Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
19v
Einzelbild herunterladen
 

Secunda editio In porphi.

Tria hec eſſe diximus que ſignificationeꝫ hāc tertiāgeneris informarent: ideſt de pluribus predicari: deſpecie differentibus: in eo quid ſit. qua ſingulepartes genus a ceteris que quomodolibet predicantur diſtribuunt ac decernunt quod ip̄e breuiter colligens dicit: id enim quod de pluribus predicatur genus ab his diuidit que de vno tantum predicanturindiuiduo. Indiuiduuꝫ autem pluribꝰ modis diciturdicitur indiuiduum qd̓ omnino ſecari non poteſt: vtvnitas vel mens. dicitur indiuiduum: quod ob ſoliditatem diuidi nequeat: vt adamas. dicitur autem indiuiduum cuius predicatio in reliqua ſimilia non conuenit: vt ſocrates. nam cum illi ſint ceteri homines ſimiles: cōuenit ꝓpetas p̄dicatio ſocratis ī ceterisergo ab his que de vno tm̄ predicantur genꝰ differt:eo de pluribus predicatur. Reſtant igitur quattuor ſpecies proprium differentia accidens: quoruꝫ a genere differentias colligamus. ſingulis igiturdifferentijs ab his rebus ſegregabit̉ genus. ea ꝗdeꝫdifferentia qua de ſpecie differentibus predicari genus dicitur: ſeparatur ab his que ſicut ſpecies p̄dicātur vel ſicut propria ſpecies: ſpecies enim omnino denulla alia ſpecie dicet̉ ꝓprium v̓o de vna tm̄ ſpeciedicatur: atqꝫ ideo non de ſpecie differentibus Itemgenus a differentia accidente differt: quod in eoquid ſit predicatur: illa v̓o in eo quod quale ſit appellantur vt dictum eſt. itaqꝫ genus quidem ab his quede vno predicantur: differt in quantitate predicationis. a ſpeciebus v̓o proprio in ſubiectorum natura:qm̄ genus de ſpecie differentibus dicitur: propriū v̓o ſpecies minime. Iteꝫ genus in qualitate predicationis a differentia accidentiqꝫ diuiditur. Qualitas enīpredicationis quedā eſt: vel in eo quod quid ſit. velin eo quod quale ſit predicari. Nihil igitur neqꝫ ſuperfluum: neqꝫ minus continet generis dicta deſcriptio notionis. Omnis enim deſcriptio vel diffinitio debet ei quoddiffinitur equari ſi enim diffinitio non ſit equalis: ſiquidem maior ſit: etiam quedam alia continebit:neceſſe eſt vt ſemper diffiniti ſubſtantiam monſtretſi minor ſit: ad omnem diffinitionem ſubſtantie nonp̄uenit. oīa enī que maiora ſunt de minoribus p̄dicātur: vt animal de homine: minora v̓o de maioribusminime. nemo enim vere dicere poteſt. omne animalhomo eſt. atqꝫ iccirco ſi ſibi predicatio conuertendaeſt equalis oportet vt ſit. id autem fieri poteſt: ſi neqꝫſuꝑfluū ꝗcqͣꝫ habet neqꝫ diminutū: vt in ea ip̄a generis deſcriptione. dictuꝫ eſt enim genꝰ eſſe qd̓ de pluribus differentibus ſpecie in eo quid ſit predicaturque deſcriptio cum genere conuerti pōt: vt dicamus depluribus ſpecie differentibus in eo quid ſitdicetur: id genus eſſe. quod ſi conuerti poteſt (vt aitnec plus nec minus generis cōtinet facta deſcriptio.Uperior diſputatio de genere videt̉ forſitan omnem etiā ſpeciei conſumpſiſſe traOAIctatum nam cum genus ad aliquid prediceMtur: ideſt ad ſpeciem cognoſci natura geneTiris non poteſt: ſi ſpeciei que ſit intelligentianeſciatur Sed qd̓ diuerſa eſt in ſuis naturis eorumconſideratio atqꝫ diſcretio diuerſa in ꝑmixtis: iccircoſicut ſingula in prohemio propoſuit ita cuncta diuidere perſequitur: ac primum poſt generis diſputationēde ſpecie tractat: de qua quidē dubitari poteſt. ſi .n.hec fuit rario preponendi generis reliquis omnibus nature ſue magnitudine cetera cōtīeret: equū

