in epiſtolam ad Epheſios VI.I

trem ⁊c. Eccleẜ. 3º. Qui honorat patrem ſuum vita viuet longiore Item qui obedit patri refrigerabit matreꝫ.Et hoc intelligit̉ tripliciter ꝙ filij debēt parentes honorare. qꝛ debent eis reuerentiam ſicut maioribꝰ: obedientiam ſicut inſtructoribꝰ: ſuſtentamenta ſicut nutrientibꝰcum fortes erant. ¶ Deinde aſſignat dignitatē huius p̄cepti dicens. Quod eſt mandatū pͥmū. Contra. īmo mādatum primū eſt ꝙ eſt colendus vnus deus. ReſpōdeoMandata continent̉ in duabus tabulis. Prima continet ea que ordinant̉ ad deum. Secunda ea que ad proximū. ⁊ in hac ſecunda pͥmum mandatū eſt de honore parentum. Et hoc duplici de cauſa. Primo qꝛ in illa ſecūda tabula nullum eſt p̄ceptū affirmatiuū niſi iſtud. qꝛ naturale eſt nobis vt parentibus ſeruiamus. non aūt ſic aliis proximis. ideo nullum aliud affirmatiuū. Sed natura dictat vt nō inferat homo ꝓximis nocumentū. ⁊ ideoꝓhibet̉. quia ergo primū plus et pͥus habet de debitorideo primū. Secundo qꝛ deus honorandus eſt ſicut pͥncipium noſtri eſſe. ⁊ quia parentes ſunt etiam pͥncipiumnoſtri eſſe. quia vt dicit̉ ſexto ethicorum. Tria habemuſa parentibꝰ: ſcꝫ eſſe: viuere: ⁊ diſciplinā. ideo cōueniēseſt vt poſt mandata ordinata ad deum pͥmum eſſet ordinatum ad parentes. Vel pͥmum quo ad ꝓmiſſionē: quiaiſti ſoli addit̉ ꝓmiſſio. Et huius eſt duplex ratio. Una ēqꝛ homines in alijs que agunt querunt vtilitatē ꝓpriā.⁊ qꝛ a parentibus iam ſenibus nullam expectant vtilitatem niſi a deo ꝓuenientem. Secunda ratio eſt ne aliqͥscredat ꝙ honoratio parentū nō ſit meritoria. qꝛ naturalis eſt. ideo addit vt ſis longeuus ſuper terram. In veteri auteꝫ teſtamento promittebant̉ ꝓmiſſiones temporales: quia populus ille paruulꝰ erat. ideo gratioſe inſtruendus ſub pedagogo ſicut paruulus. Tamē in illis paruis munuſculis populum illum paruū docentibus figurabant̉ magna bona ſcꝫ ſpiritualia. Et iō poteſt hoc referri ẜm ſenſum litteralem ad bona temporalia. Et ſic dicit in ꝓmiſſione vt bene ſit tibi id eſt vt bonis promiſſisabundes. Nam qui gratus eſt in minoribus beneficijs:meret̉ maiora recipere: maxima autē beneficia habemuſa parentibus ſcꝫ eſſe nutrimentū ⁊ diſciplinaꝫ. Quādoergo quis gratus eſt his: ſit dignus vt maiora recipiat.Et ideo dicit. Vt bene ſit tibi. qꝛ vt dicit̉. 1. Ti. 4. Pietas ad oīa vtilis eſt ꝓmiſſionē habens vite que nunc eſt⁊ future. Et ideo addit: Vt ſis longeuus ſuper terrā: qͣſiſupra gradꝰ vite quā habes a parētibꝰ. ꝓuer. 3. Lōgitudo dierū in dextera eiꝰ ⁊ ī ſiniſtra illiꝰ diuitie ⁊ gl̓ia. Sꝫcontra. Multi deuoti parentibus cito moriunt̉. Et ideoſciendū ꝙ hec temporalia nō ſunt bona abſolute: niſi inquātū ordinata ad ſpūalia. ⁊ iō intantū hoī bona inꝙͣtuꝫꝑ ea iuuat̉ ad ſpūalia. Un̄ fortuna non eſt dicenda bonaſi eſt impediens a virtute. Et ideo longitudo vite intantum eſt bona inꝙͣtum ad ſeruitia dei ē ordinata. Et ideoqn̄qꝫ ſubtrahit̉ ne impediat Sap̄. 4. Raptus eſt ne malicia mutaret intellectum eius. Uel poteſt referri ad ſenſum ſpiritualē vt ſis logenus in terra viuentiū. psͣ. Spiritus tuus bonus deducet me in terram rectam: ꝓpternomem tuum domine viuificabis me. ¶ Conſequenterinſtructis filijs inſtruunt̉ parentes. Circa quod duo facit. Primo ponit vnum ꝓhibitiuū. Secundo aliud inductiuum ibi. Sed educate eos ⁊cͣ. Dicit ergo. Et vospatres nolite ꝓuocare filios veſtros ad iracundiam: nōꝙ in omnibus aſſentiatis voluntati eorum. Ubi notandum eſt ꝙ alius eſt pͥncipatus patris ad filium ⁊ dominiad ſeruū. qꝛ dn̄s vtit̉ ſeruo ſuo ad vtilitatē ꝓpriā. ſꝫ pater vtitur filio ad vtilitatē filij. Et ideo eſt neceſſe ꝙ patres inſtruant filios ꝓpter vtilitatē ſuam non tamen ni-

