Explanatio ſancti Thome

probat ſubdens. Promiſſionem habens ⁊c. In preceptis enim decalogi vnum ſolum inuenitur quod pertinet ad pietatem ſcꝫ honorare patrem ⁊ matrem: ⁊ ſub illo continentur omnia precepta ad quodcunqꝫ beneficiuꝫimpendendū proximo: ⁊ hoc eſt ſolum preceptū inter eaque ad proximū ē habens promiſſionem ſcꝫ vt ſis longeuus ⁊cͣ. Exo. 20. Et apoſtolus hic interpretat̉ lōgenꝰ ẜꝫvitam preſentem ⁊ futuram. Vnde dicit. Uite que nuncē ⁊ future. Prouer. z. Longitudo dieruꝫ in dextera eiꝰSed tunc eſt queſtio quia aliquando inuenitur aliquispietatem ſequens qui tamē non eſt longenꝰ. Reſpōdeoſicut dicit philoſophꝰ hec bona temporalia in tantū ſūtbona inꝙͣtum vtilia ad felicitatem. Vnde ſi quis haberet ſatis de temporalibus ꝙ propter ip̄a impediret̉ a bono virtutis ⁊ felicitatis hoc nō eſſet ſibi ad bonā fortunāſed ad malā: vt dicitur. 10. Ethicoꝝ. Et longitudo viteeſt vnum de temporalibus in tāntū bonū inquantū coadiuuat ad virtutem. Aliquando autē eſt occaſio ad peccādum: ⁊ ideo deus aliquādo ſubtrahit eam homini: nō qꝛdeficiat a promiſſiōe: ſed quia dat quod melius ē. Sap̄.4. Raptus ē ne malicia īmutaret cor eius ⁊c̄. Alia eſt q̄ſtio quia apoſtolus prefert pietatem corporali exercitationi quia habet ſpem vite preſentis ⁊ future. Sed nunquid corporalis exercitatio non habet ſpeiu al̓s ieiunāsnō mereretur vitam eternam. Reſpondeo quando duevirtutes ſunt ⁊ vna continet aliam. illud qd̓ eſt ſuperioris virtutis per ſe competit ei: per accidens autē inferiori. virtus autem cui competit per ſe mereri vitā eternaꝫeſt charitas cuius ꝓprius ⁊ īmediatus effectus eſt pietas. Et ideo ẜm propriā rationem attingit ad merendaꝫvitam ē ternam. abſtinentia autem non: niſi inqͣtū ordinatur ad charitatē ⁊ pietatē: quia ſi ieiunans non referthoc ad dilectionem dei nō meretur vitam eternaꝫ. Tertia queſtio eſt. quia dicit hic Ambroſius in glo. Omnisſumma diſcipline xp̄iane in miſericordia ⁊ pietate ē quāaliquis ſeques ſi lubricum carnis patiatur ſine dubio vapulabit nō tamē peribit. Ubi primo eſt dubiū de primaeius parte: quia miſericordia ⁊ pietas īmediate ordinantur ad charitatem in qua eſt ſūma xp̄iane religionis. Reſpondeo quorundā fuit opinio ſicut Augꝰ dicit decimode ciuitate dei. ꝙ exercētes pietatis opera ꝙͣtūcunqꝫ faciant peccata carnalia finaliter non pereunt eternaliter.Et ad hoc eſt auctoritas iſta. Item qd̓ habet̉ Mat. 25.Ubi damnandis ſolum improperat defectum miſericordie. Ergo debet̉ pena eterna ſolum inmiſericordibus.Auguſtinus autem dicit contrarium quia apoſtolus dicit qui talia agunt regnum dei ⁊cͣ. Quantūcunqꝫ enimexercitet̉ quis in miſericordia ſi in morte eſt in peccatomortali nō intrabit in regnū. Ad oppoſita dicendum eſtꝙ nō eſt miſericors qui ſibi nō miſeretur: ẜm illud Ecc.30. Miſerere anime tue placens deo. Et hoc vt hō coniungatur deo per amorē al̓s nō eſt miſericors. Ad illudeuangelij reſpondet auguſtinꝰ ꝙ nō quicunqꝫ peccat detrudit̉ ī infernū ſtatī qꝛ remanet ei locus penitētie. Sꝫille detrudit̉ qͥ finaliter morit̉ ī peccato ⁊ ꝑtinet pnīa admiſeri cordiā. Sed quid dicit lubricū ⁊c̄. Reſpondeo dicendum ē ꝙ loquit̉ de lubrico mortali. Et ꝙ dicit nō ꝑibit licet hoc nō ſit ex condigno tamē eſt ex congruo inꝙͣtum diſponit̉ animus ad bonū. Dominus etiam poſt lapſuꝫ hominē reparat. Et hoc precipue videtur eſſe ī pietate: quia homo benefaciendo alijs inducit alios ad orādum pro ſe ⁊ dominꝰ donat aliquando veniam peccatoribus precibus ſanctorum inquantū impetratur eis venia peccatorum ⁊ donum gratie: quia homo poteſt mereri ex congruo alteri primam gratiam al̓s ꝓ nihilo orareteccleſia pro peccatoribus. ¶ Deinde cum dicit. Fidelis

