in dei verbo cōſpiciūt. quibus ſcꝫ cauſis quedā ꝓbantur. quedā reꝓbant̉. cuncta ordinant̉. Illic ergo in eternis ſapiētie dei legibus mutatōes tempūpuident. eiuſqꝫ volūtatem ſpūs eiꝰ ꝑticipatōne cōgnoſcūt. & futura niſi deo r̓uelāte nō nouerūt. Ꝙaūt ait gregꝰ. quid ē qd̓ ibi neſciāt vbi ſciētē om̄iaſciūt. accipiendū eſt de his que cognitōe ſui cognitorē ſuū beatū faciūt Gaudiū vero qd̓ de ꝯuerſionepeccatoris habēt nō eſt gaudiū niſi ꝑ accidēs .ſ. qͥaꝑ bonitatē que eis in p̄miū data ē. de bono homīsgaudent. & licet incipiāt aliquādo gaudiū illud nōhabere .ſ. quādo īcipit homo peccare. nō tn̄ dicūt̉aliquid de hoc amittere. quia eadē diſcretō̓ne quāpͥus gaudebāt. mō nō gaudent. nec de illiꝰ ſubuerſione dolent. & forte loco illiꝰ gaudii equipollēsvel maius habēt .ſ. de gratulatōe diuīe iuſticie duꝫagnoſcūt qua cauſa ꝑmittat illū cadere. XV¶ De locutōnibus eorum ſpiritualibus.Ageloꝝ aūt locutō ſpūalis quā ſibi inuicē oſtendunt affectꝰ ſuos. & intellectꝰ.de his rebꝰ quarū cognitō nō erat in eisa principio duplexē. Vna ſecūdū naturā ſuā in qͣcōicant boni & mali angeli. ſcꝫ cogitatō directa ꝑvolūtatem oſtēdendi alteri ip̄m cogitatū vel intentū. nō em̄ in angelo loqui ē cogitare tm̄ vel intelligere. ſed cogitatū vel intentū aliquāa luminoſitateirradiāte alij volūtarie expmere. & ꝙ vni expͥmit̉nō ſemꝑ ab alijs intelligit̉. niſi ille velit qͥ loquit̉.Alia vero ꝑ gratiā .ſ. ſecūdū virtutē ſpecl̓i ſiue motoris ſup̄mi. in qua cōicant angeli boni tm̄ & aīmeſanctoꝝ. Vnicuiqꝫ em̄ īnoteſcit intellectꝰ vel voluntas alteriꝰ ſcd̓m ſpeculi rep̄ſentatōem. & ip̄iusmotoris ſup̄mi volūtatem qui oſtēdit cui vult quātum vult. Nō cm̄ om̄es angeli om̄ia vidēt in ſpeculo. ſed hec plena reuelatō reſeruat̉ plenitudini glorie. qua cōſumabit̉ eoꝝ premiū in futuro. Ad aīaꝫquoqꝫ loquit̉ angelus. bona ſuadendo ſine mediocorꝑali cooꝑante vel impediēte quadā virtute occulta. intentōem ſuā ei ī̄primēdo. ſic magnes attrahit ferrū etiā ſi īterponat̉ argentū. & etiā imagīesimprimēdo īcitantes ad bonū. ſicut dyabolus admalū. Eſt aūt tercia locutō qua vtunt̉ angeli dominū laudādo ſcꝫ ſcd̓m intellectū. & ſcd̓ꝫ affectū.qui a intellectꝰ comp̄hēdit ſcd̓m modū ſuū. & mirat̉ bonitatē dei. & affectꝰ cōſentit. & adheret &cōformat ſe ei. vnde in his laudare deū. ē bonitatēdei cognitā proteſtari. & cognitō quidē ꝑtinet adintellectu. proteſtatō vero ad affectū. XVIDe materia īformi huius mundi ſenſibilis.Len greci primā rerū materiā dicūt nullo modo formatā. ſꝫ oīm corꝑaliū formarū capacē quā viſibilia hec elementa formata ſunt. q̄ ſibi quādā cōcordia & cōmuniōe cōueniūt. nam ſic inter ſe naturali ratōne iūcta dicunt̉vt ignis quidē in aerē deſinat. aer in aquā denſet̉.aquā interrā craſſeſcat. rurſuſqꝫ terra diluatur inaquā. aquā rareſcat rurſus in aerē. aer extenuet̉ inignē. qua ꝓpter om̄ia elemēta om̄ibꝰ inſūt. ſed vnūquodqꝫ eoꝝ ex eo qd̓ ampliꝰ habet accepit vocabulū. hec ſingula ꝓpriis qualitatibꝰ quaſi qͥbuſdā brachiis ſe inuicē tenēt. & diſcordē ſui naturā cōcordifedere viciſſim cōmiſcent. Nam terra frigida & arida frigide aque cōnectit̉. aqͣ frigida & humidā aeri humido aſtringit̉. aer humidꝰ & calidus calidoigni aſſociat̉. ignis calidꝰ & aridus aridē terre cōpulat̉. Ex his terra vtpote grauiſſima imū. Ignisvtpote calidiſſimꝰ ſup̄uiū locū obtīet. alia duo mediū quaſi ſoliditatis vinculū quoddā