Druckschrift 
1 (1499) Opera philosophica minora et theologica
Entstehung
Seite
16v
Einzelbild herunterladen
 

Secunda editio In porphi-

tiam atqꝫ detineat exolui poſtulans: vtrum circa corpora ipſa ſubſiſtant an ēt p̄ter corpora ſubſiſtētia corporalia eſſe videantur. Due quippe incorporeorū forme ſunt: vt alia preter corpora eſſe poſſint: ſeparata a corporibus in ſua incorporalitate perdurent: vtdeus mens anima. Alia vero ſint incorporea tn̄ter corpora eſſe poſſunt: vt linea: vel ſuperficies:vel numerꝰ: vel ſingule qualitates: quas tam ſi īcorporeas eſſe pronuntiamus: tribus ſpatijs minimediſtendantur: tamen ita in corporibus ſūt: vt ab hisdiuelli nequeant: aut ſeparari: aut ſi a corporibus ſeparata ſint: nullo modo permaneant. Quas licet queſtiones arduum ſit ipſo Porphyrio renuente diſſoluere. Tamen agrediar: vt nec anxium lectoris animum relinquam: nec ipſe in his que preter munerisſuſcepti ſeriem ſunt: tempus operamqꝫ conſumam.Primum quidem pauca ſub queſtionis ambiguitate proponam. Poſt vero eundem dubitationis nodum exoluere atqꝫ explicare tēptabo. Genera ſpecies aut ſunt ſubſiſtūt: aut intellectu ſola cogitatione formantur. Sed genera ſpecies eſſe non poſſunt: Hoc autem ex his intelligitur. Omne enī quodcōmune eſt vno tempore pluribus: id in ſe vnum eſſenon poterit. Multorum eniꝫ eſt quod cōmune eſt: preſertim cum vna atqꝫ eadem res in multis vno tēporetota ſit. quātecunqꝫ enim ſunt ſpecies: in omnibꝰ genus vnū eſt de eo ſingule ſpecies qͣſi partes aliquas carpant ſed ſingule vno tempore totum genushabeant. quo ſit vt totum genus in pluribus ſingul̓vno tempore poſitum vnum eſſe non poſſit. neqꝫ .n.fieri poteſt vt cum in pluribus totū vno ſit temporein ſemetipſo ſit vnum numero. Quod ſi ita eſt: vnuꝫquiddam genꝰ eſſe non poterit: quo ſit vt omnino nihil ſit. Omne enim quod eſt iccirco eſt quia vnum eſt de ſpecie idem conuenit dici. Quod ſi eſt. quidē genus ac ſpecies ſed multiplex. neqꝫ vnū numero: nonerit vltimum genus: ſed habebit aliud ſuperpoſitumgenus: quod illam multiplicitateꝫ vnius ſui nominisvocabulo concludat: vt enim plura aīalia qm̄ hn̄t qd̓. ſimile: eadem tamen non ſunt. Iccirco eorum genera perquirunt: ita quoqꝫ quoniā genꝰ quod in pluribus eſt: atqꝫ ideo multiplex: habet ſui ſimilitudineꝫquod genus eſt: non eſt vero vnū: quoniā in pluribꝰeſt: eius quoqꝫ generis genª aliud querendū eſt: cūqꝫfuerit inuentum: eadem ratione que ſuperiꝰ dicta eſtrurſus genus tertium veſtigat̉. itaqꝫ in infinitum ratio procedat: neceſſe eſt: cum nullus diſcipline terminus occurrat. Quod ſi vnum quoddam numero genus eſt commune multorum eſſe non poterit. vna .n.res ſi cōis eſt: aut partibus cōis eſt: non iaꝫ totamunis ſed partes eiꝰ proprie ſingulorum ſunt: aut invſu habentium etiaꝫ per tēpora tranſit vt ſit cōe: vtputeus fons: vt ſeruus cōis vel equus: aut vnopore oībus cōmune ſit: non tamen vt eorum quibuscōe eſt: ſubſtantiaꝫ conſtituat: vt eſt theatrū: vel ſpectaculum aliquid quod ſpectantibus omnibus cōe ē:Genus vero ſecundū nullum hoꝝ modoꝝ cōe ſpēbus poteſt: nam ita cōe eſſe debet: vt vnū totumſingulis vno tempore ſit: eorum quorum cōe eſtconſtituere valeat conformare ſubſtantiā. Quocirca ſi neqꝫ vnū eſt: qm̄ cōe eſt: neqꝫ multiplex qm̄ eiꝰquoqꝫ multitudinis genus aliud inquirendum eſt: videbitur genus omnino non eſſe: idemqꝫ de ceteris intelligendum eſt. Quod ſi tantum intellectibus genera ſpecies ceteraqꝫ capiuntur omnis intellectus

