſa genera ſuntre hec quidem duas habent habitudines. illameſt ad ſuperiora. ſecundum quam ſpecies dicūtureſſe ipſorum. eam que eſt ad poſteriora. ſecunduꝫquam genera ipſorum eſſe dicuntur. Extrema v̓ohabent vnam habitudinem. nam generaliſſimuꝫad ea que poſteriora ſunt. habet habitudinem.genus ſit omnium id quod eſt ſuppremum. v̓oque eſt ad ſuperiora non habet cum ſit ſuppremuꝫ principium primum vt diximus. ſupra qd̓ noneſt aliud ſuperueniens genus. Specialiſſimū aūtvnam habet habitudinem. eam que eſt ad ſuperiora. quorum eſt ſpecies. eam vero que eſt ad poſteriora non diuerſam habet. ſed indiuiduoruꝫ ſpecies dicitur. Sed ſpecies quidem dicitur indiuiduorum velut ea continens. ſpecies vero ſuperiorum velut ea que ab illis continetur. Ex proportione ſpeciei nomen etiam generis oſtenditur nam vt genus: quoniam non hꝫ genus ſupra ſegeneraliſſimū genus dicitur: vt ſubſtantia: ita ſpēsqm̄ non habet ſub ſe ſpeciem ſed indiuidua: ſpecialiſſima ſpecies dicitur: vt homo. quid aūt eſt ſpecieshabere ſub ſe .i. his preeſſe: que neqꝫ in diſſimilia diuidi poſſunt: vt genera diuiduntur: neqꝫ in ſimilia ſecantur vt ſpecies. Que vero inter genera generaliſſima: ſpecieſqꝫ ſpecialiſſimas cōſtituta ſunt: ille v̓o ſpecies genera nuncupantur: que ipſa alijs ſupponūtur: his alia ſubijciuntur. Quoꝝ in diſſimilia vel inſimilia poſſunt eſſe partitiones. Cūqꝫ due habitudines quaſi comparationes ſint oppoſite: que in omnibus generibꝰ ſpeciebuſqꝫ verſantur: vna quidē adſuperiora reſpiciat: vt ſpecierum que ſuis generibusſupponūt̉: alia vero que ad inferiora: vt generumſpeciebus proprijs preponūt̉: generaliſſima quidē genera vnam tm̄ retinent habitudinē eaꝫ .ſ. que inferiora amplectit̉: illā vero que ad p̄poſita cōparatur nonhabet. Generaliſſimū enī genꝰ nulli ſupponitur. Itēſpecies ſpecialiſſima vnā poſſidet habitudinē per qͣꝫſ. ad ſola genera cōparatur. Illam v̓o que ad inferiora cōmittitur: non habet. nullis enim ſpeciebus ipſapreponit̉. at v̓o que ſubalterna ſūt genera vtraqꝫ habitudine fungūtur: nam illam poſſident que ad ſuperiora reſpicit: qm̄ que ſubalterna ſunt habent ſuꝑpoſitū genus: illam que de inferioribꝰ predicat̉. habent enī ſubalterna genera ſuppoſitas ſpecies vt corporeū ad ſubſtantiam quidē eam retinet habitudinēqua poteſt poni ſub genere: ad animatū vero eam

poteſt de ſpecie predicari. Specialiſſime vero ſpecieſlicet ipſe indiuiduis preponāt̉: tamē ſuppoſiti habitudinē non habēt: iccirco qm̄ illa que ſpeciei vltime ſuꝑponunt̉: talia ſunt: vt quantum ad ſubſtantiā vnū ꝗddam ſint non habentia ſubſtantialem differentiamſed accidentalem. efficitur ergo vt numero ſaltem diſtare videantur: vt pene dici poſſint pluribus preeſſe ſpecieſ: quodāmodo nulli omnino eſſe p̄poſite.cum ſpecies ſubſtantiam monſtrat: vna eſt oīuꝫ indiuiduorum ſub ſpecie poſitoꝝ ſubſtantia: quodāmodonulli prepoſita eſt ſi ad ſubſtantiā quis velit aſpicere.at ſi accidentia quis conſideraret: plures de quibus predicatur ſpecies fiunt non ſubſtantie diuerſitate ſed accidētiū multitudine. itaqꝫ ſit vt genꝰ quidem ſemper plurimas ſub ſe habeat ſpēs. de differētibus enim ſpecie predicatur. differentia vero niſi pluralitati cōuenit. at v̓o ſpecies ēt vni aliqn̄ indiuiduo p̄eſſe poteſt. ſi enī vnus (vt perhibetur) eſt phenix: phenicis ſpecies de vno tm̄ indiuiduo predicat̉.Solis etiā ſpecies vnū ſolem intelligitur habere ſubiectū. ita nullam multitudinē ſpecies per ſe continētcum etiā ſi vnū ſit tm̄ īdiuiduū: ſpeciei tamē pereat intellectꝰ. quibuſdā enī ſuis quaſi ſimilibus partibꝰ pręeſt. vt ſi eris virgulā in partes ſuas vel ereasparticulas diuidas ſcd̓m id qd̓ es dicit̉ partes eſſe ītelligit̉: totū. Iccirco dictā ſpeciem licet: ſi ſit indiuiduis prepoſita vnā tm̄ habitudinē poſſidere: illāvnam .ſ. qua ſpecies eſt. quādo enim prepoſitis ſubditur: ſpecies nuncupatur: eſt ſuperiorum ſpecies tanqͣꝫ ſubiecta: inferioruꝫ quoqꝫ ſpecies: iccirco quoniaꝫeoꝝ ſubſtantiā demonſtrat. Nec ita ē ſpecies ſubſtātia indiuiduoꝝ: quemadmodū ſpeciei genus. illud. n.pars ſubſtantie: vt animal hominis. Relique enī partes rationale atqꝫ mortale addūtur animali ad diffiniēdaꝫ ſubſtantiā hominis. homo v̓o Socratis/ atqꝫCiceronis tota ſubſtantia eſt: nulla enim additur diſferentia ſubſtantialis ad hominem: vt Socrates fiataut Cicero: ſicut additur animali rationale atqꝫ mortale: vt homo integra diffinitione claudatur. Iccircoigitur ſpecies ſpecialiſſima tm̄ eſt ſpecies: atqꝫ hancſolam poſſidet habitudinem: ad ſuperiora quidē quoniam ab his continetur: ad inferiora: vero qm̄ ſubſtātiam eorum. format continet. Determinant ergo generaliſſimum ita quodgenus ſit non eſt ſpecies. rurſus ſupra quod noneſt aliud ſupraueniens genꝰ. ſpecialiſſimū vero qd̓cum ſit ſpecies non eſt genus quod cum ſit ſpecies. nunꝙͣ diuiditur in ſpecies. quod de pluribus differentibus numero in eo quod quid ſitdicatur. Ea vero que ſunt in medio extremorumſubalterna vocātur genera ſpecies vnumquodqꝫ eorum ſpecies eſſe poteſt genus. ad aliud quidem ad aliud ſumpta. Ea vero que ſūt ante ſpecialiſſima vſqꝫ ad generaliſſimum aſcendentia.genera dicuntur ſpecies. ſubalterna genera. vtagamemnon. atrides. pelopides. tantalides. vltimum iouis. Sed in familiis quidem plerumqꝫreducuntur ad vnum principium verbi gratia adiouem. Poſtqͣꝫ naturam generum ac ſpecierum diuerſitatemqꝫ monſtrauit: eorum ordinem diffinitionis de-