in epiſtolam ad HebreosI
cit: Qui facit angelos ſuos ſpiritus: et miniſtros ſuos flammā ignis.Sicut ſupra dictū eſt apoſtolꝰ in toto cap̄. intendit preferre xp̄m angelis ꝙͣtum ad excellentiā. vnde poſuit quatuor pertinentia ad excellentiā xp̄i. ſcꝫ ꝙͣtum ad originēquia filius. ꝙͣtum ad dominationē quia heres. ꝙͣtum adoperationē quia ipſe fecit ſecula. Quantū ad honore̓ qꝛſedet ad dexterā maieſtatis. Modo apoſtolus in ꝑte iſtaoſtendit ꝙ xp̄s ꝙͣtū ad iſta quatuor excedit angelos. ⁊ pͥmo ꝙͣtum ad filiationē. Secūdo ꝙͣtum ad dominationēibi. Et cū iteꝝ introducit ⁊c. Tertio ꝙͣtum ad operationem creationis ibi. Et tu in principio dn̄e terrā fundaſti⁊c. Quarto ꝙͣtum ad patris confeſſionē ibi. Ad quē autem angeloꝝ ⁊c. Circa primū duo facit. quia Primo p̄mittit intentū. Secundo ꝓpoſitū ꝓbat ibi. Cui em̄ dixit⁊c. Dicit ergo Tanto melior. id eſt ſanctior ⁊ deo ꝓpinquior. in quo ꝓponit excellentiā xp̄i ad angelos. Ephe.1. Conſtituens eū ad dexterā ſuā in celeſtibus ſuꝑ omnēprincipatū ⁊ poteſtateꝫ ⁊c. Sed tunc oritur queſtio quōapoſtolus hoc intelligit vtrū ẜm diuinā naturā vel hūanam. quia ẜm diuinā non videtur verum. qꝛ ẜm illā gēitus eſt: non factus. ẜm vero humanā non eſt melior angelis. vt infra. 2. cap. Eum aūt qui modico ꝙͣ angeli ⁊c.Et dicendū eſt ꝙ xp̄s ẜm humanā naturā duo habuit invita iſta. ſcꝫ infirmitatē carnis. et ſic fuit minor. infra. 2.cap. Eū qui modico ⁊c. Itē habuit gratie plenitudinem⁊ ſic etiā in humanitate maior fuit āgelis in gratia ⁊ gloria Ioh̓. 1. Uidimus eū quaſi vnigenitū a patre: plenumgratie et veritatis. Sed hic non eſt intellectus. Apl̓usem̄ non intelligit ꝙ melior fuerit ꝙͣtū ad gratiaꝫ. ſꝫ ꝓpt̓vnionē humane nature ad diuinā. et ſic dicitur factꝰ inꝙͣtum per illius vnionis factionē ꝑuenit ad hoc. Et id̓oſubdit Quanto differentius pre illis nomē hereditauit.Et quantū ad hoc nomē oſtendit differentiā ꝙͣtū ad tria.ſcꝫ ꝙͣtum ad nominis ſignificationē. quia ꝓpriuꝫ nomēangelorum eſt. ꝙ dicuntur angeli qd̓ eſt nomē miniſtri.Angelus em̄ idē eſt qd̓ nūciꝰ Nomē aūt xp̄i eſt. ꝙ dicitur filius dei. et hoc nomē eſt valde differentius ab illo.qꝛ ꝙͣtācunqꝫ differentiā ponis adhuc eſt maiorē dare cūdiſtent in infinitū. ꝓuer. 30. Qd̓ nomē eiꝰ; et qd̓ nomēfilij eius ſi noſti? Eſt em̄ nomen filij eius ſicut et patrꝭ incōprehenſibile. Phil̓. 2. Et dedit illi nomen qd̓ eſt ſuꝑomne nomē ⁊c. Sed forte dices ꝙ etiā angeli dicunturfilij dei Iob. 1. ⁊. 