Explanatio ſancti Thome

celo. Uno modo ⁊ ad lr̄am ꝙ per terraꝫ intelligatur elementū terre. Per celum autem ſuperiora corpora: vt ſicut moyſes non facit mentionem de aere qꝛ eſt cū aqua:ita hic intelligit per celum ip̄m celum ⁊ alia duo elementa ſcꝫ aerem ⁊ ignem que magis accedunt ad naturam celi qd̓ patet ex loco ipſoꝝ. Sic etiā accipit moyſes Gen̄.pͥmo. Et dicit fundaſti: quia ſicut fundamentū quod eſtpͥma pars edificij ē in ymo: ita terra inter oīa elementatenet locū ymū. Eſa. 48. Manus mea fundauit terram.p̄s. Aridam fundauerunt manus eius. Non autem dicit feciſti celos ſed opera manuū tuarum ſunt celi: quiaillud quod aliquis facit manibꝰ magis diligenter videt̉facere. Et ideo ſic loquit̉ ad deſignanduꝫ nobilitatem etpulchritudinem ip̄orum. Eſa. 48. Dextera mea menſaeſt celos. ¶ Aliter vero ꝙ per terram intelligat totā naturam corporalem. Et ſic terram fundaſti. quia materiaē locus ⁊ fundamentū formarū: per celos autem ſpūalesſubſlantias. pͣs. Laudate eum celi celorum. Et hi ſuntoꝑa manuū eius quia fecit eos ad imaginē ⁊ ſimilitudinem ſuā. Vel per terram imperfecti in eccleſia qui ſuntfundamentū alioꝝ quia niſi eſſet actiua in eccleſia cōtemplatiua nō ſubſiſteret. Per celos cōtēplatiui. Et hec facta in eccleſia in principio .i. ꝑ filiū Eſa. 51. Poſui verba mea in ore tuo vt fundes terrā .i. īperfectos ⁊ planteſcelos .i. perfectos. ¶ Cōſequēter cū dicit. Ipſi peribūt⁊c. oſtēdit dr̄iaꝫ inter creatorē ⁊ creaturā: ⁊ hoc quātū adduo que ſunt. ꝓpria creatori: primū eſt eternitas: ſecūdūē īmutabilitas: de qua ibi. Et omnes vt veſtimentū veteraſcent ⁊c. Circa primū duo facit: qꝛ primo ponit terminationem creature. Scd̓o interminationem dei ibi. Tuautē ꝑmanebis. Dicit ergo primo. Ipſi ſcꝫ celi ꝑibunt.Sed contra Eccl̓. pͥmo. Terra in eternū ſtatr ergo videt̉ꝙ multoplus celi. Reſpondeo dicendū ē ꝙ ẜm Augu.⁊ philoſophū in qualibet mutatione ē generatio ⁊ corruptio. Vnde quicquid mutat̉ perit in ſtatu, in quo erat.Ergo qd̓ dicit ꝙ celi peribunt nō intelligit̉ quantum adſubſtātiam: de qua Iob. 37. Qui ſolidiſſimi quaſi ere fuſi ſunt ſed quantū ad ſtatum quē nunc habent. Apoc̄. 21Uidi celum nouū ⁊ terram nouam. 1. Coꝝ. 7. Preteritfigura mundi huius. Sed quomodo mutabunt ſtatum.Diuerſimode qꝛ celi ſuꝑiores mouent̉ ſed nō alteranturInferiores vero ſcꝫ ignis ⁊ aer ⁊ mouent̉ ⁊ alterantur etcorruptioni ſunt ſubiecti. Sic ergo ſtatus omniū celoruꝫē mutabilis ſed tunc motus ceſſabit in ſuperioribꝰ: ⁊ corruptio in inferioribus qꝛ aer igne cōflagratiōis purgabitur. 2. Pe. 3. Celi qui nūc ſunt ⁊ terra eodem verbo repoſiti igne reſeruati in die iudicij ⁊c. Omnes ergo peribunt a ſtatu in quo nunc ſunt: ⁊ ſic quodāmodo peribūt:ſed tu domine permanebis. p̄s. Tu autē domine ī eternum permanebis. ¶ Deinde cum dicit. Et oēs ⁊c̄. oſtēdit differentiam dei ad creaturam quantū ad īmutabilitatem. ⁊ circa hoc duo facit. Primo enim ponit mutabilitatem creature. Secundo immutabilitateꝫ dei ibi. Tuautem idem ⁊c̄. Et adhuc circa primum duo facit: qꝛ primo deſcribit rōneꝫ mutabilitatis creature. Scd̓o ſubditillam mutabilitatem ibi. Et velut amictum ⁊c. ¶ Circaprimum autem ſciendū eſt ꝙ vetus ⁊ nouum cōſequunt̉tempus. Vnde veteraſcere nō poteſt niſi qd̓ aliqualitermenſuratur tempore. Motus autē celorum menſuraturtempore ſed ip̄m mobile menſuratur ipſo nunc temporꝭergo in celo poſſunt inueniri nouitas ⁊ vetuſtas. Undenon veteraſcent celi quaſi ſubſtantia eorum minuat velcorrumpatur in aliquo ſed tm̄ quantum ad diuturnitatētemporis quo amplius nō menſurabunt̉. Et ideo dicit.Sicut veſtimentum ⁊cͣ. quia cauſa mutationis celorumnō erit propter defectum virtutis ip̄orum que in aliquo

