xplanatio ſancti Thome

iuuentus ad delectatiōes corporales que precipue cōſiſtūt in cibis ⁊ potibus ⁊ venereis. Sed ad vitandū hecdiſponit ſenectus. Senes em̄ ſunt mortificati. 2. Regū19. Nūquid vigent ſenſus mei ad diſcernendū ſuaue velamarū? ⁊c̄. Et ideo dicit. Vt ſobrij ſint quantū ad cibos⁊ potus ⁊ pudici quantū ad venerea. Gen̄. 18º. Poſtꝙͣconſenui ⁊ dn̄s meus vetulus eſt voluptati opera daboSed ſi ſenectus ad hoc diſponit quare hoc monet: Reſpondeo aliquādo contingit ex magna peruerſitate ꝙ ſenex reducit̉ ad puerilia peccata. Eſaie. 65. Puer centūannoꝝ moriet: ⁊ peccator centū annoꝝ maledictus erit.Et duplex eſt ratio quare hoc ꝯtingit. Aliter em̄ ad hocmouet ſenex aliter iuuenis. Iuuenis eniꝫ incitat̉ ad hecex inſtinctu paſſionis. ſꝫ ſenex ex electiōe ꝓpt̓ duo. Nullus eniꝫ vult eſſe ſine delectatiōibus. ⁊ tanto plus appetit eas quāto maiores moleſtias ſentit. Senex autē patitur multa incōmoda ⁊ defectus nature. Et ideo quandonō habet ſpirituales delectatiōes querit corꝑales. Secunda ratio eſt: quia iuuenis quādoqꝫ refrenat̉ per pudorem. ſenes autē ſcd̓m philoſophū ſunt inuerecūdi: quiaſunt antiqui ⁊ multa experti. Iuuenes autē vani ⁊ verecūdabiles naturaliter. Et ideo refrenant̉ ſed non ſenes.¶ Item ſenectus diſponit ad prudentiā propter experimentū longi temporis. Iob. 12. In antiquis eſt ſapientia ⁊ in multo temꝑe prudentia. Eccl̓. 25. Quā ſpecioſa veteranis ſapientia ⁊ glorioſus intellectus ⁊ conſiliū.corona ſenū multa peritia ⁊c. Contingit tamē aliquādoſenem eſſe fatuū Eccl̓. 25. Senem fatuū ⁊ inſenſatū. Ethoc eſt ex duobus ꝙ ſenex eſt fatuus. Prudentia em̄ acquirit̉ per exercitiū. quādo ergo in iuuentute ſe in bonisnō occupant ſunt in ſenectute imprudentes. Eccl̓e. 25.Que in iuuētute tua non ꝯgregaſti quomō inuenies eain ſenectute tua. ¶ Item alia ratio eſt. quia in iuuētutequādoqꝫ affluūt voluptatibus ⁊ maxime ſuperfluitate ci.boꝝ. ⁊ ideo deſiccat̉ eoꝝ cerebrū. Prouerb̓. 20. Luxurioſa res eſt vinū ⁊ tumultuoſa ebrietas. quicūqꝫ his delectatur non erit ſapiens ⁊c. ¶ Deinde ponit ea ad quecontrariat̉ ſenectus. ⁊ primū eſt fides. ſecundū dilectio.tertiū patiētia. Quantū ad primū dicit. Sani in fide. qꝛſine ea impoſſibile eſt placere deo. Heb. 11º. Sed ꝙ aliqui non ſunt ſani in fide: maxīe in aliquo nouo qd̓ ponit̉ſenibus credendū contingit ex duobus. Primo qꝛ ſenesnon ſunt firmi in aliquo nouo ꝓpter preſumptionē ſapientie. ⁊ ideo nō credūt alijs. Iob. 12ᵐ. Et ſenes ſunt innobis. Item quia naturale vitiū ſenū eſt ꝙ ſunt incredibiles: quia ſunt experti ſe ſepius eſſe deceptos. Et ideoloquūtur ſemper cū forte vel fere aduerbijs temperatiuimodi ⁊ dubitatiui modi. Incredulitas autē repugnat fidei. Eſa. 21. Qui incredulus eſt infideliter agit. Quātum ad ſecundū dicit. In dilectiōe. ⁊ hoc ideo: quia plenitudo legis eſt dilectio. Et monet ad hoc propter duo.Primo quia in ſenibus parū eſt amicitie: quia amor nutrit̉ per conuictū. Nullus autē vult diu cōuiuere cū triſtibus. Senes autē ſunt triſtes. Et ideo nō eſt diu cū eisamicitia. Item quia ſenes diligūt propter vtilitatē tantū ſicut iuuenes propter delectabile. Senex em̄ indigetſuſtentatione. ¶ Quantū ad tertiū dicit. In patientia.⁊ monet ad hoc ꝓpter tria. Primo qꝛ ſenes multa malacircūueniūt ⁊ ideo indigent patiētia contra turbatiōes.Alia ratio eſt. Senes em̄ viuūt in memoria multoꝝ vnde ſemper dicūt antiqua. Iuuenes autē viuūt in ſpę magnoꝝ ⁊ ex hoc ſenes dupliciter ad patientiā mouent̉ propter bona. ſcꝫ que habuerūt ⁊ carent eis. Vnde boetiusSūma miſeria eſt fuiſſe felicē. Tren̄. 1º. Recordata eſthieruſalē dierū afflictiōis ſue preuaricatiōis omniū deſiderabiliū ſuoꝝ que habuerat a diebus antiquis ⁊c̄. Itē

