Druckschrift 
In epistolas Pauli
Entstehung
Seite
253r
Einzelbild herunterladen
 

in epiſtolam ad Hebreos V

Infra. 11º. Sancti per fidem vicerūt regna ⁊c.Lectio quarta.Brae nanqꝫ promittens deus: quoniam neminē habuit per quem iuraret maiorem: iurauit per ſemetipſum dicens: niſi benedicēs benedicam temultiplicans multiplicabo te. ſic longanimiter ferens adeptus eſt repromiſſionem.Homines enim per maiorē ſui iurant: omnis cōtrouerſie eorum finis ad confirmationem eſt iuramentuꝫ. In quo abundantiusvolens deus oſtendere pollicitationes heredibus immobilitatē conſilij ſui interpoſuit iuſiurandū vt per duas res immobilesquibus impoſſibile eſt mentiri deum fortiſſimū ſolatium habeamus qui confugimusad tenendam propoſitā ſpem: quam ſicutanchorā habemus anime tutam ac firmam incedentem vſqꝫ ad interiora velaminis:vbi precurſor pro nobis introiuit ieſus ẜmordinem melchiſedech: pontifex factus ineternum.Gupra apoſtolus oſtendit cauſaꝫ quare de iſtis cōfidebat: hoc ꝓpter bona que fecerūt: hic oſtendit idem exꝓmiſſiōe facta patribꝰ. Unde circa hoc facit duo. Primo em̄ premittit promiſſionē. Secūdo aſſignat rationēdictoꝝ ibi. Homīes em̄ per maiores ſui ⁊c̄. Circa primūtria facit. Primo em̄ oſtendit cui facta ſit ꝓmiſſio. Secūdo oſtendit promiſſionis modū eſſe conuenientē. ibi.Quoniā neminē habuit ⁊c. Tertio promiſſiōis effectūibi. Et ſic longanimiter ⁊c̄. Promiſſio facta eſt abrae.Gal̓. 3. Abrae dicte ſunt ꝓmiſſiones ⁊c. Et huius eſt ratio. quia per fidē inheremus deo. ideo per fidem cōſequimur ꝓmiſſiones. Primū enim exemplū fidei fuit inabraam. hoc quia primus receſſit a cōſortio infideliū.Gen̄. 12º. Egredere de terra tua ⁊c̄. Secūdo quia primꝰaliquid credidit qd̓ erat ſupra naturā. Ro. 4. Quitra ſpeꝫ in ſpe credidit ⁊c. Unde Gen̄. 15. Credidit abraam deo reputatū eſt ei ad iuſticiā. Primus enim accepit ſignaculū fidei. ſcꝫ circūciſionē. Ro.. Modusꝓmiſſionis eſt quantū ad duo. Primo quantū ad iuramentū interpoſitū. Secūdo quantū ad verba ꝓmiſſiōis.ibi. Niſi benedicens benedicā tibi. Dicit ergo deus volens oſtendere ꝓmiſſionē ſuam firmā ſtabilē. quiahabuit maiorē ſe per quē iuraret. p̄s. Excelſus ſuper omnes gentes dn̄s ⁊c. Iurauit per ſemetip̄m. Geneẜ. 22º.Per memetip̄m iuraui dicit dn̄s ⁊c. In quo habes exēplum iuramentū de ſe non eſt illicitū. quia ſcripturanihil deo attribuit quod de ſe ſit peccatū. Intendit eniꝫſcriptura nos ad deum ordinare ducere. Epheẜ..Eſtote imitatores dei ſicut filij chariſſimi ⁊c. Damē interdicit̉ frequētia iuramenti. Eccl̓. 23º. Iuratiōi non aſſueſcat os tuū ⁊c. Item iuramentū inuanū. Exod̓. 20.Non aſſumes nomen dei tui inuanū ⁊c̄. Conſequēter dicit. Niſi benedicēs ⁊c. oſtendit modū promiſſiōis.Quaſi dicat. Non credat̉ mihi niſi benedicā tibi: vt ſitmodus iurādi quaſi per execrationē. Dicit autē benedicens quod pertinet ad bonoꝝ collationeꝫ. Benedictioenim dn̄i diuites facit. ſicut dicit̉ Prouer. 10. Et multi

