tantū vt delphini. alia cortice vt teſtudines. aliaſilicum duricia vt conche et oſtree. alia cruſtis vtlocuſte. alia cruſtis et ſpinis vt echini. alia ſquamis vt piſcis. alia aſꝑa cute vt ſquatina qua lignapoliūt̉ & ebora. alia molli ut murēa. alia nulla vtpolipes. Piſciū ſpecies ait pliniꝰ eſſe. lxxiii. p̄tercruſtis int̓exta que ſūt. xxx. Piſciū ſanguine carentiū tria ſunt genera in pͥmis q̄ appellant̉ mollia. deinde cruſtis tenuibꝰ cōtexta. poſtremo teſtis durisꝯcluſa mollia ſt̄ lolligo. ſepia. polippi. & cet̓i. huiōiHis caput inter pedes & ventrē. pediculi octoniex quibꝰ ſepie & lolligini duo longiſſimi & aſperiſūt. quibꝰ ad ora cibos admouēt. & in fluctibꝰ ſevelut anchoris ſtabiliūt. Nomīa piſciū īſtituta ſūtaut ex ſimilitudīe terreſtriū aīmaliū vt rane. vitulileones. aut ex moribꝰ terreſtriū vt lupi & canes.aut a colore vt vmbre & aurate. aut a figura vt orbis quia rotūdus. aut a ſexu vt muſculꝰ eo ꝙ balene ſit maſculꝰ. Ꝙ aūt in aquis cōplura ſint. maiora etiā terreſtribus aīmalia. cauſa euidēs eſt luxuria humoris. alias ſors alitū quibꝰ vita pendentibus. in mari aūt tam late ſupͥmo molliqꝫ ac fertilipluraqꝫ etiā monſtrifica reꝑiunt̉. ꝑplexis & in ſemetip̄is aliter atqꝫ aliter nūc flatu nūc fluctu conuolutis ſeminibꝰ vt vera fiat vulgi opinio. quidqͥdnaſcatur in ꝑte nature vlla & in mari eſſe.XXVIII De primo opere ſexte diei. id eſtanimantibus terre.Rnatis igit̉ cunctis ſuꝑioribus mūdi ꝑtibus i. celo & aere & aqua. tandem ſextadie ornauit deꝰ infimā ꝑtem .i. terrā. produxit em̄ ē terra tria genera aīmaliū .ſ. iumēta. reptilia. beſtias. Sciens em̄ deus hoīem ꝑ peccatū caſurū. ī penā laboris dedit ei iumēta. q. iuuam̄ta adopus vel eſum. Reptilia vero & beſtie ſūt ei in exercitiū. In corꝑe aīmalis ſūt tres modi cōpoſitōis.Prima ſcꝫ mixtio elemētoꝝ in mēbris cōſimilibꝰ.Secūda mixtō cōſimiliū in officialibꝰ. Tercia organoꝝ ex diſſimilibꝰ. ſicut manus cōponit̉ ex neruis& oſſibꝰ. & huiōi. Senſus quidē prior eſt in om̄ibus mēbris cōſimilibꝰ. oꝑatōes aūt ſunt in mēbrisorganicis ſcꝫ ꝑ virtutē ſenſus & motꝰ & appetitꝰaīmaliū. Vnūquodqꝫ aūc aīmal habet corꝑis īſtrumenta virtuti aīme cōpetentia. nā leo cū ſit animiaudacis & iracūdie. corpꝰ habet forte & graue. inpedibus vngues & acutiſſimos in ore dentes. Lepus aūt cum ſit timidiſſimꝰ habet mēbra leuitatenimia fuge aptiſſima. Homī fecit natura manꝰ vtin eis oꝑaretur in quibꝰ digiti multi ſunt & diuiſi.vt ꝑ eos magna & mīina poſſint retineri. Epar fecit rubeū ꝓut cōpetebat creādo ſanguini. Mamillas & teſticulos ad creandū lac et ſꝑina fecit albosHoc mō fecit om̄ia mēbra ꝓpriis actōnibus cōuenientia. Actōnes aūt ſunt tres .ſ. aīmalis. ſpūalisnatur alis. quibꝰ ſimilia ſūt inſtrumēta corꝑis. in qͥbuſdā aīmalibꝰ creata ſūt cornuā ꝓpter vigorē &iuuamētum. Quedam aūt debilia habent cornuanec ad vigorē nec ad pugnā cōueniētia. Quedā vero oīno nō habent. quia naturā dedit eis aliū modū vigoris et iuuamēti. vt velocitatē equis. magnitudine corꝑis elephantis et camelis. culmos ꝓminētes porcis. Quibuſdā poſuit vigorē in ſoleis / etideo eoꝝ capita priuauit cornibꝰ. niſi forte hēantvnū cornuſicut aſinꝰ indicus. multitudo vero inmificatōnis cornuū inceruis nocumēto ſuo propiquior eſt ꝙͣ iuuamēto. ideo datū eſt eis aliud iuuamentū .