Explanario ſancti Thome

doctorē. nō vinolentū. nō ꝑcuſſorē ſed modeſtum. nō litigioſum. non cupidū ſed ſuedomui bene prepoſitum. filios habentemſubditos cum omni caſtitate.Supra inſtruxit timotheum de pertinentibus ad fidemrectā ⁊ cultū dei: hic agit de inſtructione officioꝝ eccleſiaſticorum. Et primo ponitur inſtitutio. Secundo ſue inſtitutionis occaſio ſeu neceſſitas ibi. Hec tibi ſcribo ⁊c.Itē primo inſtruit de pertinentibus ad epiſcopū. Secūdo quo ad dyaconos ibi. Dyacones ſimiliter ⁊cͣ. Sꝫ cūẜm dyoniſium tres ſint ordines ſcilicet epiſcopoꝝ qui ꝑficiunt. preſbyteroꝝ qui illumināt. dyaconoꝝ qͥ purgantquare non facit mentionē de preſbyteris? Reſpōdeo dicendum eſt ꝙ preſbyteri intelligunt cuꝫ epiſcopis nō ꝙſit indiſtinctio inter ordines ꝙͣtum ad rē ſed quantuꝫ adnomina. qꝛ preſbyter idē eſt qd̓ ſenior ⁊ epiſcopꝰ ſuperintendens. Et ideo preſbyteri et epiſcopi ꝙͣtuꝫ ad nomēvocabant̉ ⁊ epiſcopi ⁊ preſbyteri. Circa hoc ergo primoagit de deſiderio perueniendi ad epiſcopatū. Secundodeſcribit conditionē ep̄i ibi. Oportet aut ⁊c. Premittitergo ſue inſtitutionis aſſertionē dicēs. Fidelis ſermo ſcilicet quem dicā vel dixi. Apoc̄. vlti. Hec verba fideliſſima ⁊ vera ſunt. Si quis ⁊c. Ex hoc ſumpſerūt aliqui occaſionē ambitionis ępiſcopatus ⁊ prelationis. Sed nonrecte intelligunt quod hic dicitur. Apoſtolus em̄ h̓ voluit oſtendere quid pertineat ad ep̄m. Epiſcopus eſt nomen grecū. ſcopos em̄ idē eſt qd̓ intendens. ep̄i. id ē ſupra quaſi ſuperintendens. Duo ergo ſunt conſiderandain epiſcopo. ſcꝫ gradus ſuperior ⁊ actio plebi vtilis. Aliqui em̄ proijciunt forte oculū ad ea que circūſtant eū ſcilicet ꝙ qui preeſt honoratur ⁊ ꝙ habet poteſtateꝫ. Et qͥpropter iſta d̓ſiderat epiſcopatū neſcit quid ſit epiſcopꝰ.Et ideo dicit apoſtolus quid ſit epiſcopus: ⁊ quid deſiderat qui epiſcopatū deſiderat. quia bonū opus. Non dicitbonū deſideriū habet ſed bonū opus ſcilicet vtilitatē plebis. Sed nunquid licet ipſum deſiderare? Aug. dicit ꝙnō. Glo. Locus ſuperior ſine quo regi non poteſt populus. ⁊ ſi teneatur ⁊ adminiſtretur decenter: tamē indecēter appetitur. Et idē dicit. 19. de ciuitate dei. Cuius ratio eſt ꝙ nullus debet appetere aliquid ſupra vires ſuasnon ſibi proportionatū al̓s eſſet ſtultus. Oratius. Ludere qui neſcit cāpeſtribus abſtinet armis Ille ergo bn̄ epiſcoꝑatū deſiderare poſſet cuius opus epiſcopatui eſſꝫ ꝓportionatū. Ad hoc autē nullus eſt idoneus quia prelatus ẜm gradū ⁊ conuenientiā debet omnes alios excedere in conuerſatione ⁊ contēplatione ita vt in reſpectu ſuialij ſint grex. Et hanc ydoneitatē de ſe preſumere eſt maxime ſuperbie. aut ergo appetit circūſtantias: ⁊ tunc neſcit quid appetat. quia nō eſt h̓ epiſcopatus vl̓ ipſuꝫ opꝰet hoc eſt ſuperbie. Et ideo non eſt accipiendū niſi impoſitum. Glo. Si dicis ſtatus epiſcopoꝝ ē ꝑfectior ſtatu religioſoꝝ. hunc autē licet appetere. Reſpondeo Perfectio aliter ſe habet in hoc ⁊ in illo. quia ſtatus epiſcoporum preſupponit perfectionē: ⁊ ideo nullus appetere debet niſi habeat eam. ſed ſtatus religioſorū eſt via: ⁊ ideonon requiritur perfectio iam habita: ſed ꝙ acquirat eaꝫniſi habeat. ⁊ hoc patet Ioh̓. vl. vbi dominꝰ ſymoni nōdicit: Si vis perfectus eſſe. paſce ⁊cͣ. Et iuueni dicit. Sivis perfectus eſſe ⁊c. Sic ergo intelligendū eſt in nomīeepiſcopatus bonū opus. 1. Pe. 5. Non vt dominātes incleris ſed forma facti gregis ⁊c. Quaſi dicat. Si tu epiſcoꝑatū deſideras hoc eſt qd̓ deſideras qꝛ bonum opus:¶ Sed qualis debeat eſſe epiſcopus oſtendit cū ſubditOportet epiſcopum ⁊c. Queꝫ primo inſtruit in generali. Secundo in ſpeciali ibi. Unius vxoris ⁊c. Dicit ergo