2. Et dicendum eſt ꝙ ſi dicunt̉ filij deihoc non eſt eſſentialit̓ et ꝑ naturā. ſꝫ ꝑ quandā ꝑticipationē. Ipſe autē eſt eſſentialit̓ filius dei. et ideo habet nomen differentius pre illis. et hoc eſt ſecundū. quia differunt ꝙͣtū ad modū. psͣ. Quis eſt ſimilis deo in filijs deiQuaſi dicat. Nullus per naturā. Quantū ad tertiū dicit ꝙ illud nomē hereditauit. Hereditas em̄ cōſequituroriginem. Unde xp̄s ꝙ filius ſit habet ex origine ⁊ ꝑ naturā: angeli autē ex dono gratie. Mat. 21. Hic eſt heresUnde ipſe nomen hereditauit nō autē angeli. et hec eſttertia differētia. ¶ Deinde cū dicit. Cui em̄ āgeloꝝ ⁊cͣ.probat qd̓ dixit. et primo agit de nomine ẜm ꝙ cōuenitxp̄o ẜm diuinitatē. Secūdo ẜm humanitatē ibi. Et rurſum. Ego ero ⁊cͣ. Quantū ad primū inducit auctoritatēpsͣ. Dn̄s dixit ad me ⁊c. Et hoc eſt. Cui em̄ angeloꝝ ⁊c.Quaſi dicat. Nulli angeloꝝ dicta ſunt hec verba ſꝫ tm̄xp̄o. vbi tria poſſunt norari. Primo modus originis inverbo dixit. Secundo ſingularitas filiationis ibi Filiusmeus es tu. Tertio eius auctoritas ibi Ego hodie. Modus iſte nō eſt carnalis ſed ſpiritualis et intellectualis.Deus em̄ ſpiritus eſt Ioh̓. 4. Et ideo nō generat carnaliter ſed ſpiritualiter et intellectualiter. Intellectus au-
tem dicendo generat verbū qd̓ eſt conceptus eius. ⁊ ld̓oſignanter dixit ꝙ dn̄s dixit ad me. id eſt pater dixit filioDicere ergo intellectus patris nihil aliud eſt ꝙͣ ī cordeverbū cōciꝑe. psͣ. Eructauit cor meū verbū bonū Iob. 33Semel loqͥtur et ſecundo idip̄m nō repetit ⁊c̄. Ecc̄. 24.Ego ex ore altiſſimi ꝓdij. Sed ꝙͣtū ad ſecundū generatio iſta eſt ſingularis. qꝛ dicit Filius meus es tu. Quaſidicat. Et ſi multi alij filij dicunt̉: tn̄ eſſe filiū naturalē eſtſibi ꝓpriū. alij autē dicunt̉ filij dei: qꝛ ſunt ꝑticipes verbi dei. Ioh̓. 10. Illos dixit deos ad quos ẜmo dei factꝰeſt. ſed xp̄s eſt ip̄m verbū Mat. 17. Hic eſt filius meꝰ dilectus. Sed ꝙͣtum ad tertiū iſta generatio nō eſt tēporalis ſed eterna. qꝛ hodie genui te. Differt autem tēpus abeternitate. qꝛ tempus variat̉ ſicut motus cuius menſura eſt in variatione et ſucceſſione. Et ideo nominat̉ ꝑ ſucceſſionē p̄teriti et futuri. Eternitas aūt eſt mēſura rei immobilis. et ideo nō eſt ibi variatio ꝑ ſucceſſionē: ſed ſemper eſt preſens. et ideo denotat̉ ꝑ aduerbiū preſentis tēporis ſcꝫ hodie. Verū quia illd̓ qd̓ fit. qꝛ nōduꝫ eſt incōpleto per conſequēs eſt: quod autē factū eſt cōpletū eſt ⁊ita perfectū. Et ideo nō dicit genero te ſed genui. qꝛ perfectus eſt. Sed tamē ne putet eſſe generatio eius tota inpreteritionē: et ꝑ conſequēs in deſitione addit hodie. vtſit ſenſus. perfectus es filius ⁊ tn̄ generatio tua eterna ēet ſemꝑ a me generaris. ſicut lumen in aere perfectū eſt ⁊tamē ſemꝑ ꝓcedit a ſole. Mich̓. 