Explanatio ſancti Thome

teſt. Uel iſtud teſtimoniū eſt ex iudicio diuīo. ⁊ iſtud veriſſimū ⁊ firmiſſimū eſt: qꝛ eſt ab ipſa veritate que nec fallere nec falli poteſt. Et ideo dicit. Ad deum vt ſcꝫ aſſentiat his que deus dicit. Io. 14. Creditis in deū ⁊ in mecredite. Secundo in iſto proceſſu ſunt ſacramenta fidei.Hec autē ſunt duo ſacramenta intrantium. de his enimtantum agit hic apl̓us. Et iſta ſunt baptiſmus pͥmuꝫ. ⁊ſecundū eſt cōfirmatio. Quantū ad primū dicit. Baptiſmatum. Sed contra Eph̓. 4. Una fides: vnū baptiſmaNon ergo plura ſunt baptiſmata. Reſpondeo dicenduꝫeſt triplex eſt baptiſmus: ſcꝫ fluminis: flaminis: ⁊ ſanguinis. ſed duo vltima. qꝛ non habent vim niſi referant adprimum. qꝛ illud oportet habere in ꝓpoſito ſi nō aſſit facultas in habentibꝰ vſum liberi arbitrij. Et ideo nō ſunttria ſacramenta: ſed vnum ſacramentū ꝑ quod regeneramur ad ſaluteꝫ Io. 3. Niſi quis renatus fuerit ex aqua etſpūſancto ⁊c. Inter iſta vero baptiſmus ſanguinis plushabet de effectu baptiſmi ſi tamē primū fuerit in ꝓpoſito vel contrarium non teneat̉ in mente ſicut patet de innocentibus qui non erant in oppoſita diſpoſitionē. Baptiſmus em̄ virtutē habet ex merito paſſionis xp̄i. Ro.6. Quicūqꝫ baptizati ſumus in xp̄o ieſu in morte ipſiusbaptizati ſumus ⁊c. Sicut ergo qui baptizat̉ conformatmorti xp̄i ſacramētaliter: ita martyr realiter. Et iō iſtudbaptiſma habet totum effectum baptiſmi ꝙͣtum ad hocꝙ purgat omnē culpam ⁊ penam peecati non tamē imp̄mit caracterem aliquē. Et ideo ſi recipiens martyriū ſine baptiſmo aque reſurgeret eſſet baptizandus. Penitētia vero nō tm̄ habet de effectu baptiſmi: qꝛ nō tollit oēꝫpenā licet tollat culpā. Sicut tn̄ martyr ꝯformat ſe morti chriſti ꝑ exteriorem paſſionē. ita penitens ꝑ interioreꝫGal̓. 5. Qui xp̄i ſunt carnē ſuam crucifixerūt cum vitijs⁊ concupiſcentijs. Ideo poteſt eſſe tanta ꝙ tolleret oēꝫculpam ⁊ penā. ſicut patet in latrone ⁊ magdalena. Unde penitentia dicit̉ baptiſmus inquantū ſupplet baptiſmi vicem. Et quia non licet illud iterari. ideo inſtitutaeſt penitentia. Iſta ergo dicuntur baptiſmata. quia habent effectum baptiſmi. Sed tamen ſunt vnū baptiſma:quia non agunt niſi illud habeat̉ in ꝓpoſiito. ¶ Secundum ſacramentum intrantium eſt in ipſa mannum impoſitione. Hec autē eſt duplex. Una eſt miracl̓a faciens ſicut quādo chriſtus ꝑ manus impoſitionē curabat infirmos. Luc̄. 4. Singulis manꝰ imponens curabat eos.Alia eſt ſacramentalis. et hec eſt duplex. Una in ſacramento ordinis. 1. Ti. 5. Manꝰ nemini cito impoſueris.Alia eſt in ſacramento confirmationis ad renouationemTit̉ 3. Per lauacrum regenerationis ⁊ renouationisſpirituſſancti ⁊c. In confirmatione enim datur ſpirituſſanctus ad robur. Sicut enim in eſſe nature prius generatur homo ⁊ poſtea augetur ⁊ roboratur: ita in eſſe gratie. Tertio ſequit terminus motus: ad quem motus terminātur. ⁊ ille eſt duplex. Duo enim expectamus. Primum eſt reſurrectio corporuꝫ: ⁊ iſta eſt fidei fundamentum: qꝛ ſine hac inanis eſt fides noſtra. 1. Corin. 15. Iteꝫexpectamus remunerationeꝫ que fiet per iudicem. Eccͣ.12. Cuncta que fiunt adducet deus in iudicium. Et ideodicit. Iudicij eterni. non ꝙ illud iudiciū duret per mille ānos ſicut voluit lactantius: ſed tantū erit in momētoſed dicitur eternū quia ſentētia que ibi dabitur ineternūdurabit. Matth̓. 25. Ibunt hi in ſupplicium eternum:iuſti autē in vitam eternam. ¶ Et ſciendum eſt ꝙ omniaiſta que dicit ſe velle hic tractare ſunt quaſi quedam rudimenta fidei. Vnde predicat ea nouitijs Act. 17. et inmultis alijs locis. ¶ Deinde cum dicit. Et hoc quidem

