Explanatio ſancti Thome
ſonis ad populū eccleſie ꝑtinētibꝰ. Et primo de ꝑſonisinfimi ſtatus. Secundo de perſonis maioris ſtatus ibi.Diuitibus ⁊c. Circa primū tria facit. quia pͥmo ponit inſtructionē de ſeruis. Secūdo arguit contrariā aſſertionēibi. Si quis habet ⁊c. Tertio monet vt cōtraria vitet etſeruet predicta ibi. Cū aūt ⁊c. Itē pͥma in duas. qꝛ pͥmooſtendit quid ſit tenendū. Secundo docet hoc eſſe docēdum ibi. Hec doce ⁊c. Itē primo oſtendit qualit̓ ſe habeant ſerui ad dn̄os infideles. Secūdo qualit̓ ſe habeāt adfideles ibi. Qui aūt ⁊c. Dicit ergo. Quicūqꝫ ſerui ſuntſub iugo ſcꝫ ꝓpt̓ ſeruilē cōditionē que dicitur iugū ſimilitudinarie. quia ſicut boues continent̉ ſub iugo vt nō liceat eis ire quo velint: ita ſerui ſub dn̄o vt non liceat eisqd̓ velint facere Gal̓. 5. Nolite iteꝝ ſub iugo ſeruitutisꝯtineri. ¶ Omni honore. id eſt debita reuerentia Eph̓.6. Serui obedite dn̄is carnalibus cū om̄i timore ⁊ tremore in ſimplicitate cordis veſtri ſicut xp̄o ⁊cͣ. Cuius rōeſt ne nomen ⁊c. Si em̄ dn̄i infideles ſeruos ſuos intuitu fidei rebelles ſentirēt dānarēt nomē xp̄i ⁊ blaſphemarēt doctrinā nr̄aꝫ Ro. 2. Nomē xp̄i ꝑ vos blaſphemat̉.Qui ergo īfideles habēt dn̄os ill̓ obediāt. ne nomē dei⁊cͣ. Sed quō fidelibꝰ? Qui aūt ⁊c̄. Nō ꝯtēnant qd̓ qn̄qꝫcontingit qn̄ familiaritas infimis exhibet̉. ſcꝫ ꝙ erigantur in ſuꝑbiā. ꝓuer. 30 Per tria mouet̉ terra ⁊ quartumnō poteſt ſuſtinere. ꝑ ſeruū cū regnauerit ⁊cͣ. Et hutꝰ ratio eſt ẜm ph̓m. quia homīes in talibus paralogizāt ꝙ ſiin vno vident ſe equales credūt ꝙ ſint in oībus equales⁊ nolūt illis in aliquo ſubdi. ſicut in ciuilibꝰ. qꝛ ppl̓s nōeſt ſubiectꝰ. credūt ꝙ ſint totalit̓ eqͣles nobilibꝰ. Et ſicpoſſet cōtingere ꝙ ſerui vidētes ſe in aliqͦ. ſcꝫ fide equales dn̄is reputēt ſe eqͣles ſimplicit̓. Et ideo dicit. Nō cōtemnāt ⁊c. Et ponit tria. Primū eſt fidei donū. Un̄ dic̄Quia fideles ſunt. ⁊ hoc valde magnū eſt. qꝛ ꝑ fidem viuit iuſtus. Itē ꝑ eā vincit̉ mundꝰ. Secūdū eſt dignitasdiuine dilectiōis. ideo dicit Dilecti ſcꝫ excellētius alijscreaturis. qꝛ adoptant̉ in filios dei. 1. Io. 3. Videte qͣleꝫcharitatē dedit nobis deꝰ pat̓: vt filij dei nominemur ⁊ ſimus ⁊c. Tertiū eſt beneficiū gͦtatie. ideo dicit. Quia beneficij ꝑticipes ſunt. ſcꝫ ꝙͣtū ad ſacramētū dn̄i .1. coꝝ. 10Panis quē frangimꝰ nōne cōmunicatio corꝑis dn̄i eſt.psͣ. Particeps ego ſum oīm timentiū te ⁊c. Hec doce .ſ.neſcientes ⁊ exhortare vt impleāt ſciētes. Tit̓. 