Explanatio ſancti Thome

bo virtutis ſue. qꝛ cū idē ſit cauſa eſſendi et conſeruandicum dicit ꝙ filius virtute ſua eſt cauſa cōſeruatiōis oſtēdit ꝙ etiam eſt cauſa eſſendi. Sed nunquid non virtutepatris? Utiqꝫ et eius virtute. quia eadem eſt virtus vtriuſqꝫ. Operatur ergo et virtute propria et virtute patrisquia virtutem ſuam habet a patre. Nec tn̄ dicit apoſtolus virtute ſua: ſed verbo virtutis ſue ad oſtendendumꝙ ſicut pater omnia per verbū produxit. psͣ. Ipſe dixit etfacta ſunt ⁊c. In quo oſtenditur maxima virtꝰ patris. itafilius eodē verbo quod eſt ipſe om̄ia fecit. Et in hoc oſtēdit apoſtolus potentiā virtutis ſue. quia eandē habꝫ cūpatre. quia eadem operatur et per idem quo ille. ¶ Sedtunc eſt dubium. quia pater cū dicit producit verbū. Ergo filius cum dicit produceret verbū. et ſic verbum eſſetverbum. Et ad hoc dicunt greci. ꝙ ſicut filius eſt ymago patris: ita ſpirituſſanctus eſt ymago filij Et ſic exponit Baſilius Portans verbo virtutis ſue id eſt ſpirituſancto. Nam ſicut filius eſt verbū patris. ita vt dicūt ſpirituſſanctus eſt verbum filij. Et ideo per ipſum facit filius ſicut per filiuꝫ pater. Verumtamen proprie loquēdoverbum non dicitur niſi quod procedit vt concepiuꝫ abintellectu ad quod ſequitur procedere in ſimilitudinemſpeciei. Spiritus aūt ſanctus et ſi ſit ſimilis non tamē habet hoc ex modo ſue proceſſionis. qꝛ non procedit vt cōceptus ab intellectu: ſed vt amor a voluntate. Aliter autem exponit gloſa Verbo virtutis ſue. id eſt imperio ſuo¶ Sed hic adhuc eſt dubium. quia īperiū vel eſt exteriꝰper vocem prolatum. et hoc nō poteſt dici. quia nihil eſtextrinſecum a natura diuina procedens a filio: per quodomnia portentur. Uel illud imperiū eſt interius in cord̓conceptum. ſed nec etiam hoc poteſt ſtare. quia nihil inmente dei concipitur niſi verbum eternum. Ergo iſtd̓ imperium ſic conceptum in mente filij eſſꝫ verbum eternuꝫet ſic eſſent duo verba eterna. qd̓ nephas eſt dicere. Id̓oad argumentū eſt dicendum ſicut exponit Auguſtinꝰ illud Iohannis. 12. Sermo quem locutus ſum: ille iudicabit eum. id eſt ipſe ego qui ſum verbum patris iudicaboeum. Et ſimiliter in propoſito verbum virtutis. id eſt inſeipſo qui eſt verbum virtuoſum. Per iſta ergo tria oſtēdit tria de xp̄o. Per hoc enim ꝙ eſt ſplendor: oſtēdit eius coeternitatem cū patre. In creaturis em̄ ſplendor eſtcoeuus. ſed ille eſt coeternus. et hoc eſt contra arrium.Sed cum dicit ymago ſubſtantie. Oſtendit eius cōſubſtantialitatē. Quia em̄ ſplendor non eſt eiuſdem naturecum reſplendente: ne forte aliquis credat ꝙ non ſit ſimilis in natura. dicit ꝙ eſt ymago vel figura ſubſtātie. Sꝫquia filius et ſi ſit eiuſdem nature cum patre. ſi tamen ſitinfirmus deficit a virtute patris Et ideo ſubdit Portāsomnia verbo virtutis ſue. Apoſtolus ergo in hijs tribꝰcōmendat chriſtum a tribus. ſcilicet a coeternitate. a cōſubſtātialitate. et ab equalitate poteſtatis. ¶ Deinde cūdicit Purgationē peccatoꝝ faciens ⁊c̄. Oſtendit ſecundum quod facit ad ydoneitatē dignitatis eius. ſcꝫ ſtrennuitas ⁊ induſtria quā habuit in operando Fuit em̄ hocmagne īduſtrie: vt quod ei cōpetebat ex natura qua deus eſt: ipſe meruerit per paſſionē ī natura aſſumpta. Unde Phil̓. 2. Factus eſt obediēs vſqꝫ ad mortē. propterquod et deus exaltauit illum ⁊cͣ. Purgare ergo peccata⁊ ſi conueniat ei ex natura diuina: tamen conuenit ei etiam ex merito paſſionis. Vnde Ecc̄. 47. Xp̄s purgauitpeccata eius ⁊c. Mat. 1. Ipſe enim ſaluum faciet populum ſuum a peccatis eorum. ¶ Conſequenter cum dicitSedet ad dexteram ⁊c. Subiūgit ipſā dignitatē. Quaſi dicat. Non videtur indecens ſi ſedet ⁊c. quia eſt ſplen.dor ⁊ figura ⁊ portat omnia ⁊cͣ. In verbo autem ſeſſiōistria ſolent importari. Vnum eſt ſedētis auctoritas Iob.

