Explanatio ſancti Thome

per qd̓ gentes participes fiunt promiſſionis dei in chriſto ieſu cuius ego paulus factꝰ ſum miniſter ⁊cͣ. Quaſidicat. Non ego impleo vel exequor vt a me vel vt meū:ſed ſicut miniſterium quod dei eſt. Act̉. 9. Uas electionis ē mihi iſte ⁊c. Vnde apoſtolus 1. Coꝝ. 4. Sic nosexiſtimet homo vt miniſtros xp̄i ⁊ diſpenſatores mīſteriorum dei. ¶ Deinde cum dicit. Secundum donū gratie ⁊c. tangit auxiliū ſibi preſtitum ad miniſteriorū executionem. Huiuſmodi autē auxiliū duplex fuit. Unumquidem ip̄a facultas exequendi: aliud ip̄a operatio ſiueactualitas. Facultatem autem dat deus infundendo virtutem ⁊ gr̄am per quas efficitur homo potens ⁊ aptusad operandum: ſed ip̄am operationem confert inquantūoperatur in nobis interius mouendo ⁊ inſtigando ad bonum. Et ideo hoc accipiens apl̓s a deo dicit quantuꝫ adpͥmū. Dico ꝙ factꝰ ſū mīſter ſꝫ certe nō meis meritꝭ necvirtute ꝓpria: ſed ẜm donū gratie dei que data ē mihi.quia .ſ. idoneus efficior ad executionem diuinoꝝ miniſterioꝝ qui fui prius perſecutor 1. Coꝝ. 15. Plus omnibus laboraui nō ego ſed gratia dei mecum. Quantū adſecundū dicit. Scd̓m oꝑationē quā deus efficit inꝙͣtumvirtus eius operat̉ in nobis ⁊ velle ⁊ perficere ꝓ bonavoluntate. Poteſt auteꝫ hoc aliter exponi ẜm glo. vt qd̓dictū eſt modo referat̉ ad precedentia: vt .ſ. dicat̉ ꝙ eſſegentes coheredes ⁊ cōcorporales ⁊ cōparticipes ꝓmiſſionis eiꝰ .ſ. dei patris. hoc quidem donū dedit deꝰ gentibus in xp̄o. id eſt per xp̄m ⁊ hoc ẜm operationem virtutis. ⁊ per hoc ꝙ potenter operatus eſt ſuſcitando xp̄ma morte. ¶ Conſequenter cū dicit. Mihi ſanctorum minimo. ⁊c. on̄dit officiū cōmiſſū. cuius quidē cōmiſſionisgratia cōmendatur ex tribus. Primo quidem ex perſone ſue cōditione. Secūdo ex cōmiſſoꝝ magnitudine ibi.Euangelizare inueſtigabiles ⁊cͣ. Tertio ex fructus vtilitate ibi. Vt innoteſcat ⁊c. Cōmendat̉ igitur officium ſibi cōmiſſum: ex perſone conditione. Si em̄ rex aliquisaliquod quidem magnū officiū alicui magno principi etexcellenti cōmitteret nō multū ei magnā gratiam faceretquantū ad hunc magnū in magno officio: ſed ſi magnuꝫ⁊ arduiſſimū officium alicui paruo cōmittat. multū eumiganificat ⁊ magnaꝫ gr̄am facit ei: ⁊ tanto magis ꝙͣtoofficij excellentia excedit ip̄m. Secundū ergo hūc modūpaulus gr̄am ſibi cōmiſſi officij cōmendat dicēs. Mihiomniū ſanctoꝝ minimo data eſt gratia hec. Et vocat ſeminimū non ex poteſtate ſibi cōmiſſa: ſed ex cōſideratiōeſtatus p̄teriti. pͥme Coꝝ. 15. Ego ſum minimꝰ apoſtolorum qui nō ſum dignus vocari apl̓s: quoniā perſecutusſum eccl̓iam dei. Eſa. 60. Minimus erit in mille ⁊ paruulus in gentē fortiſſimam. Et hoc in gentibus. id eſt inter gentes. Gal̓. 2. Qui em̄ operatus ē petro in apoſtolatum circūciſionis: operatus eſt ⁊ mihi inter gētes. Etcū cognouiſſent gr̄am dei q̄ data eſt mihi inter gentes.⁊c. Secundo cōmendat̉ hmōi cōmiſſionis gr̄a ex officijmagnitudine qd̓ ē reuelare ⁊ manifeſtare ſecreta dei queſunt magna ⁊ occulta: puta de magnitudine xp̄i ⁊ de ſalute fideliū facta ꝑ eum. De his autē duobꝰ ē totum euāgelium. Quantū ad primū dicit. Euāgelizare ⁊c. Quaſi dicat. Hec gratia data ē mihi vt annūciem bonū. pͥmeCoꝝ. j. Non miſit me xp̄us baptizare ſed euangelizare.Et ibidem. 9. Ue enim mihi ſi non euangelizauero. Ethoc inueſtigabiles xp̄i diuitias que ſunt vere diuitie. ſupra. 2. Deus autem qui diues ē in miſericordia ⁊cͣ. Ro.2. An diuitias bonitatis eius ⁊ patientie ⁊ longanimitatis contemnis. ⁊cͣ. Ro. 10. Diues in omnes qͥ inuocantillum. Quaſi dicat. Diuitie iſte vere inueſtigabiles ſūtquia tanta eſt miſericordia eius ꝙ intelligi vel inueſtigari nō poſſet. Eſa. 33. Diuitie ſalutis ſapiētia ⁊ ſciētia ti-