2. Hec loquere ⁊c. ¶ Deinde cū dicit. Si quis ⁊c. Excludit cōtrariā aſſertionē. Et pͥmo modū falſe doctrine. Secūdo radicē ibi Suꝑbus ⁊c. Tertio effectū eiꝰ ibi Ex quibꝰ ⁊cͣ.Si vis ſcire que doctrina ſit erronea. hoc on̄dit ex tribꝰ.Primo ſi ſit ꝯtra doctrinā eccl̓iaſticā. Et ideo dicit. Siqͥs alit̓ docet ſcꝫ ꝙͣ ego ⁊ alij apl̓i. ꝙͣtū ad primū Gal̓. 1.Si qͥs vobis euāgelizauerit pret̓ id qd̓ accepiſtꝭ anathema ſit. Doctrina em̄ apl̓oꝝ ⁊ ꝓph̓aꝝ dicit̉ canonica. qꝛ ēquaſi regl̓a intellectꝰ nr̄i. Et ideo nullꝰ alit̓ debet docere. Deut̓. 4. Nō addetis ad verbū qd̓ loquor vob̓ neqꝫaufferetis ex eo. Apoc̄. vlti. Si quis appoſuerit ad hecapponat deus ſuꝑ illum plagas ſcriptas in libro iſto ⁊cͣ.Quantū ad ſecūdū dicit. Et nō acqͥeſcit ⁊cͣ. Nā dn̄s ih̓svenit vt teſtimōiū ꝑhibeat veritati. Ioh̓. 18. In hoc natus ſum: ⁊ ad hoc veni in mundū: vt teſtimoniū ꝑhibeaꝫveritati ⁊c. Et ideo miſſus eſt a patre ſicut doctor ⁊ magiſter. I. Mach̓. 2. Ip̄m audite ſemꝑ. ⁊ ipſe erit vob̓ pat̓⁊c. Et ideo erroneꝰ eſt qͥcunqꝫ non acqͥeſcit ẜmōibꝰ eiꝰ .1.reg. 15. Quaſi peccatū ariolādi eſt repugnare et qͣſi ſcelꝰydolatrie nolle acqͥeſcere. Et dicit ſanis. qꝛ in xp̄i ẜmonibus nihil eſt corruptionis. nihil falſitatis vl̓ ꝑuerſitatisqꝛ ſunt ſermones diuine ſapiētie. ꝓuer. 8. Iuſti ſunt ſermones mei. nō eſt in eis prauū quid: neqꝫ ꝑuerſum. Recti ſunt ītelligētibꝰ. et equi īueniētibus ſcientiā. Quā-
tum ad tertiū ꝓuer. 6. Cōſerua fili mi p̄cepta pr̄is tui exne dimittas legē matris tue ⁊c. Un̄ dicit. Et ei q̄ ẜꝫ pietatē eſt doctrine ſcꝫ eccl̓iaſtice. Hec pietas eſt ꝑ cultū deiTit̉ .1. Scd̓m agnitionē ꝟitatis q̄ eſt ẜm pietatē. ¶ Radix autē erroris eſt duplex. ſcꝫ ſuꝑbia affectus: ⁊ defectꝰintellectus. Quantū ad primū dicit Suꝑbus ⁊c. Dicit̉autē ſuꝑbia radix erroꝝ duplicit̓. Primo qꝛ ſuꝑbi volūtſe ītromittere de his ad q̄ nō attingūt. et ideo neceſſe eſtꝙ errent et deficiant Eſa. 16. Suꝑbia eius et arrogātiaeius et indignatio eius plus ꝙͣ fortitudo eiꝰ ⁊c. Item qꝛnolūt ītellectū alteri ſubijcere: ſed innitunt̉ ſue prudētieet ideo nolūt obedire ſcripture ſacre. Cōtra hoc diciturꝓuer. 3. Ne īnitaris prudētie tue. ꝓuer. 11. Ubi humilitas ibi ſapiētia. Itē defectꝰ intellectꝰ Vbi ſciendū eſt ꝙſicut in corpore ſanitas eſt q̄dā equalitas humoꝝ: ita veritas eſt q̄dā eqͣlitas in intellectu. qꝛ veritas eſt adeqͣtiorei et intellectus. Vn̄ ſicut infirmꝰ qn̄ nō habꝫ equalitatē cōplexionis ad modica ꝯͣria accidētia ledit̉. ſie in ītellectu qn̄ hō nō fundat̉ in veritate: nec habet virtutē perquā poſſit iudicare veritatē a qualibet q̄ſtiōis difficultate incidit in errorē. Un̄ dicit. Languens circa q̄ſtiones⁊c. Sap̄. 