Explanatio ſancti Thome

deponere volunt inquantū impeditiua eſt boni quod appetūt: ita mali inquantū caro eſt impeditiua mali quodappetunt eam occidūt ⁊ ſe ſuſpendūt ſicut iudas. ¶ Deinde oſtēdit ꝙ virū oportet vxorē diligere. ⁊ hoc per exēplū. Unde dicit. Sicut ⁊ xp̄s eccleſiā ſcꝫ dilexit ſicut aliqͥd ſui quia mēbra ſumus corꝑis. ſupra. 4. Sumus eniꝫinuicē membra. Dicit autē de carne eius propter eandēparticipationē nature. Luce. vlti. Spiritus autē carnē⁊ oſſa non habet ⁊c. Uel dicit de carne myſtice quantuꝫad debi les qui ſunt carnei. ⁊ de oſſibus eius quantū adfortes qui ſunt oſſei.Lectio decima.Ropter hoc relinquet homo patrēet matrem ſuam ⁊ adherebit vxoriſue: ⁊ erunt duo in carne vna. Sacramentum hoc magnū eſt. E go autē dicoin xp̄o ⁊ in eccleſia: Uerūtamē ⁊ vos ſinguli vnuſquiſqꝫ vxorem ſuam ſicut ſeipſuꝫ diligat: vxor autē timeat virū ſuum.Supra exhortatꝰ eſt apoſtolus epheſios ad amorē vxorū dupliciter ſcꝫ exemplo dilectiōis xp̄i ad eccleſiā. itemex amore hominis ad ſeip̄m: hic tercio hortat̉ eos per auctoritatē ſcripture. Et circa hoc tria facit. Primo auctoritatē inducit. Secūdo eam myſtice exponit ibi. Sacramentū hoc ⁊c. Tercio adaptat eam ſcd̓m litteralē ſenſūad propoſitū ſuū. ibi. Verūtamen ⁊ vos ⁊cͣ. Auctoritashec dicit̉. Gen̄. 2º. Dicta ab adam vidente vxorē ſcꝫ decoſta ſua formatā. Sed ꝯtra dicit̉ Mat. 19. ꝙ deus hocdixit. Reſpondeo. Adam vt a deo inſpiratus hoc dixit:deus autē vt adam inſpirans ⁊ docens. Nos auteꝫ hocidem dicimus ⁊ multa alia que dicit dominꝰ ſpiritu deidocente. Vnde dicit̉. Mathei. 10. Non enim vos eſtisqui loquimini ⁊c. ¶ Notandū hic eſt ꝙ in predicta auctoritate triplex ꝯiunctio viri ad mulierē deſignat. Prima per affectū dilectionis qꝛ eſt tantus affectus vtriuſqꝫvt patres relinquāt. 2. Eſdre. 9. Diligit homo vxoremſuam magis ꝙͣ patrem ⁊ multi dementes facti ſunt propter vxores ſuas ⁊c. ibi multa. Hoc autem naturale eſtquia appetitus naturalis eſt cōcors debite actiōi. Conſtat autē ꝙ omnibus agentibus ſuperioribus ineſt appetitus vt propinēt ⁊ cōicent inferioribus. Et ideo amornaturalis ineſt eis verſus inferiora. Et quia homo reſpectu patris ⁊ matris eſt inferior non ſuperior. ideo ad vxorem cuius eſt ſuperior ⁊ ad filios naturaliter plus afficitur ꝙͣ ad parentes. ⁊ etiam quia vxor ſibi coniūgitur adactum generatiōis. ¶ Secunda coniūctio eſt per cōuerſationē. Vnde dicit. Et adherebit vxori ſue ⁊c. Eccl̓. 25In tribus beneplacitū eſt ſpiritui meo ⁊c. ¶ Tercia eſtper carnalē coniunctionē ibi. Et erunt duo in carne vnaid eſt in carnali opere. In qualibet enim generatione eſtvirtus actiua ⁊ paſſiua. ſed in plantis vtraqꝫ eſt in eodē.in perfectis autē diſtinguūtur. Et ideo in actu generationis ita ſe habēt maſculus ⁊ femina in animalibus ſicut in plantis toto corpore. ¶ Conſequēter exponit eaꝫmyſtice ⁊ dicit ſacramentū hoc magnū eſt. id eſt ſacre reiſignū ſcilicet coniūctionis xp̄i ⁊ eccleſie. Sapientie. 6º.Non abſcondā a vobis ſacramentū dei. ¶ Notandū eſthic ꝙ quattuor ſacramenta dicunt̉ magna. ſcilicet baptiſmus ratiōe effectus quia delet culpam ⁊ aperit ianuamparadiſi. Confirmatio ratiōe miniſterij. quia ſolū a pontificibus ⁊ non ab alijs confert̉. Euchariſtia ratiōe continentie quia totum xp̄m continet. Item matrimoniū ra