quoꝝ aqua gͣuior proximū terre. aer leuior igni proximū locumpoſſidet. Deputant̉ vero terre gradiētia. aque natantia. aeri volantia. igni radiātia. Augꝰ. ſuꝑ gen̄.probat ordinē naturalē elemētoꝝ ad oculū in hūcmodū. Primo ꝙ aqua ſit ſuꝑior terra. patꝫ ex hocꝙ terra nō poteſt ſtare ſuꝑ aquā. nā ſi ſuꝑ eā iaciatur. ea ꝑrupta demergit̉. & ꝑgens ad terrā ibi qͣſiin loco ꝓprio cōquieſcit. aere vero ſuꝑiorē eſſe aqhinc pꝫ quia nullū vas ab ore imp̄ſſū aqͥs r̓pleri valet. Videt̉ em̄ vas eſſe vacuū ſed aere plenū eē probat̉. cum orc imo in aqua deprimit̉/ nā quia ſuꝑiusnō inuenit locū exeundi. nec inferiꝰ irruptis aquisſubter eas eū ire natura ꝑmittit. plenitudīe ſua repellit eas. nec in vas intrare ſinit. Cum autē in vasita collocat̉ vt nō habeat os deoriū. ſed in latus īclinatū. tunc intrat aqua inferiꝰ. aere exeūte ſuꝑiꝰHinc etiā probat̉ nichil eſſe vacuū. Ignē quoqꝫ naturaliter aerē velle trāſcendere patet ex hoc. ꝙ ſiquis accenſam faculaꝫ capite deorſuꝫ teneat. nichilominꝰ flame crinis ad ſuꝑiora cōſcendit. ſed cōſtipatōne aeris circumfuſi & ſuꝑfuſi ſuꝑatus extīguitur. & in eius qualitatē cōmutatur. XVII¶ Epilogus de operibus ſex dierum.Fāqꝫ duo creauit deꝰ ante om̄eni diē .ſ.angelicaꝫ naturaꝫ & materiā mundi īformē. Munduꝫ autē iſtum viſibilē fecit deꝰde informi materia ꝑ. vi. dierum diſtinctōeꝫ q̄ ſcꝫdiſtinctō dupliciter accipit̉. vel ſecundū Augꝰ. inangelica cognitōe. vel ſecundū alios doctores intemꝑis ſucceſſione. Naꝫ ſecundū opinionē Augꝰ.om̄ia ſimul in forma & materia creata ſunt. et noīeceli et terre intelligit̉ īformitas ſpūalis et corꝑaliſcreature. cuiꝰ cōuerſionē ſiue formatōem a digniori moyſes incipit explicare cū dicit. Dixit deus fiatlux. et facta ē lux .i. ꝑ verbū ſuū vitā informē ſpiritualis creature. que priꝰ vocabat̉ tenebre vel abyſſus ad principiū ſuū reuocauit. vt exip̄o formā ſapientie capiēs fieret lux. In hac luce veritatis lucifer nō ſtetit. ſed ei ſubiici nolens ad tenebras ſuasrelapſus cecidit. ſicqꝫ deus lucē angelicā aꝓpbanset cōfirmās. a tenebris his loco et merito diuiſit.Hec aūt creata lux ſtatim in ip̄a cōuerſione et illumīatōne ſua cōtemplata ē in luce creante ratōnesoīm creaturaꝝ. quas ph̓us ydeas vocauit. nichilominus eriam in eodēm inſtanti res ip̄as creatas ingeneribꝰ ꝓpriis agnouit. ſed prima cognitō. quiaclarior et maior dicit̉ matutina. ſecūda quia mīorveſꝑa ſiue veſꝑtina. prima etiā recte p̄cedit ſecundā quia angeli nō ꝑ creaturas agnoſcūt creatorē.ſicut nos. ſed potiꝰ ecōuerſo. vtrāqꝫ em̄ p̄ceditracō rei cuiuſlibꝫ exiſtēs in v̓bo ab eterno. Vbicūqꝫergo de quolibet oꝑe dicit̉. dixit deus fiat. intelligitur ratō oꝑis in verbo. Cum aūt ſubdit̉ et factūeſt ita cognitō eiuſdē ratōnis facta in angelo. Cūvero addit̉/ et fecit deus. factura ip̄ius oꝑis ī genere ꝓprio Itaqꝫ prius in eterna ratōne cognoſcit angelus vniuerſa creaturā tanꝙͣ ī ſua vera luce et obhoc tanꝙͣ in mane. Deinde ip̄am in ꝓprio genere īquo naturaliter tenehraſcit et deficit lux eius. quiain nichilū tendit cum ex nichilo fit. et ob hoc tanꝙͣin veſpere. ſed cōtinue fit mane. quia nō remanet āgelus in eo quod creatū ē ei ꝑ delectatōem adheredo. ſꝫ ſtatī r̓fert illud ad laudem eiꝰ in quo id faciēdum eſſe cognouit. et ibidem ꝑcipit cognitōnemalterius rei faciende in qua veritate ſtans dies eſt.Nam ſi vel ſeip̄o vel alia creatura pluſꝙͣ illa luce