9. Homo infirmus ⁊ exigui tꝑis ⁊ minor ad intellectū iudicij ⁊ legū ⁊c. Sicut dicit boecius ita ſe habꝫintellectus ad rationē: ſicut circulꝰ ad centrū. Ratio em̄diſcurrit cōſiderando actus ac defectus: ⁊ habitudinemvnius rei ad aliā. Et niſi reſoluat vſqꝫ ad intellectū veritatis: vana eſt ratio. Un̄ qn̄ accipit veritatē rei habꝫ eāquaſi centrū. Quidā aūt diſcurrūt ⁊ nō attingūt. 2. thi.3. Semꝑ diſcentes ⁊ nunꝙͣ ad ſcientiā veritatis ꝑueniētes ⁊c. Et ideo dicit circa queſtiones. id eſt nō ꝑuenientes ad ip̄m centrū. Et dicit queſtiones. qꝛ in aliquibꝰ dubitationē fac̄ ex parte rei. in aliqͥbus ex ꝑte verboꝝ ⁊ nominū. Et ideo dicit queſtiones ꝙͣtū ad primū ſcꝫ de rebꝰſupra. 2º. Que q̄ſtiones p̄ſtant magis ꝙͣ edificationē d̓ique eſt in fide ⁊c. Quantū ad ſecūdū dicit Pugnas verboꝝ. ꝓuer. 19. Qui tm̄ verba ſectatur nihil habebit ⁊c.Ei dicit Pugnas ꝟboꝝ. quia de hac queſtiōe ſit diſſenſio ex verbis tm̄ orta. qꝛ dn̄s dicit Ioh̓. 8. Si filius vosliberauerit vere liberi eritis ⁊c. ⁊ Mat. 17. Ergo liberiſunt filij. Ex quo volebant ꝙ omnes catholici filij dei eſſent ⁊ filij liberi. Sed eſt pugna verboꝝ. qꝛ dn̄s loquit̉ibi de libertate ſpirituali nō de carnali. ¶ Deinde cū dicit Ex quibus ⁊c. Ponit effectū erroris. Et pͥmo ponitipſum effectū. Secundo manifeſtat quedam que dixeratibi. Eſt autē queſtus ⁊c. Itē primo oſtēdit que mala ſequant ex falſa doctrina. Secundo in quibꝰ ibi. Hominūmente ⁊cͣ. Inter mala vero que ponit. quedā ſunt intꝰ incorde quedā exterius. Interius ſunt inordinati motꝰ reſpectu boni vel reſpectu mali. Reſpectu boni eſt inuidiaq̄ eſt triſtitia de bono alieno. Un̄ dicit Inuidie ⁊cͣ. Qd̓poteſt intelligi vl̓ in ꝓpoſito vl̓ vniuerſalit̓. qꝛ cū aliqͥ laborant nō ad veritate ſed ſolūmodo ad ꝟba. nō vident ſialiquis preualet. Iob. 5. Paruulū occidit inuidia. Iteꝫin ꝓpoſito. qꝛ ſi ſerui habent̉ vt liberi ⁊ nō ſubditi domini inuidebunt ⁊ dolebunt ſeruos ſibi equari. Ex iuuidiavero homo inſurgit cōtra ꝓximū cui inuidet̉. Et hoc eſtcontentio. ꝓuer. 20. Honor eſt homini qui ſe ſeparat acontentionibus ⁊c. Item contra deū. ⁊ hoc eſt blaſphemia. 2. Pe. 2. Que ignorāt blaſphemātes ⁊c. Reſpctūvero mali eſt ſuſpicio. Vnde dicit. Suſpitiones male ſcilicet dominoꝝ aduerſus chriſtianos quaſi libertatem adlucrum finxerimus. Vel ꝙ ſolū tota doctrina xp̄iana eētinuenta vt ſerui fierent liberi Ecc̄. 3. Multos ſupplantauit ſuſpicio illoꝝ ⁊ in vanitate detinuit ſenſus illorum⁊cͣ. Et ex iſtis ſequunt̉ cōflictationes aduerſus fideles.Gen̄. 13. Facta eſt rixa int̓ paſtores gregū abraaꝫ ⁊ loth