mor domini ip̄e theſaurus eius ſcꝫ xp̄i: qꝛ in xp̄o abu̓dātiſſime fuit timor domini. Eſa. II. Replebit eum ſpiritꝰtimoris dn̄i. In xp̄o enim ſunt omnes theſauri ſapientie⁊ ſcientie abſconditi. Col̓. 2. Et hec ſunt inueſtigabilesquia. perfecte ſapientia ⁊ ſcientia xp̄i inueſtigari nō poſſſunt. Iob. 11. Reperies forſan veſtigia dei ⁊ vſqꝫ ad perfectum omnipotentem? Quaſi dicat. Non. Nam ꝑ creaturas in quibus relucet veſtigiū creatoris perueniri nōpoteſt ad perfectam eius cognitionē. Huiuſmodi autemdiuitias ſtupens admiratur apoſtolus. dicens. Roma.II. O altitudo diuitiarum ſapientie. ⁊ ſcientie dei quam.⁊cͣ. Eccl̓. pͥmo. Sapientiā dei precedentem omnia quisinueſtigabit? ¶ Quantum ad ſecundū. id eſt ad manifeſtandum ſalutem fidelibus ex xp̄o prouenientem dicit.Illuminare omnes non ſolum iudeos ſed etiaꝫ gentilesper predicationē ⁊ miracula. Eccl̓. 24. Illuminabo omnes ſperantes in domino. Act̉. 9. Uas electiōis eſt. ⁊cͣ.Mat. 5. Vos eſtis lux mundi. Illuminare inꝙͣ quantuꝫiu me eſt omnes .ſ. credere volētes. 2. Thy. 2. Qui oēshomines vult ſaluos fieri ⁊ ad agnitionē veritatis venire. Ad hoc .ſ. vt intelligant que ſit diſpenſatio ſacramenti: quia nihil valent iſta niſi diſpenſent. Quaſi dicat. dehoc illuminabo .ſ. ꝙͣ mirabilis ⁊ ex quanta dilectione ſitfacta adimpletio archane redemptionis. Huiuſmōi aūtdiuitie inueſtigabiles per xp̄m vobis diſpenſate ſūt. Sꝫqꝛ dici poſſet iſtud qd̓ dicis ⁊ ſi ſit magnū omnes tamenhoc ſciunt. ideo ad hoc reſpondet apoſtolus dicēs ꝙ nōquia abſcondita a ſeculis. Ubi ſciendū ē ꝙ omnia q̄ ſuntin effectu latent virtute in ſuis cauſis: ſicut in virtute ſolis cōtinent̉ oīa que ſunt in generabilibꝰ ⁊ corruptibilibus. Sed tamē ibi quedā ſunt abſcondita quedā manifeſta. Nam calor ē manifeſte in igne. aliquoꝝ vero rō queocculto modo ꝓducit latet in eo. Deus autē ē omniumrerū cā efficiens: ſed producit quedā quorū ratio poteſtcē manifeſta illa ſcꝫ que mediantibꝰ cauſis ſecūdis ꝓducit. Aliqua vero ſunt in eo abſcondita illa ſcꝫ que immediate per ſeip̄m producit. Et quia ſacramentuꝫ humaneredemptionis per ſeip̄m operatus ē deus: ideo in eo ſolo hoc ſacramentū ē abſconditū. Et hoc ē qd̓ dicit. Abſcondita a ſeculis in deo .i. in ſola notitia dei. Inueſtigare autē ſecreta prime cauſe maximū ē. pͥme Coꝝ. 2. Sapientiā loquimur inter ꝑfectos. Sapīam vero nō huiusſeculi neqꝫ principū huiꝰ ſeculi qui deſtruunt̉ ſed loquimur dei ſapientiā in myſterio que abſcondita ē quā predeſtinauit deꝰ ante ſecula qui inꝙͣ oīa creauit.Lectio tertia.T innoteſcat principibus ⁊ poteſtavtibus in celeſtibus per eccleſiā multiformis ſapientia dei ſcd̓m p̄finitionem ſeculorum quā fecit in xp̄o jeſu domino noſtro: in quo habemus fiduciā ⁊ acceſſum in cōfidentia per fidem eius.Poſita dignitate officij ex magnitudine cōmiſſoruꝫ: hiccommendat apoſtolus officij dignitatem ex vtilitate effectus: que quidem eſt renelatio magnarum rerum magnis perſonis. Sunt autem circa hoc tria conſiderandaPrimo quidem quibus ſit reuelatum: ⁊ quantū ad hocdicit. At innoteſcat principibus ⁊c. Secundo per quemreueletur qꝛ per eccleſiam. Tertio quid reueletur: quiamultiformis ſapiētia dei. Ad cuius quidē ſapientie deſcriptionē quattuor tāgit apl̓s. Prīo eiꝰ multiplicitatēibi. Multiformis ſapīa dei. Scd̓o modū multiplicitatꝭibi. Prefinitiōꝫ ſeculoꝝ. Tertio multiplicitatꝭ auc̄tatē.