plicabo te. qd̓ etiam pertinet ad ꝓlis numeroſitatē. Etvtrūqꝫ fuit abrae ꝓmiſſū ſicut patet Gen̄. 14. 25. Ingeminat autē benedicēs vt deſignet bona tꝑalia ſpūalia continuitatē benedictiōis. Uel benedicens benedicāin multitudine ꝓlis ſancte que Gen̄. 22º. deſignat̉ perſtellas celi. vbi dicit̉. Suſpice celum numera ſtellas ſipotes ⁊c. Et multiplicās multiplicabo in numeroſitatęꝓlis male peruerſe que ibidē. ſcꝫ. 22º. capi. deſignat̉per arenā maris. Ingeminat̉ etiaꝫ multitudo qd̓ eſt velpropter numeroſitatem prolis bone vel male. Uel propter cōtinuitatem multitudinis. Vel benedicā in bonisgratie multiplicabo in bonis glorie. p̄s. Quā magnamultitudo dulcedinis tue dn̄e ⁊c. Effectus ꝓmiſſiōisfuit quia longanimiter ferens ⁊c. Longanimitas eſtſolū in faclendo magnuꝫ aliqd̓: ſed etiā in expectando inlongū. Abraā autē promiſſionē habuit nec vnꝙͣ paſſuꝫpedis terre poſſedit. vt dicit̉ Act. 7. Et vſqꝫ in ſenectutem prolē non ſuſcepit tamen a ſpe decidit. Iaco. 5Accipite exemplū fratres mei mali exitus longanimitatis laboris patientie ꝓphetas ⁊c. Eſa. 51º. Attendite ad abraā patrem veſtrū ⁊c. Deinde dicit. Homines em̄ per maiores ⁊c. ponit rationē predictoꝝ circa hoc facit tria. Primo em̄ ponit humanā conſuetudi. Secūdo aſſignat rationē conſuetudinis ibi. In quoabaundātius ⁊c. Tertio ſubdit fructū rōnis ibi. Ut perduas res īmobiles ⁊c. Conſuetudo em̄ humana duplexponit̉. Una quantū ad id per quod iurat. Alia quantuꝫad effectū iuramenti ibi. Et om̄is cōtrouerſie ⁊cͣ. Illudautē per quod iurat̉ eſt maius. hoc rationabiliter. Nihil em̄ aliud eſt iurare niſi dubiū cōfirmare. Sicut ergoin ſcientijs nihil ꝯfirmat̉ niſi per id qd̓ eſt magis notuꝫ.Ita quia nihil certius eſt apud homīes ꝙͣ deus ideo perip̄m tanꝙͣ per maius certius iurat. Sed contra. Quādoqꝫ em̄ iurat̉ per filiū qui minor eſt vt dicit̉ per xp̄mAliquādo vero per creaturā ſicut ioſeph iurauit per ſalutē pharaonis. Gen̄. 42º. Reſpondeo. Dicendū eſtduplex eſt modus iurādi per deū. Uno modo per ſimplicem atteſtationē. vt cum abſolute dicit̉ per deuꝫ ita eſt.Quaſi dicat. Teſtis eſt mihi deus ita eſt ſicut dico.Rom̄ .. Teſtis eſt mihi deus cui ſeruio in ſpiritu meo⁊c. Aliquādo vero per execrationē quod fit quando aliquid obligat̉ ad vindictā deo ſi ſit ita. puta caput velanima vel aliquid huiuſmōi ſicut iurauit apoſtolus. 2ᵉ.corinth.. Teſtem deū inuoco in animā meā Quaſi dicat. Obligo animā meaꝫ pro teſtimonio quo ip̄m nomen dei aſſumo. Et iſtud eſt grauiſſimū. Per creaturaꝫaūt iurat̉ non inquantū eſt talis: ſed inquantū in ip̄a relucet aliqd̓ indiciū diuine poteſtatis. Quia em̄ oīs poteſtas a deo eſt Ro. 13. inquantū aliqͥs exercet poteſtatēſuper aliquā multitudinē ſi iurat̉ per ip̄m iurat̉ per deuꝫcuius poteſtas in ip̄o relucet. Et ſic iurauit loſeph per ſalutē pharaonis. Hoc eſt ergo dicit homīēs per maiores ſui iurāt. Deinde dicit. Et omnis cōtrouerſie⁊c. ponit effectū iuramenti qui. in hoc cōſiſtit per iuramentū finit̉ omnis ꝯtrouerſia. Sicut em̄ in ſcientijs quādo reſoluit̉ vſqꝫ ad prima prīcipia indemōſtrabilia quieſcit̉: ita diuina lege introductū eſt cuꝫ peruenit̉ ad pri veritatē eſt ſtatus; quod ſit quādo ip̄a in teſtimoniūinuocat̉. Exod̓. 22º. Applicabit̉ ad deos iurabit ſicſopit̉ oīs queſtio ꝯtrouerſia. Deinde cuꝫ dicit. Inabundantius ⁊c. ponit rationē quare deus voluit iurare. ſcꝫ ad oſtendendā firmitatē ꝓmiſſionis ſue. Unde dicit. In quo .i. eoip̄o deus interpoſuit iuramentū volensabundantiꝰ ⁊c. Abundans em̄ fuit qd̓ ꝓmiſit: ſed abundantiꝰ fuit qd̓ iurauit. Volens inꝙͣ on̄dere heredibꝰ policitationē .i. rei pollicite. Ro. 9. Qui filij ſūt ꝓmiſſio-