erat ſpeciem differētie in ordine tractatus anteponere: differentia ſpeciem contineret: preſertiꝫ differentie ipſas ſpeciēs informent: prius autē eſt informat qͣꝫ id quod eius informatione perficitur. Poſterior igitur ſpecies a differētia eſt: prius igitur dedifferentia tractandum fuit: in prohemio etiamſentiret: in quo ordinem collocauit: queꝫ naturalisordo ſuggeſſit: dicens vtile eſſe noſce ꝗd genus ſit:quid differentia. huic reſpondendū eſt queſtioni: qm̄omnia quecūqꝫ ad aliquid predicantur: ſubſtantiamſemper ex oppoſitis ſumunt. vt igitur non poteſtpater niſi filiꝰ ſit nec filius niſi p̄cedat pater: alteriuſqꝫ nomen pendet ex altero: ita etiaꝫ in genere ac ſpecie videre licet. ſpecies ꝗppe niſi generis non eſt: rurſuſqꝫ genus eſſe non poteſt niſi referatur ad ſpeciemnec v̓o ſubſtantie quedam aut res abſolute eſſe putāde ſunt genus ac ſpecies: vt ſuperiꝰ quoqꝫ dictum eſtſed quicquid illud eſt quod in nature proprietate conſiſtat: id tunc genus ſit ac ſpecies: cum vel ad inferiora vel ad ſuperiora referuntur. Quoruꝫ ergo relatioeſt ad alterutrum: eorum continēs factus eſt iure tractatus. de ſpecie igit̉ inchoans ait hoc modo.Pecies autem dicitur quidem de vniuſcuiuſqꝫ forma: ſcd̓m quod dictum eſtPriami quideꝫ ſpecies digna eſt impe¶Mrio: dicitur autem ſpecies ea que eſt ſubaſſignato genere: ſcd̓m quod ſolemus dicere: hominem quidem ſpeciem aīalis: cum ſit genus animal: album autem coloris ſpeciem: trianguluꝫ vero figure ſpeciem. Sicut generis ſupra diſtinxit ſignificationes equiuocas: ita quidem in ſpecie facit dicens non eſſe ſpeciei ſimplicem ſignificationem. ponit quideꝫ duas:longe autem plures eſſe manifeſtum eſt: quas iccircopreterijt ne lectoris animum prolixitate confunderet: dicit autem primum quidem ſpeciem vniuſcuiuſqꝫ figuram vocari: que ex accidentium congregatiotiōe perficitur: cautiſſime autem dictum eſt vniuſcuiuſqꝫ: hec enim ſcd̓m accidens dicitur. que enī vnicuiqꝫ forma indiuiduo eſt: ea non ex ſubſtantiali quadāforma ſpecies: ſed ex accidentibus venit. alia eſt eniꝫſubſtantialis forme ſpecies: que humanitas nuncupatur: eaqꝫ non eſt quaſi ſuppoſita aīali: ſed tanqͣꝫ ipſaqualitas ſubſtantiaꝫ monſtrans: hec enim ab hacdiuerſa eſt: que vniuſcuiuſqꝫ corpori accidentaliterſita eſt: ab ea que genus deducit in partes. poſtremum v̓o plura ſunt: que cum eadem ſint: diuerſis tn̄modis ad aliud atqꝫ aliud relata intelligūtur: vt hācipſam humanitatem in eo ipſa eſt ſi perſpexerisſpēs eſt ea que ſubſtantialem determinat qualitatemſi ſub animali eam intelligendo locaueris deducit animalis in ſe participationeꝫ: ſeparaturqꝫ a ceteris animalibus. ac ſit ſpecies generis: ſi vniuſcuiuſqꝫ proprietatem conſideres: ideſt quam viridis vultus: quāfirmuſ inceſſus: ceteraqꝫ quibus indiuidua conformātur. quodammodo depinguntur: hec eſt accidensſpecies: ſcd̓m quam dicimus quēlibet imꝑio aptūpropter forme eximiam dignitateꝫ. huic aliam adiungit ſpecieī ſignificationem: ideſt eam quam ſupponimus generi. Nos v̓o triplicem ſpeciei ſignificationēeſſe ſubijcimus: vnam quidem ſubſtantie qualitatemaliam cuiuſlibet propriaꝫ formam indiuidui: tertiamde qua nunc loquitur que ſub genere collocatur. Credendum v̓o eſt propter obſcuritatem eius quam nosadiecimus