epiſtolam Tad Timotheum II
Lectio tertia.Ulier in ſilentio diſcat cū omni ſubiectiōe. Docere autē mulieri nō ꝑmitto neqꝫ dn̄ari in virū: ſed eſſe inſilentio. Adā em̄ pͥmus formatꝰ eſt. deindeeua ⁊ adaꝫ nō ē ſeductꝰ: mulier aūt ſeductain p̄uaricatiōe fuit. Saluabit̉ aūt ꝑ filioruꝫgeneraaionē ſi ꝑmanſerit in fide ⁊ dilectiōe⁊ ſanctificatione ⁊ cū ſobrietate.Superius apoſtolus ordinauit mulieres quo ad orationē: hic ordinat eas ꝙͣtū ad doctrinā. ⁊ primo ponit ſuamordinationē circa eaꝝ doctrinam. Secundo rationē ordinationis aſſignat ibi. Adam em̄ pͥmus ⁊c. Tertio reſpondet tacite queſtioni ibi Saluabitur autem ⁊cͣ. Itemprimo oſtendit quid mulieribus conueniat. Secūdo qͥdeis non cōpetat ibi. Docere autē ⁊c. Circa primū tria ponit eis cōpetere ſcꝫ taciturnitatē. diſciplinā ⁊ ſubiectiōeꝫque tria ex vna ratiōe ꝓcedunt. ſcꝫ ex defectu rōis in eisquibus primo indicit ſilentiū Iac̄. 3. Si quis in ꝟbo nōoffendit h̓ ꝑfectus eſt vir. ⁊ .1. coꝝ. 14. Mulieres in eccleſijs taceant. nō em̄ ꝑmittit̉ eis loqͥ ⁊c. Secūdo qꝛ verba mulieris ſunt inflammātia Eccl̓. 9. Colloquiū illiusquaſi ignis exardeſcit. Itē vt diſcant. quia eoꝝ qui deficiunt ratione ꝓpriū eſt addiſcere. .1. coꝝ. 14. Si quid volunt diſcere domi viros ſuos interrogent ⁊cͣ. Viris autēdatur ꝙ doceant. Itē ſubiectio qꝛ naturale eſt ꝙ aīa dominet̉ corpori. ⁊ ratio viribus inferioribus. Et ideo ſicutph̓us docet. Quādocunqꝫ aliqua duo adinuicē ſic ſe habent ſicut anima ad corpus. ⁊ ratio ad ſenſualitatē. naturale dominiū eſt eius qui abundat rōe. ⁊ illud eſt principans. aliud aūt eſt ſubditū quod ſcꝫ deficit ratiōe. Gen̄.2. Sub viri poteſtate eris. Itē excludit ea que eis nō cōpetunt ⁊ ſunt duo ſcꝫ vt non doceant. Sed cōtra ꝓuer.vl. Erudiuit eū mater ſua ⁊c. Reſpondeo dicendū eſt ꝙdoctrina publica nō cōpetit mulieri. ⁊ ideo dicit. In eccleſia. Alia ē priuata ⁊ hac mater erudiuit filiū. Sed cōtra Iudic. 5. Delbora erudiuit populū iſrl̓. Reſpondeoilla eruditio ē per ſpiritū ꝓphecie ⁊ gratia ſpūſſancti nōdiſcernit inter virū ⁊ mulierē. nec tn̄ publice predicabatſed inſtinctu ſpūſſancti conſilia dabat. Secundo interdicitur eis dominiū in virū Eccl̓. 25. Mulier ſi primatuꝫhabeat contraria eſt viro ſuo. Et ph̓us dicit ꝙ dominiuꝫmulierum eſt corruptio familie. ſicut tyranni in regno.Et ſic prohibet duo contra duo que conpetunt eis ſedtertiū repetit ſcꝫ in ſilentio. ¶ Deinde cum dicit Adamem̄ ⁊c. Aſſignat rati onē eius qd̓ dixerat. ⁊ pͥmo ex ordine creationis. Secundo ex ordine culpe ibi. Et adā noneſt ⁊c. Circa primū ſciendū eſt ꝙ in ordine rerū ꝑfectuꝫ⁊ imꝑfectū diuerſimode ordinant. quia in vno ⁊ eodē imꝑfectuꝫ p̄cedit tēpore. ⁊ ꝑfectū p̄cedit natura. qꝛ naturatēdit ad perfectū. ſed in diuerſis ꝑfectum eſt prius tempore ⁊ natura. quia natura ſemper incipit a perfectis. Ethunc ordinē agit hic. qꝛ vir perfectꝰ eſt natura humanamulier vir occaſionatus. Unde pͥmo formatus eſt adamGen̄. 2. Formauit deus hominē de limo terre ⁊c. Secūdario mulier ſicut qd̓dam imꝑfectū a perfecto originatūſcꝫ de coſta. 1. coꝝ. 11. Nō em̄ vir ex muliere: ſed mulierex viro eſt ⁊c. Et inde eſt ꝙ homo non dicitur factus ꝓpter mulierē ſed ad ſimilitudinē dei. Gen̄. 1. Faciamushominē ad ymaginē ⁊ ſimilitudinē noſtrā. Mulier autēꝓpter virū: ideo vir debet p̄eſſe. Itē ex parte culpe. Ordo em̄ generationis ⁊ corruptionis eſt contrariꝰ. qꝛ qd̓ ēprimū in generatione eſt vltimū in corruptione. Pecca-
