xplanatio ſancti Thome

Capitulum vndecimum.St autem fides ſperandarū ſubſtantia rerum argumentum nonapparentium.Supra apoſtolus multipliciter on̄dit excellentiā chriſtipreferens ip̄m angelis moyſi ⁊ aaron ⁊ monuit cōiungiip̄i xp̄o que cōiunctio qꝛ p̄cipue ⁊ inchoatiue ſit ꝑ fideꝫ.Ephe 3. Habitare xp̄m per fidem in cordibus vr̄is. Iōapl̓s ꝓcedit ad cōmendationem fidei. Et circa hoc facittria. Primo enim deſcribit fidem. Secundo ponit exēpla diuerſa de ip̄a ibi. In hoc enim. Tertio hortatur adea que ſunt fidei. 12. ca. ibi. Ideoqꝫ vos tantā ⁊c̓. Diffinitionē fidei ponit cōplete quidem ſed obſcure. Un̄ ſciēdūē ꝙ volens perfecte diffinire virtutē aliquam oportet ꝙtangat materiam eiꝰ ꝓpriā circa quam ē ⁊ finem eius qꝛhabitus cognoſcitur ꝑ actū ⁊ actus per obiectum. Et iōoportet tangere actū ⁊ ordinem ad obiectū ⁊ finē. Sicutvolens diffinire fortitudinem oportet tangere ꝓpriā eiꝰmateriā circa quā ē ſcꝫ timores ⁊ audatias ⁊ fineꝫ ſcꝫ bonum reipublice vt dicatur ꝙ fortitudo eſt virtus moderatiua illoꝝ propter bonū reipublice. Cum autem fidesvirtus theologica habeat ideꝫ pro obiecto ⁊ fine ſcꝫ deūPrimo ergo ponit ordinē ⁊ finem. Secundo materiamꝓpriam ibi. Argumencū nō apparentiū. ¶ Sciendū vero ē ꝙ actus fidei ē credere qui ē actus intellectus determinati ad vnum ex imperio voluntatis. Unde credere ēcum aſſenſu aliquid cogitare: vt dicit Augꝰ. in libro dep̄dedinatione ſanctorum. Et ideo obiectum fidei ⁊ finisvoluntatis oportet ſibi correſpondere. Ueritas aūt prīaē obiectum fidei: in qua quidem conſiſtit finis volūtatis:ſcꝫ beatitudo que differenter ē in via ⁊ in patria: quia invia veritas prima nō eſt habita: ⁊ per cōſequēs nec viſaquia in his q̄ ſunt ſupra aīam: ideꝫ ē videre ⁊ habere: vtdicit Augꝰ. 83. q. ſed tm̄ eſt ſperata. Ro. 8. Qd̓ em̄ nonvidemus ſperamꝰ. Qd̓ em̄ videt quis quid ſperat. Ergo veritas prima nō viſa ſed ſperata ē finis voluntatis īvia: ⁊ per conſequēs obiectū fidei quia idem ē ſibi pro fine ⁊ obiecto. Finis aſit vltimus ſimpliciter ip̄ius fidei īpatria quem intendimꝰ ex fide ē beatitudo que in apertaviſione dei conſiſtit. Io. 17. Hec ē vita eterna vt cognoſcant te ſolum verū deum ⁊c̄. Et. 20. Beati qui nō viderunt ⁊ crediderunt. Huiꝰ aūt ē ſpes fideliū. pͥme Pet̓. 1.Regenerauit nos in ſpem viuam. Finis ergo fidei ī viaē aſſecutio rei ſperate ſcꝫ beatitudinis eterne. Et iō dicitSperandaꝝ rerum. ¶ Sed queritur hic quare cū fidesſit prior ꝙͣ ſpēs diffinit̉ per ip̄am: qꝛ poſterius dꝫ diffiniri per prius ⁊ nō econuerſo. Reſpondeo dicendū ē ꝙ exiam dictis patet ſolutio: quia dictū ē ꝙ idem ē obiectuꝫ⁊ finis fidei. Cum ergo aſſecutio rei ſperate ſit finis eiusoportet ꝙ etiam ſit obiectum ip̄ius. Dicebatur autē ſupra ꝙ omnis habitus debet diffiniri per ordinem actusad obiectum. Ueꝝ aūt ⁊ bonū ⁊ ſi in ſe cōſiderata cōuertant̉ quantum ad ſuppoſita: tamē inqͣtū differunt rōnediuerſo ordine ſe habent ad inuicem qꝛ ⁊ verū ē qd̓dambonum: ⁊ bonū ē quoddā verū. Et ſimiliter intellectus ⁊voluntas que diſtīguūtur penes diſtinctionē veri ⁊ bonihabent inter ſe diuerſum ordinē. Inquantū em̄ intellectus apprehendit veritatem ⁊ quicquid in ip̄a continet̉ſic verū eſt quoddā bonū: ⁊ ſic eſt bonum ſub vero. Sedinquantū voluntas mouet ſic verum ē ſub bono. In ordine ergo cognoſcendi intellectus ē prior: ſed in ordinemouendi voluntas ē prior. Quia ergo intellectus mouetur ad actū fidei ex imperio voluntatis vt dictum ē inordine mouendi voluntas ē prior. Ideo nō diffinit̉ priꝰ