tione ſignificatiōis quia ſignificat coniūctionem xp̄i ⁊ eccleſie. Et ideo ſi myſtice exponat̉ debet ſic exponi littera precedens. propter hoc relinquet homo patreꝫ ⁊ matrem ſcilicet in ſempiternuꝫ. Reliquit inquā patrem inquantū eſt miſſus in mundū ⁊ incarnatus. Ioh. 16. Exiui a patre ⁊ veni in mundū ⁊c. Et matrē ſcilicꝫ ſynagogam. Iere. 12. Reliqui domū meam ⁊ dimiſi hereditatem meā ⁊c. Et adherebit vxori ſue eccleſie. Math. vltimo. Ecce vobiſcū ſum omnibus diebus ⁊c. ¶ Conſequenter argumentat̉ ſcd̓m ſenſum litteraleꝫ exponendopredictū exemplum. Quedam eniꝫ ſunt in ſacra ſcriptura veteris teſtamenti: que tantum dicūtur de xp̄o ſicut illud. p̄s. Foderunt manus meas ⁊c̄. et illud Eſaie. 7º.Ecce virgo concipiet ⁊c. Quedam vero de xp̄o et alijsexponi poſſunt. ſed de xp̄o prīcipaliter. de alijs vero infigura xp̄i ſicut predictū exemplum. Et ideo primo exponendum eſt de xp̄o ⁊ poſtea de alijs. Et ideo dicit. Uerumtamen ⁊ vos ſinguli vnuſquiſqꝫ vxorē ſuam diligatQuaſi dicat. De xp̄o dicitur principaliter tamē implendum eſt in alijs ⁊ ſi figuraliter in figura xp̄i. Dicit auteꝫSicut ſemetip̄m: quia ſicut vnuſquiſqꝫ ſe diligit in ordine ad deum: ita debet vxorē diligere non inquantū trahit ad peccatū. Luce. 14º. Si quis venit ad me ⁊ nonodit patrem ⁊ matrē ⁊ vxorem ſuaꝫ ⁊c. ¶ Sequit̉. Nonpoteſt meus eſſe diſcipulus. Sed quid de vxore? vxorautē virum timeat. ſcꝫ timore ⁊ reuerentie ⁊ ſubiectiōisquia debet ei eſſe ſubiecta.Capitulum ſextum.Ilij obedite parentibus veſtrisin domino. Hoc enim iuſtum eſtHonora patrem tuum ⁊ matremtuam quod eſt mandatuꝫ primūin promiſſione vt bene ſit tibi ⁊ ſis longenꝰſuper terram. Et vos patres nolite ad iracundiam prouocare filios veſtros: ſed educate illos in diſciplina ⁊ correctione dn̄i.Supra monuit virum ⁊ vxorem que eſt vna connexio familie: hic monet patrem ⁊ filios que eſt ſecūda connexiodomus Et primo facit monitionē quomodo filij ſe debeant habere ad parentes. Secundo quomodo econuerſopatres ad filios ibi. Nolite ⁊c. Prima in duas. Primoproponit monitionē. Secundo oſtendit rationem. ibi.Hoc enim eſt iuſtū ⁊c. Dicit ergo. Filij obedite ⁊c. Notandum eſt hic ꝙ patres debent naturaliter inſtruere filios moribus: filij autem inſtruentibus parentibus naturaliter debent eis obedire. Col̓. 3º. Filij obedite ſcilicet patribus per omnia. hoc eſt enim beneplacitū domino ⁊c. Dicit autem in domino: quia non eſt obedienduꝫparentibus nec alicui in his que ſunt contra deū. Actu.5. Obedire oportet deo magis ꝙͣ hominibus. Et perhoc ſoluitur auctoritas modo allegata. Luce. 14º. Siquis venit ad me ⁊ non odit patrem ⁊c. quia hoc intelligitur inquantū ſunt contra deum. Rationē autem aſſignat ex duobus ſcilicet ex iuſticia ⁊ vtilitate. ꝙ auteꝫ ſitiuſtum patet ac probatur. quia lex diuina nihil mandatniſi iuſtum. p̄s. Iuſticie domini ⁊c. Sed hoc mādat lexdiuina. Exodi. 20º. ⁊ Deutrono. 5º. Honora patremtuum ⁊ matrem tuam ⁊c. Eccl̓. 3º. Qui timet deum honorat patrem ⁊c. Honor autem importat exhibitionemreuerentie his qui ſupra nos ſunt. Sed quia parenteshabemus ſupra nos vtitur nomine honoris. Dicit ergo. Hoc enim iuſtum eſt. Honora patrem tuum et ma-