ſ. velocitas curſus. Vacca quoqꝫ ſilueſtrishabet cornua declinantia ad inuicē. et ob hoc ei dedit naturā aliud iuuamentū. ſ eiectōnem ſtercorislonge. vt ab ip̄o detineat̉ venator. Elephas aūt habet naſum longū et fortē quo vtit̉ loco manꝰ in accipiendo potū et cibū. et in om̄ibus quibꝰ indigetetiā ineradicando arbores. Aīmal quoqꝫ multoshabens digitos in pedibꝰ vtit̉ anterioribꝰ ſicut homo manibꝰ. quia pugnat cū eis et eiicit a ſe nocum̄tum. Aīmal vero ſoleas habens facit hoc cū poſterioribꝰ quoniā anteriores nō ſunt ad hoc cōuenientes. In his aūt a ſe inuicē aīmalia differūt / differūtet ingenio. voce cibo. ſomno. copula. et generatōeamicicia. et diſſenſione. locoꝝ origine vel hītatōeXXIX ¶ De reptilibus.Eptiliū autē tria ſunt genera trahentia.vt vermes qui ore ſe trahūt. Serpētia vtcolubri qui vi coſtaꝝ ſe rapiūt. Repētiapedibus. vt lacerte. hocrate. Vermiū genera ml̓taſunt. Sunt em̄ vernies. aut terre. aut aque. aut aeris. aut carniū. aut frondiū aut lignoꝝ. aut veſtim̄toꝝ. Serpētiū tot venena quot genera tot ꝑniciesquot ſpecies. tot dolores quot colores habent̉. omnes aūt ſerpentes natura ſua frigide ſūt. nec percutiūt niſi quādo caleſcūt. Nam quādo frigide ſuntnullū tangūt. vnde et venena earū plus die nocentꝙͣ nocte. torpent em̄ noctiſ algore. et merito quiafrigide ſunt nocturno rore. Serpentiū quidā morſu venenū inferūt. quidā punctōne aut ſola expuitōe. aut etiā quadā occulta virtute ſine ſpū vel voce et aſpectu. ſicut in quibuſdā alijs aīmalibus etfaſcinātibus homībus accidit. quedā aūt ex naturavenenoſa ſunt. quedā ex trāſlatōne. Et q̄daꝫ quidēp̄cipiciū inferūt. quedā paſſionē. quedā ꝑiculum.Sciendū quoqꝫ quoniā et loca et temꝑa et eſce differentē faciūt morſuū varietatē. hieme nāqꝫ cumfoueas intrant. aut cōtinuo poſt foueā. infirmāturmorſus et fere īnocui ſūt. In montanis aūt et aſperis locis velut aridis et calidioribꝰ om̄es mordacōres ſunt. quia ibi fortōres. in altera vero ꝑte humidi ſunt et diſſoluti. ꝑ hoc etiā circa coitū plurimūſeui. Sꝫ a quacūqꝫ eſca poteſt augmentare quis eorū impetū et fortitudinē. Nō om̄ibus aūt ani malibus reptilia nociua ſunt. nam et ſues et cerui ſerpetes comedūt. et alij ab alijs īnocue̓ deuorant̉. Mtaqꝫ alia īuenire ē quibuſdā nociua. quibuſdā ſalutaria. Quedaꝫ aūt reptilia nō ſolum mordendo. ſꝫetiā flatu ꝑ media arma et ligna aūt lapides nocendo interimūt. talis ē mordentiū virtus. vt ſi radicem arboris momorderīt om̄is arbor folia ꝓiciat.Oīm aūt mīmorū aīalium que vel ex cadaueribusvel ex humoribus naſci ſolent. vi. genera ſunt. quedam exalatōnibus eſſe habent. vt bibiones ex vino. papiliones ex aqua. Quedam ex corruptōe humorum vt vermes. in ciſternis. Quedā ex cadaueribus. vt apes ex iumētis. ſcarabei et crabrones exequis. Quedaꝫ ex corruptōe lignoꝝ. vt teredinesQuedam ex corruptōne herbarum. vt tince ex oleribus. Quedam ex corruptōne fructuum. vt gurgulliones ex fabis. De his ergo dicitur. quia queſine corruptōne naſcuntur. vt illa que exalatōibꝰin illa prima animalium conditōne facta ſunt. queautem ex corruptōibus. poſt peccatū ex rebus corruptis orta ſunt. et om̄ia quideꝫ aīmalia mitia tūcet īnoxia creata ſunt. Sꝫ poſt peccatū quedā homīnociua facta ſunt. ſcꝫ ꝓpter eius punitōnem. correctionem et inſtructōem.XXX ¶ Decreatione hominis et requie ſabbati.
Einzelbild herunterladen
verfügbare Breiten