Imis arcendo aut ſubijciendo. Et ideo dicit̉ Col̓. 3. Patres nolite ad indignatiōꝫ ꝓuocare filios veſtros vt ſcꝫnō puſillo animo fiant. qꝛ talis ꝓuocatio nō animat adbonum. Quomodo ergo ſubdit. Sed educate illos indiſciplina ſcꝫ verboruꝫ et correctione ſcilicet verboꝝ ideſt corripite eos et educate vt ſeruiant domino. Vel indiſciplina eos ad bonuꝫ inducendo. et correccione a malis retrahendo.Lectio ſecunda.Erui obedite dominis carnalibꝰcū timore ⁊ tremore ī ſimplicitatecordis vr̄i ſicut xp̄o: nō ad oculuꝫLſeruientes: quaſi hominibus placentes: ſedvt ſerui chriſti facientes voluntateꝫ dei exanimo cum bona voluntate ſeruiētes ſicutdomino ⁊ non hominibus: ſcientes quoniāvnuſquiſqꝫ quodcūqꝫ fecerit bonuꝫ: hoc recipiet a domino ſiue ſeruus ſiue liber. Etvos domini eadem facite illis remittentesminas: ſcientes quia ⁊ illorum ⁊ veſter dominus eſt in celis. ⁊ perſonarū acceptio nōeſt apud deum.Inſtructis duabus connexionibus ſcilicet viri ⁊ mulieris patris et filij: hic inſtruit connexionem ſerui ad dominum. Et circa hoc facit duo. Primo inſtruit ſeruum.Secundo dominum ibi. Et vos domini. ⁊c. Iterum prima in tres. Primo enim ponit monitionem. Secundoexponit eam ibi. Non ad oculum ſeruientes ⁊c. Tertiooſtendit retributionem ibi. Scientes quoniā vnuſquiſqꝫ ⁊c. Iterum prima in tres. Quia primo monet ad obedientiam. Secundo ad reuerentiam. Tertio ad cordisſimplicitatem. Secūda ibi. Cum omni timore ⁊c. Tertia ibi. In ſimplicitate ⁊c. Monet em̄ eos ad obediētiaꝫex imperio domini. Unde dicit. Serui obedite dominis carnalibus. Monet eos ad reuerentiā dicens. Cumomni timore. Malach̓ 1. Si ego dominus vbi eſt timormeus? Item cum tremore exterius. psͣ. Seruite dominō in timore. ⁊c. Item in ſimplicitate. Sap̄. 1. In ſimplicitate cordis veſtri ⁊c. Luc̄. 12. Fidelis ſeruus ⁊c. Iobi. Nunquid conſideraſti ſeruum meum Iob. ⁊c. Et paulopoſt. Uir ſimplex ⁊c. Sic enim ſeruiendum eſt chriſtoUnde dicit. Sicut chriſto. Sap̄. 1. In ſimplicitate cordis querite illum. ι. paral̓. 29. Domine deus in ſimplicitate cordis mei letus obtuli vniuerſa. Dicit etiaꝫ. Sicut chriſto. quia a domino chriſto eſt ꝙ dominꝰ aliquidpoſſit. Ro. 13. Qui poteſtati reſiſtit: dei ordinationi reſiſtit. Et ideo ſeruiendum eſt eis ſicut chriſto. in his quenon ſunt contra fidem nec contra ipſum. Exponit auteꝫIn ſimplicitate. ⁊ primo remouet quod ſimplicitati contrariatur. Secundo docet modum conuenientē ibi. Facientes voluntatem dei ⁊c. Contrarium autem ſimplicitatis eſt ꝙ ſeruus habeat oculum ad dominum ⁊ non adcomplacentiam domini. Talis enim ſeruus non habetſimplicitatem ⁊ rectam intentionem. Et ideo hoc prohibet dicens: Non ad oculum ſeruientes ſcilicet dominopropter lucrum temporale tantum quaſi hominibus placentes id eſt complacere volētes. Gal̓. 1. Si adhuc hominibus placerē: chriſti ſeruus non eſſem. Sed vt ſeruichriſti. Coloſſen̄. 3. Domino chriſto ſeruite. Et quomodo? Facientes voluntatem dei. ſcilicet implendo man-