5. Egreſſus es a principio a diebꝰ eternitatis. psͣ. Ex vtero ante lucifeꝝ genuite. ¶ Conſequent̓ cū dicit. Et rurſuꝫ ⁊c. ꝓpoſitū oſtēditẜm ꝙ conuenit xp̄o ẜm humanitatē. et hoc per aliā auctoritatē. et ẜm glo. iſtud dicit̉ in Eſa. Ego ero illi in patrē. Sed tn̄ nō inuenit̉ aliquid huic ſil̓e in Eſaia niſi illud Et filius datus eſt nobis. Sed. 2. reg. 7. et. I. Paralipo. 28. habent̉ iſta eadē verba dn̄i dicētis ad dauidde ſalomone per quē figurabat̉ xp̄s. ¶ Sciendū eſt autēꝙ in veteri teſtamento quedā dicunt̉ de eo qd̓ eſt figuranon inqͣtū quedā res: ſed inqͣtū eſt figura: ⁊ tunc nō exponitur de illo niſi inqͣtū refert ad figuratū. Verbi gratia in psͣ. quedā dicunt̉ de dauid vel de ſalomone inqͣtūfigurabāt xp̄m tm̄. quedā vero etiā ẜm ꝙ ſunt hominesquidā. ⁊ iſtoꝝ dicta de ipſis poſſunt expoi ⁊ de xp̄o ſicutillud. Deus iudiciū tuū regi da. qꝛ illud poteſt cōuenireſalomoni. Illa vero que dicunt̉ de ipſis inqͣtū ſunt figura nunꝙͣ de ipſis poſſunt exponi. ſicut illud. Et dn̄abit̉a mari vſqꝫ ad mare ⁊cͣ. qꝛ nll̓o modo verificari poteſt deſalomone. Sic ⁊ in ꝓpoſito licꝫ iſta dicta ſint de ſalomone: tn̄ poſſunt exponi de xp̄o qui prefigurabat̉ per illum.Dicit ergo Ero qd̓ eſt futuri tꝑis. ad denotādū ꝙ incarnatio filij futura erat in tꝑe. Gal̓. 4. At vbi venit plenitudo tꝑis ⁊c̄. Supra vero cū loquebat̉ de eterna genęratione dixit. es tu. quaſi ſine motu. hic auteꝫ cū loquit̉ detemporali dicit In filiū quod denotat terminuꝫ alicuiusmotionis. Aſſumptio em̄ īportat motū in filiationē. Etqꝛ oīs motio fit ꝑ operationē alicuius terminatā ad aliquē effectū. ideo primo ponit operationē facientis. qꝛ nōvirtute humanitatis facta eſt aſſumptio: ſed diuinitatiscū dic̄: Ego ero illi in patrē. id eſt aſſumā eū ad vnionemꝑſone filij. Et ſubiūgit effectū ꝯſecutū. qꝛ ſcꝫ eſt exceptꝰin vnitatē ꝑſonalē filij. Erit mihi in filiū. De pͥmo dicit̉Lu. 1. Uirtus altiſſimi .ſ. faciētis aſſūptionē obūbrabittibi. de. 2º. Ro. 1. Qui factꝰ eſt ei ex ſemīe dauid ẜm carnē. ¶ Deinde cū dic̄: Et cū iteꝝ ⁊c. Agit de dn̄atiōe xp̄iqͣ eſt heres vniuerſoꝝ. Ubi tria facit. qꝛ pͥmo on̄dit dominiū eiꝰ ⁊ p̄cipue ſuꝑ āgelos. Scd̓o pōit rōeꝫ dominijilliꝰ ex ꝑte āgeloꝝ ibi Et ad āgelos qͥdē ⁊c. Tertio ex ꝑte xp̄i ibi. Ad filiū aūt thronꝰ tuꝰ ⁊c̄. Quātū ad pͥmū inducit auctoritatē. psͣ. Cū dicit Adorate eū oēs āgeli eiꝰ
A iij