Dico ꝙ bonū opus deſiderat: ſed ad hoc non omnis eſtydoneus: ſed oportet ꝙ ſit talis. primo irreprehenſibil̓.Unde de Zacharia dicit Luc̄ .i. ꝙ incedebat in omnibꝰmandatis ⁊ iuſtificationibus dn̄i ſine querela Leū. 21.Qui habuerit maculā nō offeret panes deo ſuo nec accedet ad miniſteriū eius. Nec intelligenduꝫ eſt ꝙ omniusſit ſine peccato. quia dicitur. 1. Iohā. 1. Si dixerimꝰ ⁊c̄.Nec eſt dicendū ſicut aliqui dixerunt ꝙ quicunqꝫ peccauit mortaliter poſt baptiſmū non eſt ydoneꝰ: qꝛ pauci eſſent tales. ſed irreprehenſibilis id eſt non ſubiectus alicui peccato: vnde ab alijs reprehendi poſſet: qꝛ indecēseſt ſi reprehenſibilis ſit reprehenſor Mat. 7. Eijce pͥmūtrabē ⁊c. ¶ Deinde cū dicit. Unius vxoris ⁊c. Inſtruiteum in ſpeciali ⁊ primo quantū ad ſe. Secundo quantūad multitudinē ibi. Filios habentē ⁊cͣ. Iteruꝫ prima induas. quia primo oſtendit quibus virtutibus ornet. Secūdo a quo mens debet eſſe īmunis ibi. Non vinolentū⁊cͣ. Omnis autē moralis virtus eſt primo circa paſſiones et ſunt duo que faciunt ſanctitatē: ſcilicet caſtitas etſobrietas. quia per delectationē vel delectabilia carnis:maxime inquietatur anima. Et ideo primo pont quod ꝑtinet ad caſtitatē dicens: Unius vxoris virum. Similetit̉. primo. In hoc autē diſcordia videtur eſſe inter Auguſtinū ⁊ hieronymū. Hieronymus em̄ dicit ꝙ hoc ītelligitur poſt baptiſmū. quia ſi ante baptiſmū duas habuit vxores vel vnā primo ⁊ aliā poſtea non īpeditur ab ordinatione. quia per baptiſmū omnia delentur. Auguſti.⁊ Ambroſius contrariū dicunt. quia ſiue ante ſiue poſt ſiduas habuit non ordinat̉. Et nunqͥd baptiſmus non oīadelet? Rn̄deo ſic. pctā nō irregularitatē q̄ interdū etiaꝫſine peccato incurritur ex ſola eccleſiaſtica inſtitutiōe. ſꝫmatrimoniū non eſt peccatum etiā in paganis. Sed queeſt cauſa huius inſtitutionis? Nunquid non magis īpeditur qui multas concubinas habet? Reſpondeo dicendum ꝙ hoc fit non propter incontinentiā tm̄: ſed propt̓repreſentationē ſacramenti. quia ſponſus eccleſie ē chriſtus ⁊ vna eſt ecel̓ia. Can̄. 5. Una eſt cōlumba mea ⁊c.¶ Secūdo agit de ſobrietate. Tit̓. 2. Sobrie ⁊ pie ⁊ iuſte viuamus in hoc ſeculo ⁊c. Hic em̄ docet epiſcopuꝫ qͥdicitur ſuperintendēs vt vigilet. Luce 1. Paſtores aūterant ⁊c. Et ebrietas obſtat vigilijs. i. Pe. vlti. Sobrijeſtote ⁊c. Tertio ordinat rationē dicens. Prudentē. qꝛhec eſt regitiua omniū virtutū. ⁊ epiſcopꝰ eligitur vt alios regat. Mat. 10. Eſtote prudentes. Mat. 24. Quisputas eſt fidelis ẜuus et prudens ⁊c. ¶ Conſequent̓ ponit virtutes que ordinant actiones exteriores. Prīo ꝙͣtum ad ſe. Secundo ꝙͣtum ad alios. Quantū ad ſe dic̄ornatū. pudicū. Ornatus eſt quādo bene cōponit̉ in actibus ⁊ dictis. Ornatus em̄ īportat pulchritudinē q̄ conſiſtit in ꝓportione. Vnde tunc eſt ornatus quando agit etloquitur vt decet. Eccl̓. 44. Homines diuites in vixtute pulchritudinis ſtudium habentes ⁊c. Hoc requirit̉ inepiſcopo. qꝛ ꝑ exteriora iudicamus de interioribꝰ. Ecc̄.19. Amictus corporis ⁊ riſus dentiū. ⁊ ingreſſus hominis enunciant de illo. qꝛ prelatus ponit̉ in aſpectu hōīmoportet ꝙ ſit ornatus. Un̄ d̓r de ambroſio ꝙ quoſdā ordinare nolebat. qꝛ diſſolute incedebant. Itē quandoqꝫ cōtingit ꝙ occurrunt alicui aliqua turpia in alijs vel agentibus vl̓ dicentibus. ⁊ ad hec debet habere pudiciciā vtverecundet ſi videat vl̓ audiat. Aug. Impudicus oculꝰimpudici cordis eſt nūcius. Ecc̄. 7. Gratia em̄ verecundie illlus ſuꝑ auꝝ. ¶ Deinde cuꝫ dicit. Hoſpitalem ⁊c.agit de ep̄o ī cōparatiōe ad alios. Impōit̉ aūt ep̄o vt paſcat oues Io. vl. ⁊. 1. Pe. vl. Et duplex eſt elemoſina .ſ.corporalis ⁊ ſpiritualis. Ergo debet in vtraqꝫ paſcere.Quātū ad primū dicit. Hoſpitalē ſcꝫ ꝑeregrinorū ⁊ ho-