faciemus ⁊c. oſtendit difficultatem propoſiti ſui exequēdi. Difficile enim eſt ⁊ in ſe ⁊ reſpectu auditorum. Vnde tria facit. Primo innuit ꝙ in hoc potiſſime indigeatdiuino auxilio. Secundo ſubdit quorundam imbecillitatem ibi. Impoſſibile eſt enim ⁊c. Tertio adducit quandam ſimilitudinē ibi. Terrā. eniꝫ que ſepe ⁊c. Dicit gͦFeramur ad perfectum: ⁊ hoc faciemus ſi permiſerit deꝰMinus autem dicit ⁊ plus ſignificat. non eſt tantum neceſſarium ꝙ dominus permittat: ſed oportet ꝙ om̄ia faciat. Sap̄. 7. In manu dei nos ⁊ ſermones noſtri. Et iōdebet omnia ponere ſub cōfidentia diuini auxilij. ¶ Deinde cuꝫ dicit. Impoſſibile eſt em̄ ⁊c. oſtendit imbecillitatem eorum. Erant em̄ imbecilles ad audiendum. Sicut enim in corporalibus nullus ſtatus eſt ita periculoſus ſicut recidiuantiū. ita in ſpūalibus qui poſt gratiamcadit in peccatum difficilius ſurgit ad bonum. Et circahoc facit tria. Primo proponit bona que perceperant.Secundo difficultatem cauſatam in eis ex recidiuo ibi.Et prolapſi ſunt ⁊c. Tertio aſſignat rationem ibi. Rurſus crucifigentes ⁊cͣ: Bona autem quedam ſunt preſentia: quedam vero futura. Ipſi vero in preſenti habuerūtſpiritualem regenerationem ⁊ quantū ad hoc dicit. Illuminati. Eph̓. 5. Eratis aliquando tenebre nunc auteꝫlux in domino. Iſta autē illuminatio fit per fidem. Act̓.I5. Fide purificans corda eorum. Habent etiam bonoꝝdei participationeꝫ. ⁊ ꝙͣtum ad hoc dicit. Et guſtauerūtdonum celeſte. Donum iſtud eſt gratia ⁊ dicitur celeſtisquia a celis deus eam dat. psͣ. Dedit dona hominibusEt Iac. I. Omne datum optimum: ⁊ omne donum perfectum deſurſum eſt deſcendens a patre luminū ⁊cͣ. Eſtetiam in eis participatio diuine bonitatꝭ. 2. Pe. 1. Perquem ſcilicet chriſtum maxima nobis et precioſa promiſſa donauit. Ideo dicit. Participes facti ſpirituſſancti:Omnia enim dona dantur ex amore. ⁊ ideo iſtam participationem attribuit ſpirituiſancto. Eſt autem participare partem capere. Solus autem chriſtus ſpiritum ſanctum habuit ad plenitudinem. Io. 3. Non enim ad mēſuram dat deus ſpiritum. Alij enim ſancti de eius plenitudine receperunt ⁊ participes facti ſunt: nō quidē ſubſtantie: ſed diſtributionū eius. Supra. 2. Et varijs ſpirituſſancti diſtributionibꝰ .1. Corinth̓. 12. Diuiſiones gratiarum ſunt idem aūt ſpiritus ⁊c̄. Item in preſenti habuerūt doctrine eruditionē. Et quantū ad hoc dicit. Guſtauerunt nihilominus bonuꝫ dei verbum. Verbū iſtuddicitur bonum quia eſt verbum vite eterne Io. 6. Domine ad quem ibimus. verba vite eterne habes. psͣ. Quaꝫdulcia faucibus meis eloquia tua. Dicit autem guſtauerunt: quia non ſolum intellectuꝫ ſed etiam reficit affectūin quo eſt quedam ſaporatio. psͣ. Guſtate ⁊ videte quoniā ſuauis eſt dominus. ¶ Bona aūt futura habuerūt inſpe. Ro. 8. Spe ſalui facti ſumus. Et ideo dicit. Uirtuteſqꝫ ſeculi venturi. Horum aūt quedā habent non ſolūin ſpe: ſed etiam in quadaꝫ inchoatione ⁊ illa ſunt dotesanime ſcilicet viſio: tentio: ⁊ fruitio. ⁊ illa habentur inquadam inchoatione inquantum fides ſpes et charitasque iſtis reſpondent habentur in preſenti. Alia autemſunt bona ſcilicet dotes corporis: ſcilicet ſubtilitas: agilitas: impaſſibilitas: claritas: que ſolum habentur in ſpe¶ Conſequenter cum dicit. Et prolapſi ſunt ⁊c. oſtenditdifficultatem ad reſurgendum cauſatā ex caſu. Ubi uotandum eſt ꝙ non dicit lapſi ſimpliciter. ſed prolapſi ideſt totaliter lapſi. quia ſi lapſi tantum eſſent non ita difficile fotet reſurgere. Prouer. 24. Septies in die caditiuſtus ⁊ reſurgit. Ꝙ ſi diceret apoſtolus illos qui proſa