tum autē eſt corruptio nature. ⁊ ideo generatio īcepit p̄mo ab adā: ſed corruptio a muliere. Vnde dicit Adā nōeſt ſeductus ſcilicet primo. quia fortior erat: ſed incepita debiliori vt facilius ſeduceretur fortior. Alludit auteꝫhic verbis ade Gen̄. 3. Cū em̄ dn̄s reprehēdit adā dixitMl̓ier quā dediſti mihi d̓dit mihi ⁊cͣ. Et id̓o dic̄ Adaꝫnon eſt ſeductus ſed mulier Seductio aūt duplex eſt. ſcꝫin vniuerſali ⁊ ꝑticulari eligibili que eſt ignorantia electionis. Quicunqꝫ ergo peccat ſeducitur ignorantia electionis in ꝑticulari eligibili. Mulier autem fuit ſeductaignorantia in vniuerſali quando ſcilicet credidit qd̓ ſerpens dixit. ſed vir non credidit hoc: ſed deceptus fuit inparticulari. ſcilicet ꝙ gerendus eſſet mos vxori ⁊ cuꝫ eacomedere deberet ⁊ inexpertus diuine ſeueritatis credidit ꝙ facile ei remitteretur. Sed contra. Ignorantia eſtpena peccati. ergo pena preceſſit culpam. Reſpondeodicendum eſt ꝙ non preceſſit. qꝛ ſtatim ad verba ſerpentis fuit elata ꝙ alius eſſet de ea ſollicitus ⁊ ex illa elatione ſeducta eſt. vnde elatio preceſſit. ¶ Deinde cū dicit.Saluabitur autē ⁊c. Reſpondet cuidā tacite queſtioni.quia diceret quis ꝙ ſi mulier non eſt propter viruꝫ ⁊ exea eſt initiū peccati. ergo viro eſt nociua. Sed ſi aliquidnon eſt propter aliud ſed eſt ei nociuum debet tolli. ergomulier non debet ſaluari. Dicendū eſt ergo ꝙ duplex eſtſalus. ſcilicet tēporalis ⁊ hec eſt cōmunis etiam brutis.Alia eſt eterna ⁊ hec eſt propria hominū Eſa. 51. Salusautē mea in ſempiternū erit ⁊c. Utramqꝫ aūt ſalutē muli.er non amiſit. Non temporalē. qꝛ ſtatim non priuat̉ ſexumuliebri propter generationem prolis. nec eternā qꝛ ẜmanimā capax eſt gratie ⁊ glorie. Et ideo ꝙͣtū ad primumdicitur: Saluabit̉ id eſt non extirpabitur. ⁊ hoc ꝑ generationē filioꝝ ad quā eſt a deo ordinata. Quantuꝫ ad ſecundū dic̄. Si ꝑmāſerit ⁊c Sed qꝛ ſi īportat cauſam nūquid que nō ꝑmanſit non ſaluabit̉ cū apl̓s dicat ꝙ mulier melius facit ſi non nubat. Reſpondeo vno modo poteſt eſſe locutio figuratiua ⁊ ſic per virū rō ſuperior intelligitur. ratio inferior eſt mulier. opera bona ſunt filij inferioris rationis. ⁊ charitas quā per virū concipit ⁊ ꝑ hecſaluabitur. Alia eſt expoſitio litteralis. vt lyper non dicat cām ſed repugnantiā. Et eſt ſenſus. Mulier ſaluabitur etiā ſi incedat per generationem ſcꝫ ſi nubat ⁊ non ſitvirgo. Et tunc lyper dicit augmentationē ſalutis quaſiper generationē filioꝝ ad cultū dei magis ſaluabit̉ Ecc̄.7. Filij tibi ſunt erudi illos: ⁊ incurua illos a pueritia illoꝝ ⁊c. De ſalute vero eterna tria pōit. ſcꝫ ꝙ aliqͥd ſit inintellectu. Secūdo ꝙ in affectu. Tertio quo ad exteriorem actū. In intellectu eſt fides per quā intellectus chriſto ſubijcitur. Vnde dicit In fide. Heb̓. 11. Sine fide impoſſibile eſt placere deo Et quia fides nihil̓ valet ſine dilectione. Ideo ſtatim ſubiunxit dicens: Et dilectione .i.coꝝ. 13. Si habuero omnē fidē ita vt montes tranſferamcharitatem autē non habuero nihil ſum ⁊c. In exterioriautē ponit duo contra laſciuiā que conſiſtit in duobꝰ ſcilicet in luxuria. Et quantū ad hoc dicit. In ſanctificatione. id eſt in caſtitate .ī. theẜ. 4. Hec eſt volūtas dei ſanctificatio veſtra ⁊c. Item in crapula. contra quod dicit.In ſobrietate. Tit̓. 2. Sobre ⁊ pie ⁊ iuſte viuamꝰ in hocſeculo et cetera.Capitulum tertiū.Idelis ſermo. Si quis epiſcopatum deſiderat bonū opus deſiderat. Oportꝫ em̄ epiſcopū irreprehenſibilē eſſe. vnius vxoris viꝝſobriū. ornatū. prudentē. pudicū. hoſpitalē
N