per poſterius. qꝛ vt dictū ē in diffinitiōe fidei oportet ponere ordinē actus ad obiectum qd̓ ideꝫ ē qd̓ finis. Finisautem ⁊ bonum idem ſunt: vt habetur. 2. PhyſicorumIn ordine autem ad bonum voluntas cuius ē ſpes ſicutſubiecti ē prior. ¶ Quare autem nō dicit: diligendarū.Rō ē qꝛ charitas ē p̄ſentiū ⁊ abſentiū. Quia ergo finisnō habitus ē obiectum fidei: ideo dicit Sperandaꝝ reꝝNec obſtat ꝙ res ſperanda ē obiectum ſpei. Quia oportet ꝙ fides ſicut ad finem ordinetur ad obiectū illarū virtutum quibꝰ ꝑficit̉ voluntas cum fides ꝑtineat ad intellectum ẜm ꝙ imperatur a voluntate. ¶ Sed cum fidesſit vna quia ab vnitate obiecti dicitur habitꝰ vnus quare non dicitur rei ſperande ſed rerum ſperandarum. Reſpondeo dicendum eſt ꝙ beatitudo que in ſe eſſentialit̓ē vna quia conſiſtit in dei viſione que in ſe eſt vna ē principium ⁊ radix ex qua multa bona deriuantur q̄ ſub ip̄acontinentur ſicut dotes corporis: ſocietas ſanctorum: etmulta alia. Vt ergo oſtendat oīa iſta pertinere ad fidemloquit̉ in plurali. ¶ Illud aūt quod dicitur ſubſtātia poteſt multipliciter exponi. Uno mō cauſaliter. ⁊ tunc habet duplicē ſenſum. Unū qd̓ ē ſubſtantia. id eſt faciensin nobis ſubſtare res ſperandas: qd̓ facit duobus modisUno modo quaſi merendo. Ex hoc em̄ ꝙ captiuat ⁊ ſubmittit intellectū ſuum his que ſunt fidei meret̉ ꝙ aliquādo ꝑueniat ad videndum hoc qd̓ ſperat. Uiſio enim eſtmerces fidei. Alio modo quaſi ꝑ ſuam ꝓprietatem preſentialiter facit ꝙ id qd̓ creditur futuruꝫ in re aliquo modo iam habeatur dūmodo credit in deum. Alio mō exponi poteſt ſubſtantia eſſentialiter quaſi fides ſit ſubſtātiaid eſt eſſentia rerum ſperandarum. Vnde in greco habetur ypoſtaſis rerum ſperandarū. Eſſeutia em̄ beatitudinis nihil aliud ē ꝙͣ viſio dei. Ioh. 17. Hec ē vita eternavt cognoſcant te ſolum verum deū ⁊cͣ. Unde primo detrinita. cap̄. 10. dicit Auguſtinꝰ. Hec contemplatio promittitur nobis actionuꝫ omniū finis ⁊c. Ip̄a ergo plenaviſio dei eſt eſſentia beatitudinis. Hoc autem videmusin ſcientijs liberalibus ꝙ ſi quis aliquā velit addiſcereoportet eum primo accipere principia ip̄ius que oportetcredere cum ſibi traduntur a magiſtro. Oportet em̄ credere eū qui diſcit: vt habetur pͥmo prioruꝫ. Et in illis pͥncipijs quodamodo cōtinet̉ tota ſcīa ſicut cōcluſiones inpͥncipijs ⁊ effectꝰ in cā. Qui ergo habet pͥncipia illiusſcīe habet ſubſtantiā eius puta geometrie. Et ſi geometria eſſet eſſentia beatitudinis qui haberet principia geometrie haberet quodām odo ſubſtantiam beatitudinis.Fides aūt noſtra eſt vt credamꝰ ꝙ beati videbunt ⁊ fruentur deo. Et ideo ſi volumus ad hoc peruenire oportetvt credamus pͥncipia iſtius cognitiōis. Et hec ſunt articuli fidei qui continent totam ſummam huius ſcientie:quia beatos nos faciet viſio dei trini ⁊ vnius. Et hic eſtvnus articulus. Unde hoc credimus ⁊ ideo dicit. Subſtantia rerum ſperandarum. pͥme Coꝝ. 13. Uidemꝰ nūcper ſpeculum ⁊ in enigmater tunc autem facie ad faciemQuaſi dicat. Tunc erimus beati quando videbimꝰ facie ad faciem illud qd̓ nunc videmus in ſpeculo ⁊ in enigmate. In his ergo verbis oſtēdit̉ ordo actus fidei ad finem. quia fides ordinatur ad res ſperādas quaſi quoddam inchoatiuum in quo totum quaſi eſſentialiter continetur ſicut concluſiones in principijs. ¶ Conſequentercum dicit. Argumentum non apparentium. tangit actufidei circa propriam eius materiam. Actus autem proprius fidei ⁊ ſi ſit in ordine ad voluntatem vt dictum eſttamen eſt in intellectu ſicut in ſubiecto quia oblectū eiuſeſt verum quod proprie pertinet ad intellectum. In actibus autem intellectus differentia eſt. Quidam enī ſunthabitus intellectus qui important oīmodaꝫ certitudinē