quia viuūt in memoria cōtingit ꝙ aliqui qui mō eos deſpiciūt aliquādo fuerūt peiores: ⁊ ideo turbant Iob. 39.Nunc autē derident me iuniores tempore quorū patresnō dignabar ponere cū canibus meis. Tertia ratio eſt:quia quāto ſenex appropinquat ad finem vite. tanto magis deſiderat viuere Unde videns ſe deficere magis triſtatur. ¶ Deinde cum dicit. Anus ⁊c. docet qualitervetule inſtruantur. Et primo docet qualiter inſtruantur in vita. Secūdo in doctrina. Item primo qualiter inhabitu. Secūdo qualiter in victu. Tertio quo in verboQuantū ad primū dicit. In habitu ſancto id eſt carentelaſciuia ⁊ pompa. Et hoc cōuenit om̄i mulieri. 1ᵉ. petri.3. Quaꝝ ſit nō extrinſecꝰ capillatura aut circūdatio auri aut indumenti veſtimentorūqꝫ cultus ⁊c. 1ᵉ. tymoth.2. Similiter ⁊ mulieres in habitu ornato cū verecūdia⁊ ſobrietate ornātes ſe non in tortis crinibus. aut auro.aut margaritis. vel veſte precioſa ⁊c. Sed ſpecialiteranus hoc ſeruare debēt: quia iuuenculaꝝ eſt propter viros ſuos modeſte ſe ornare quod ītelligit̉ ſimpliciter deom̄i motu corporis. Eccl̓. 19. Amictus corporis ⁊ riſusdentiū ⁊ ingreſſus homīs enūciant de illo. ¶ Quantūad ſecundū dicit. Non crimīatrices. Duo em̄ ſunt in ſene. Unū quod cōmune eſt oībus ſenibus. ſcꝫ ꝙ ſunt ſuſpicioſi: qꝛ viderūt multa mala que ſil̓r preſumūt de alijſItē in mulieribus ſpēaliter ſunt zelotipe ⁊ vtrūqꝫ ꝯtingit in vetula: qꝛ rōe etatis eſt ſuſpicioſa. rōe ſexus eſt zelotipa. Eccl̓. 26. In muliere zelotipa. flagellū lingue oībus cōicans Et ideo dicit. Non criminatrices. ¶ Quātum ad conuictū dicit. Non multo vino ſeruiētes. ⁊ deviris dicit. Ut ſobrie ſint. Et dicit. Nō multo. quia quādoqꝫ vtunt̉ eo ꝓpter frigiditatē earū. ¶ Quantū ad doctrinā dicit. Bene docētes. Contra. 1. coꝝ. 14. Mulieres in eccleſijs taceāt non em̄ permittit̉ eis loqui ſed ſubditas eſſe ⁊c. 1ͤ. tymoth. 2. Mulier in ſilentio diſcat cuꝫomni ſubiectiōe. Docere autē mulieri non permitto ⁊cͣ.Reſpondeo. Dicendū eſt ꝙ doctrina publica que ſit inpopulo interdicit̉ mulieri: ſed priuata qua quis familiādocet ei cōcedit̉ Prouerb̓. 31. Uiſio qua erudiuit eū mr̄ſua. ⁊ Prouer. 4. Nā ⁊ ego filius fui pr̄is mei tenellꝰ⁊ vnigenitꝰ corā mr̄e mea ⁊ docebat me atqꝫ dicebat ⁊cͣEt bn̄ dicit. Vt prudentiā doceant magis ad anus ꝙͣ adviros quia quādoqꝫ docent fabulas aniles magis ꝙͣ ꝓficua ⁊ etiā quia magis ip̄e conuerſant̉ cum pueris ⁊ cuꝫfamilia ꝙͣ viri. ¶ Deinde cū dicit. Adoleſcentulas ⁊c̄.oſtendit qualiter inſtituat iuuenes. Et primo oſtendit qͣliter inſtruat iuuenes femīas. Secūdo qualiter matresiuuenes ibi. Iuuenes ſimiliter ⁊c. Item prima in tres.quia primo oſtendit qualiter ſe habeāt ad perſonas cōiūctas. Secūdo ad ſeip̄as. Tertio ad ſubiectos. Quantum ad primū dicit. Vt viros ⁊c̄. Uiro em̄ debei amor.Prouerb̓. 12º. Mulier diligens corona eſt viro ſuo ⁊c.Eccl̓. 25º. In tribus beneplacitū eſt ſpiritui meo ⁊c̄. Etinfra. Uir ⁊ mulier bene ſibi cōſentientes. Vel ſic vt prudentiā doceant adoleſcētulas ⁊ viros ⁊c̄. Sed prima expoſitio eſt melior. Et filios diligāt hoc eſt naturale Eſa.49. Nunquid poteſt mulier obliuiſci infantē ſuū vt nōmiſereat̉ filio vteri ſui ⁊c. Et nota ꝙ dicit vt viros amet⁊ filios diligāt vt ſit amor ad viros ⁊ ad filios dilectio.quia ad viros eſt amor feruētior ſed ad filios naturalior¶ Sed quantū ad ſeip̄as tria dicit. Unū quo ad rationeſcꝫ prudētes. Prouer. 19. Domus ⁊ diuitie dant̉ a parētibus a dn̄o autē proprie vxor prudens. Et hoc neceſſariū eſt quia iuuētus earuꝫ ⁊ ſexus contrariat̉ prudentie.Aliud eſt quantū ad cōcupiſcibilē. ſcꝫ cū dicit. Caſtas.Tertiū vero quantū ad iraſcibilem cum dicit. Sobrias.Eccl̓. 26. Gratia ſuper gratiā mulier ſancta ⁊ pudorata