29. Cunqꝫ ſederem quaſi rex circūſtante exercitu ⁊c. Indiuina autem curia multi aſſiſtunt. quia Dauiel̓. 7. Milia milium miniſtrabant ei. et decīēs centena milia aſſiſtedant ei. Sed nullus legitur ibi ſedere. Quia omnesſunt ibi ſerui et miniſtri. infra eodem. Om̄es ſunt adminiſtratorij ſpiritus in miniſteriū miſſi ⁊cͣ. Sed ſolus iſtehabet regiam dignitatem Dan̄. 7º. Et vſqꝫ ad antiquuꝫdierum venit ⁊c. Et poſtea ſequitur Et dedit ei poteſtatem et honorem et regnum ⁊c̄. Mat. 25. Cum venerit filius hominis in maieſtate ſua ⁊ omnes angeli eius cumeo: tunc ſedebit ſuper ſedem maieſtatis ſue. Et poſt ſeq̄tur. Tunc dicet rex his ⁊c. Secundum eſt ſedentis ſtabilitas Luce vltīo. Sedete in ciuitate ⁊c. Dan̄. 7. Poteſtas eiꝰ poteſtas eterna ⁊c. infra. 13. Xp̄s ieſus heri ⁊hodie ipſe et in ſecula. ¶ Item aliquando ſedere importat humilitatem: quia ſedens inferior eſt ſtantibus. psͣ.Tu cognouiſti ſeſſionem meam ⁊cͣ. Et ſic non accipiturhic ſed primis duobus modis. Sed contra Actuum. 7.Ecce video celos apertos ⁊ ieſum ſtantē ⁊cͣ. Et dicēduꝫeſt ꝙ ſedere ⁊ ſtare ⁊ huiuſmodi diſpoſitiones de deo dicuntur ẜm ſimilitudinem. Et ideo ẜm diuerſa dicitur etſedens ⁊ ſtans. Sedens quidem propter immobilitateꝫſed ſtans propter vtilitatem ad fortiter reſiſtenduꝫ. Unde ſtabat quaſi paratus iuuare ſtephanū in agone conſtitutum Sed addit apoſtolus ꝙ ſedet ad dexteram. quodſi referatur ad diuinam naturam eſt ſenſus. ad dexteramid eſt ad equalitatem patris. Si vero ad humanā eſt ſēſus ad dexteram. id eſt in potioribus bonis patris Marci vlti. Sedet a dextris dei. psͣ. ⁊ Mat. viceſimoſecūdoDixit dominꝰ domīo meo ſede a dextris meis. Sed inter eos qui habent aſſeſſores. quidam ſunt ſimplicit̓ maiores. vt rex vel imperator. quidam vero nō ſimplicitermaiores: ſed ẜm quid vt prepoſiti vel baliui. Sed chriſtus non ſedet ad dexteram alicuius inferiorū iudicū ſicut alicuius prepoſiti vel baliui. ſed ſimpliciter maiorisquia ad dexteram maieſtatis. Maieſtas proprie eſt ſumma poteſtas Eſa. 6. Plēa erat om̄is terra maieſtate eiꝰ⁊c. ꝓuerbioꝝ. 25. Qui ſcrutator eſt maieſtatis opprimetur a gloria. Chriſtus autem ⁊ ſi ſic ſedeat ad dexterammaieſtatis: habet tamen ⁊ ipſe maieſtacem. quia habeteandem cum patre. Mat. 25. Cum venerit filius hominis in maieſtate ſua ⁊cͣ. Luc̄. 9. Hūc filius hominis erubeſcet cum venerit in maieſtate ſua ⁊ patris. Dicit etiaꝫnon ſolum maieſtatis ſed etiam in excelſis. id eſt ſuꝑ omnem creaturā. Ecc. 24. Ego in altiſſimis habito ⁊c. Sicergo ſedet in excelſis. quia eleuatus eſt ſuper omnē creaturam. psͣ. Quoniam eleuata eſt magnificētia tua ſupercelos. Et ẜm ꝙ dicit Chryſoſtomꝰ apoſtolꝰ in loco iſtotenet modum volentis inſtruere paruulum qui non ſtatim proponit ei ſumma. ſed paulatim perducit eum modo loquendo ardua. modo proponendo infima. ita etiammodo proponit diuina cum dicit. In filio. modo humana cum dicit. Quem conſtituit heredē ⁊cͣ. ⁊ ſic de alijsvt patet in gloſa.Lectio tertia.Anto melior angelis effectus: qͣꝫtotdifferentius pre illis nomē hereditauit. Cui em̄ dixit aliquando angeloꝝ. filius meꝰ es tu: ego hodie genui te?Et rurſum Ego ero illi in patrē. et ipſe eritmihi in filium. Et cū iteꝝ introducit primogenitū in orbem terre: dicit. Et adorent eūomnes angeli dei. Et ad angelos quidē di-