Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
18r
Einzelbild herunterladen
 

Secunda editio in porphi.

Senſus v̓o facilis expeditus eſt. ſi tn̄ vna ambiguitas ſoluatur. .n. prius multitudinis ſignificationeꝫretulerit ad generis nomen: poſt autem ad procreationis initiue: nunc contrario illā poſterius a ſedinumeratā ſignificationem dicere videt̉ priorē: ēprocreationis: illaꝫ v̓o poſteriorē: que ē multitudinisqd̓ contrariū videri pōt: ſi quis ad ordinem ſuperiusdigeſte diſputationis aſpexerit. ſꝫ hic non de ſe loquitur: ſed de humani cōſuetudine ſermonis: in quo priꝰeam ſignificationeꝫ generis fuiſſe dicit: que a ꝓcreāte ſit ducta. Accedente v̓o etate loquendi vſu nomengeneris ēt ad multitudinē habētem ſe quodāmō adalique̓ fuiſſe tranſlatū. hoc v̓o iccirco dixit: qm̄ ſuꝑiªdixerat. hec .n. vr̄ ꝓmptiſſima ſignificatio ut ab hacideſt ſecunda quam promptiſſimam ſignificationemdixit illa quoqꝫ noncupata videret̉: que eſt multitudinis. prius enim genus inter homines appellatū ē. qd̓quis a generante deduceret. poſt autē factū eſt vtloquendi vſū ēt multitudinis ad aliquā quodammoſe habētis genus diceretur ꝑꝑ diuiſionē .ſ. gētiū: vteſſet inter eas nominis ſocietatiſqꝫ diſcretio igit̉ hisexpletis venit ad tertiū genus qd̓ inter ph̓os tractat̉cuiuſqꝫ ad dialecticam facultateꝫ multus vſus eſt. horum quippe generum hiſtoria magis vel poeſis tractat exordium. Tertium v̓o genus apud ph̓os conſideratur: de quo hoc modo loquitur. Aliter aūt rurſus dr̄ genus: cui ſupponitur ſpēsad horum fortaſſe ſimilitudinē dictum. Etenī prīcipium quoddā eſt hmōi genus earum ſub ipſoſunt ſpecierum. vedetur autem multitudineꝫtinere oīum que ſub eo ſunt ſpecierum. Duplicem ſignificationem gn̓is ſupra propoſuit: nūctertiam monſtrare contendit. Hāc aūt ad ſuꝑiorū ſimilitudinē dictā abitratur: Superiꝰ due dicte ſignificationes ſūt: vna ꝗdē: generis nomē qͣdā prīcipij antiꝗtate ad ſe iunctā multitudinē contineret.Alia v̓o: cum genus ab vnoquoqꝫ procreante duceretur: qd̓ eoꝝ que ꝓcreant̉ principiū eſt. igit̉ ſint ſuperius due generis ſignificatiōes propoſite. Tertiuꝫnūc addit de quo inter ph̓os ſermo eſt: illud .ſ. cui ſuꝑponit̉ ſpēs. qd̓ iccirco genus vocatū ſub opinionisſue credit ambiguo qm̄ hꝫ aliquam ſimilitudinē ſuperiorū. nam ſicut illud genus qd̓ ad multitudinē dicit̉:vno ſolo nomine multitudinē claudit: ita quoqꝫ genꝰplurimas ſpēs coercet cōtinet. Itē vt genꝰ illud qd̓ſcd̓m procreationē dr̄: principiū quoddā eſt eoꝝ abipſo procreātur: ita genꝰ ſpēbus ſuis eſt principiū. ergo qm̄ vtriſqꝫ eſt ſimile: iccirco nomē quoqꝫ gn̓īs īhac ſignificatiōe a ſuꝑioribꝰ mutuatū veriſimile ē Tripliciter igitur cum genus dicatur. de tertioapud philoſophos ſermo eſt: quod etiam deſcribentes aſſignauerunt dicentes. genus eſſe quodde pluribus differentibus ſpecie in eo quod ꝗdſit predicatur. vt animal. Iure tertium genus philoſophi ad diſputationemſumūt hoc eniꝫ ſolū eſt: qd̓ ſubſtantiā monſtrat. Cetera v̓o aut vnū quidē oſtendunt: aut quēadmodū aceteris hoībꝰ in vna qͣſi forma populi diuidat̉ on̄dit. illud qd̓ multitudinē cōtinet genꝰ: illius multitudinis quā cōtīet: ſub̓aꝫ demōſtrat. ſed tm̄ vno noīecollectionem facit ppl̓i: vt ab alterius generis ppl̓oſegregetur Item illud qd̓ ſcd̓m procreationē dictumeſt: non rei procreate ſub̓am monſtrat: ſꝫ tm̄ quod eiꝰ