ſermo ⁊c. oſtendit ꝙ promittitur nobis futura vita: ⁊ pͥmo oſtendit hoc ex labore ſanctorum. Secundo ex eorūſpe ibi. Quia ſperamꝰ ⁊c̄. Tertio ex benignitate dei. ibiQui eſt ⁊c. Dicit ergo. Sermo ꝙ ſcꝫ pietas habet promiſſionē ⁊c. eſt fidelis. Qd̓ ſupra expoſitum eſt. Et quare? In hoc enī id eſt propter hoc vt conſequamur vitameternam laboramus. 2. Timo. 2. Laborantem agricolam oportet primum de fructibus percipere ⁊c. Item vtbene faciamus ⁊ vt mala ſuſtineamus. Vnde dicit. Benedicimus et maledicimur. Iac̄. pͥmo. Patientia opusperfectum habet. Et Roma. 5. Et ſuſtinemus propterſpem vite: quia ſperamus in deum viuum qui eſt actorvite preſentis ⁊ future. Item ex officio dei cuius eſt ſaluare. Eſa. 43. Non eſt abſqꝫ me ſaluator. Et ideo incarnatus eſt deus ⁊ vocatus eſt ieſus. Mat. p̄mo. Ip̄e eniꝫſaluum faciet populum ſuū a peccatis eorum. Et chriſtꝰē ſaluator quia ſaluat ſalute corporali quo ad oēs. Et iōdicit. Omniū hominū. Item ſpirituali: ⁊ ideo dicit. Etmaxime fidelium.Lectio tertia.Recipe hec ⁊ doce. Nemo adoleſcēp tiam tuā cōtemuat: ſed exemplumeſto fideliū. in verbo. in cōuerſatōein charitate. in fide. in caſtitate. Duꝫ venioattende lectioni. exhortationi et doctrine.Noli negligere gr̄aꝫ q̄ in te eſt. q̄ data eſt tibi ꝑ ꝓphetiā cū impoſitione manuū p̄ſbyterij. Hec meditare. in his eſto. vt ꝓfectꝰ tuuſmanifeſtus ſit omnibꝰ. Attende em̄ tibi etdoctrine: inſta in illis. hoc enī faciēs: ⁊ teipſum ſaluū facies ⁊ eos qui te audiunt. Seniorē ne increpaueris: ſed obſecra vt pr̄emIuuenes vt fratres. anus vt mr̄es iuuenculas vt ſorores in omni caſtitate.Superius apoſtolus hortatus ē timotheuꝫ ad pietatē.hic dat ei formā docendi pietatem: cui pͥmo iniungit vtpietatem doceat. Scd̓o quomodo ſit idoneus ad docendū ibi. Remo ⁊c. Tertio quō diuerſos diuerſimode doceat ibi. Seniorē ⁊c̓. Doctrina vero pietatis in duobuscōſiſtit ſcꝫ in agendis ⁊ credendis. Agenda. autē nō ſolum debēt inſtruere ſi ſunt auctoritate habentes: ſꝫ etiāp̄cipere. ⁊ ideo dicit. Precipe hec ⁊cͣ. Tit̓. 2. Argue cūomni imperio. Quantum ad credenda dicit. Et doce.Mat. vltimo. Docete omnes gentes ⁊cͣ. Iob. 4. Eccedocuiſti plurimos ⁊cͣ. ¶ Deinde cum dicit. Nemo ⁊cͣ.oſtēdit quomodo poſſit eſſe ydoneꝰ ad p̄dicta. ⁊ pͥmo adp̄cipiendum. Secundo quomodo ad docendū ibi. Duꝫvenio ⁊c. Circa primum duo facit: quia pͥmo docet quomodo debet excludere contēptum. Secundo manifeſtatper quid exeludēdum ſit ibi. Sed exemplum ⁊cͣ. Preceptum efficaciam non habet niſi ꝑ auctoritatē p̄cipiētis:⁊ ideo quando auctoritas contepnit̉ p̄ceptum fruſtraturqd̓ maxime fit in adoleſcentia: quia tales non credunturprudentes eſſe. Vnde ẜm philoſophū nemo iuuenes eligit duces. Et ideo dicit. Nemo ⁊c. Quaſi dicat. Licetſis iuuenis mores tamē rep̄ſentant ſenectutē. Cob. .1.Cum eſſet iunior. ⁊c. ¶ Deinde oſtēdit quomodo excluditur contēptus dicens. Sed eſto. ⁊c. vt ſcꝫ talē exhibeat ſe vt ſit exemplum faciēdi qd̓ verbo docet. Et notādūꝙ in his in quibꝰ p̄latus ē exemplum ē multiplex dr̄ia.Quēdā em̄ ordinant̉ ad ꝓximū: quedā ad deū: q̄dā adſe. Quantū ad primum dicit. Exemplum eſto fidelibus.