aut ex re fiat ſubiecta: vt ſeſe res habet: aut vt res ſeſe habet (nam ex nullo ſubiecto fieri ītellectuspōt) Si generis ſpeciei ceteroꝝqꝫ intellectus ex reſubiecta veniat: ita vt ſeſe res ipſa hꝫ que intelligit̉ non tantū in intellectu poſita ſunt: ſed in reꝝ etiāveritate cōſiſtunt. Et rurſus querendū eſt que ſit eoruꝫ natura quod ſuperior queſtio veſtigabat. ſi exre quidem generis ceterorūqꝫ ſumitur intellectus:neqꝫ ita vt ſe ſe res hꝫ que intellectui ſubiecta eſt: vanum: neceſſe eſt eſſe intellectum: qui ex re quidem ſumitur: non ita vt ſe ſe res habet. idem eſt enim falſuꝫquod aliter atqꝫ res eſt ītelligitur. Si igitur quoniāgenus ſpecies nec ſunt nec cum intelliguntur verꝰeſt eorum intellectus. non eſt ambiguū: quin oīs hecſit deponenda de his ꝗnqꝫ propoſitis diſputandi cura qn̄quidem neqꝫ de ea re. que ſit: neqꝫ de ea deverum aliquid intelligi proferriue poſſit inquiritur.hec quidem eſt ad preſens de propoſitis queſtio: quānos Alexandro conſentiente hac ratiocinatione ſoluemus. Non enim neceſſe eſſe dicimus omnem intellectum qui ex ſubiecto quidem ſit: non tamen vt ſeſeipſum ſubiectum habet: falſum vacuum videri. Inhis enim ſolis falſa opinio ac non potius intelligētiaeſt: que per coniunctiōeꝫ fiunt. Si enim quis cōpōatatqꝫ cōiungat intellectu id quod natura iungi non patiatur: illud falſū eſſe nullus ignorat: vt ſi quis equuꝫatqꝫ hominem iungat imaginatione: atqꝫ effiget centaurum. Quod ſi hoc per diuiſionem abſtractionēfiat: non ita res ſe ſe habet: vt intellectus eſt. Intellectus tamen ille falſus eſt minime. ſunt enī pluraque in alijs ſuum eſſe hn̄t. ex quibus aut omnino ſeperari non poſſunt: aut ſi ſeperata fuerīt: nulla ratione ſubſiſtunt. Atqꝫ vt hoc in nobis in peruulgato exēplo manifeſtū ſit: linea in corpore eſt aliquid: id qd̓eſt corpori debet: hoc eſt eſſe ſuuꝫ per corpus retinetquod docet̉ ita. ſi .n. ſeparata a corpore ſit non ſubſiſtit. quis .n. vnqͣꝫ ſenſu vllo ſeparatam lineam a corpore cepit. Sed animus cum confuſas res permixtaſqꝫin ſe a ſenſibus cepit: in propria vi cogitatione diſtīguit. Omnes res huiuſmodi incorporee ī corpore ſuūeſſe habentes ſenſus ipſis nobis corporibuſ traditat vero aīus: cui poteſtas eſt diſiuncta componerevel cōpoſita coniuncta diſſoluere: ea que a ſenſibcōfuſa corporibus cōiuncta tradūtur: ita diſtīguitvt incorporeā naturam per ſe ac ſine corporibus ībus eſt concreata: ſpeculetur videat. Diuerſe enīproprietates ſunt incorporeorū corporibus permixtorum: etiam ſi ſeperentur a corpore. Genera ergoſpecies ceteraqꝫ vel ī ī corporeis rebꝰ: vel in his queſunt corporea: reperiuntur: ſi ea in rebus incorporeis inuenit animus: hꝫ illico incorporeū generis ītellectū: Si v̓o corꝑaliū reꝝ genera ſpecieſqꝫ ꝓſpexeritaufert (vt ſolet) a corporibus incorporeoꝝ naturam: ſolā ſpurāqꝫ vt in ſeipſa forma eſt contuet̉. Ita hec accipit animꝰ ꝑmixta corporibus incorporalia: eadiuidens ſpeculat̉ atqꝫ cōſiderat. Nemo ergo dicatfalſam nos cognitare lineā: qm̄ ita mēte capimꝰſi preter corpora ſit: cum preter corpora eſſe non poſſit. Non enim omnis qui ex ſubiectis rebus capit̉ intellectꝰ: aliter qͣꝫ ſeſe ipſe res habent: falſus eſſe putādus eſt: ſed (vt ſuperius dictum eſt) ille quideꝫ hocin compoſitione facit falſus eſt: vt cum homineꝫ atqꝫequum iungens putat eſſe centaurum: Qui vero id īdiuiſionibꝰ abſtractionibus atqꝫ aſſumptionibꝰ abhis rebꝰ: in quibus ſunt efficit: non ſolummō falſusnon eſt