minuatur quia ſi motus ip̄orum ceſſaret ꝓpter defectuꝫvirtutis iam ceſſatio haberet cauſam naturalem ⁊ poſſetdeprehendi rōne naturali cuius contrariū dicitur Mat.24. De die autem ⁊ hora illa nemo ſcit ⁊c̄. ergo erit propter neceſſitatem finis quia omnes creature corporalesordinantur ad ſpūales ⁊ totis motus deſeruiens generationi ⁊ corruptioni ordinat̉ ad generationē hominis.Ceſſante ergo generatione hominis qd̓ eſt quando completus erit numerus electorum ⁊ p̄deſtinatoruꝫ ceſſabitmotus ille. Et ideo dicitur veſtimentū qd̓ ſumit̉ ad vſuꝫ⁊ ceſſante vſu deponit̉ ſicut homo calidum veſtimentuꝫdeponit veniente eſtate. Sic ergo ſtatus mundi qͥ nunceſt cōmendatꝰ iſti fini cū cōpletus fuerit numerꝰ ille electorum iam amplius nō erit accōmodatꝰ nec neceſſariꝰ⁊ ideo ſicut veſtimentū deponet̉. Luc̄. 21. Celum ⁊ terra tranſibunt ⁊c. ¶ Cōſequenter ponit ip̄am mutabilitatem cū dicit. Et velut amictum mutabis eos ſcꝫ celos.Et bene dicit. Mutabis tu deus qꝛ nō ꝓpria virtute necꝑ ſe ſed virtute dei mutabunt̉ a motu ſicut amictū qd̓ advſum ſumit̉ ⁊ poſt vſum deponit̉ ẜm cōgruentiā tēporis⁊ finis. Et dicit amictum qꝛ per amictum gl̓ia hoīs ⁊ manifeſtat̉ ⁊ tegit̉. Ita etiā deus ꝑ creaturas ⁊ occultat̉ nōbis ⁊ manifeſtat̉. Ro. 1. Inuiſibilia dei ꝑ ea que fcā ſūtintellecta conſpiciunt̉. Sap̄. 13. A magnitudine enī ſpeciei ⁊ creature cognoſcibilit̓ poterit hoꝝ creator videri⁊cͣ. Et dicit mutabunt̉ qꝛ ī perpetuū mutati ꝑmanebuntItē quantū ad celos ſpūales qui pereunt a vita p̄ſenti ꝑmortem corporis. 2. Regꝭ. 14. Omnes morimur ⁊ quaſi aque dilabimur in terrā que nō reuertent̉ ⁊c. Eſa. 57.Iuſtus perijt ⁊ nemo ē ⁊c̄. Itē veteraſcēt: quia vt dicit̉infra. 8. qd̓ antiquat̉ ⁊ ſeneſcit prope interitum ē. Et mutabis eos ſcꝫ ẜm corꝑa quando corporale hoc induet incorruptionē. pͥme Coꝝ. 15. Et mutabunt̉ ẜm mētem qn̄a viſione enigmatica aſſument̉ ad ſpeciei viſioneꝫ. Iob.14. Cunctis diebꝰ quibꝰ nunc milito expecto donec veniat īmutatio mea ⁊cͣ. ¶ Deinde ſubiūgit īmutabilitatēdei cū dicit. Tu aūt idē ip̄e es ⁊c. Ubi duo facit. Prīoem̄ ponit hoc Scd̓o on̄dit hoc ꝑ ſignū ibi. Et āni tui ⁊c.Dicit ergo. Iſti ꝑibunt tu autē .ſ. dei filiꝰ ⁊ hoc cōtra arrianos. ¶ Idē ip̄e es. i. ideꝫ ꝑſeueras ⁊ nunꝙͣ mutaris.Malac. 3. Ego deꝰ ⁊ nō mutor. Iac. i. Apud quē nō eſttranſmutatio ⁊c. Et ſignū huius ē anni nō deficiēt. Anni em̄ dei dicunt̉ duratio eius ſicut anni hoīs duratio hominis qͥ deficit ⁊ ẜm ꝑtes qꝛ cū ſit tꝑalis vna ꝑs ſucceditalteri: ⁊ vna adueniēte deficit altera. Deficit etlā ẜm totū. qꝛ ex toto deſinit eſſe. In duratōe vero dei neutrū horum ē qꝛ nō deficit ẜm totū qꝛ ē ſemꝑ. p̄s. Tu aūt altiſſimus ī eternū dn̄e. Itē nec ẜm ꝑtes. qꝛ eternitas ē tota ſimul ⁊ qͥd ſtās. Iob. 36. Numerꝰ annoꝝ eiꝰ inęſtimabil̓.⁊c. Sꝫ cū ſit vna ⁊ īmutabil̓ quare anni vocant̉. Rō huius ē. qꝛ ītellectꝰ noſter accipit cognitōeꝫ intelligibiliūꝑ ſenſibilia qꝛ oīs noſtra cognitio īcipit a ſenſu. Unde etdeus qͥ ē oīno ſimplex: deſcribit̉ ſub ſil̓itudine corꝑaliuꝫEſa. 6. Uidi dn̄m ſedentē ⁊c. Ita etiam duratio eiꝰ a nobis deſcribit̉ per aliqua nobis nota cū tamen ſit vniformis ⁊ ſimplex. Un̄ aliqn̄ d̓r annus aliquādo dies ⁊ menſis. qꝛ omnes differentias tꝑis includitLectio ſexta.O quē autē angelorū dixit aliquanrado: ſede a dextris meis: quouſqꝫ ponam inimicos tuos ſcabellū peduꝫtuoꝝ? Nōne omnes ſūt adminiſtratorij ſpiritus in miniſterium miſſi propter eos quihereditatem capiunt ſalutis.