fuerit ꝓcreationis initium. At v̓o genus id cui ſupponitur ſpēs ad differentiam accōmodatum ſpecicī ſubſtantiam informat. inter ph̓ios hec maxima eſtſtio ꝗd vnūqd̓qꝫ ſit. tunc .n. vnūqd̓qꝫ ſcire videmur:qn̄ ꝗd ſit: agnoſcimus. Iccirco reiectis ceteris de hocgenere qͣꝫ maxime apud ph̓os ſermo eſt: qd̓ etiam deſcribentes aſſignauerūt ea deſcriptōe: quā ſubter innexuit Diligēter v̓o ait deſcribētes. d̓finiētes. definitio .n. ſit ex genere genus aūt aliud: qͣliter fit diffinitio: genus habere non poterit: idqꝫ obſcuriª eſt: qͣꝫut primo aditu dictum pateat. fieri aūt pōt: vt res.alij genus ſit: alij generi ſupponat̉ ſed cum ſupponit̉non quaſi genus: ſed tanqͣꝫ ſpēs ſub alio collocatur.vnde non in eo genus eſt: ſupponi alicui pōt: ſedſupponitur illico ſpēs ſit: cum ita ſint: on̄ditur genꝰipſum in eo qd̓ eſt genus: genus habere non poſſe. ſiigitur voluiſſet genus diffinitiōe cōcludere nullopotuiſſet. Genus enim aliud qd̓ ei poſſet preponihabet: atqꝫ iccirco deſcriptionem ait eſſe factam nondiffinitionem. deſcriptio v̓o eſt (ut in priori volumīedictum eſt) ex proprietatibus informatio qͣdā rei:tanqͣꝫ coloribꝰ quibuſdā depictio. Cum enī in vnumplura conuenerit: ita vt oīa ſimul rei cui applicanturequentur: niſi ex genere vel differentijs hec collectiofiat. deſcriptio nūcupat̉. Eſt igit̉ diſcriptio hec gn̄is:genꝰ ē qd̓ de pluribꝰ differētibꝰ ſpē ī eo qd̓ quid ſitp̄dicatur. Tria hec reꝗrūtur in genere: vt depluribꝰp̄dicetur vt de ſpē differētibꝰ: vt in eo ꝗd ſit. Dere qm̄ ipſe poſterius latius diſputat: nos breuiter huius rei intelligentiam ſignificemus hoc. Sit eniꝫnobis in forma generis aīal: id de aliꝗbꝰ ſine dubiop̄dicat̉ hoīe .ſ. equo: boue ceteris: ſed hec plura ſūtaīal igit̉ de pluribꝰ p̄dicat̉ v̓o: equus: atqꝫ bos talia ſunt: vt de ſe diſcrepēt: nec qͣlibet mediocri re: ſedtota ſpecie .i. tota forma ſue ſub̓e: de quibꝰ dr̄ aīal..n. equus: bos aīalia nūcupant̉. p̄dicatur ergo animal de pluribꝰ ſpē differentibus: ſed quonā modo fithec p̄dicatio. .n. ꝗcꝗd interrogaueris mox aīal rn̄detur .n. ſi quātꝰ ſit interrogaueris: animal rn̄debitur. hoc .n. ad quantitatem pertinet non ad ſubſtantiā. Itē ſi qualis eſt interroges: ne huic ꝗdeꝫreſponſio cōuenit aīalis: ceteriſqꝫ omnibus interrogationibus hanc animalis reſponſionem ineptā atqꝫinutilem ſemper eſſe reperies: niſi ei tm̄ apta eſt: queꝗd interroget. interrogantibus eniꝫ nobis quid ſithomo: quid ſit equꝰ: quid bos: enimal rn̄debit̉. ita nomen animalis ad interrogationem quid ſit de homīeequo atqꝫ boue ac de ceteris p̄dicabit̉. vn̄ ſit vt anīalpredicetur de pluribus differentibꝰ ſpecie in eo ꝗdſit. Et qm̄ generis hec diffinitio eſt: aīal hoīs eꝗ houis genus eſſe neceſſe ē. omne autem genus aliud eſtquod in ſemetipſo: atqꝫ in re intelligitur: aliud qd̓ adalterius predicationē reſertur. ſua .n. proprietas ipſuꝫeſſe conſtituit. ad alterū relatio genus facit vt ipſumanimal. ſi eius ſubſtantiam q̄ras: dicam ſubſtantiameſſe animatam atqꝫ ſenſibilem: hec igit̉ diffinitiodemonſtrat ſe ſicuti eſt: tanqͣꝫ reſerat̉ ad aliudat v̓o dicimus aīal genus: (vt arbitrior) tūcde re ipſa hoc nomen dicimus: ſed de ea relationepōt animal ad ceterorum que ſibi ſubiecta ſunt: predicationem referri. Itaqꝫ caracter quidam eſt ac forma generis in eo referri predicatione ad eas respoteſt: que cum ſint plures ſpecie differentes: inearum tm̄ ſubſtantia predicatur huius autem diffinitionis rationem per exempla ſubiecit dicens.